ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମରସ ଚିପି, ତାଙ୍କୁ ପାନ କରାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ସେଇ ସୋମ, ସ୍ଵୟଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ମଧୁର ହୋଇ, ଧାରାବାହି ଭାବେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେ ସୋମ, ନଦୀମାନେ ଯେପରି ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଓ ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଭିତ୍ତିସ୍ଥଳ ହେଲେ। ସୋମ ଧାରା ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ପୂଷଣ ଓ ଭଗଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁର ଭାବେ ଚାରିପାଖରେ ବହିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଚିପିତ ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଦକ୍ଷତା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାନଯୋଗ୍ୟ ହେଉ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ଅମରତ୍ୱ, ବିପୁଳ ନିବାସ ଓ ଦିବ୍ୟ ପୋଷଣ ଦେଇ ଚିରନ୍ତନ ଧାରାରେ ବହେ। ସେ ମହାସାଗର ପରି ବହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପିତା ଓ ସମସ୍ତ ନିବାସର ଅଧିପତି ହେଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ଦେବତା, ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବହିଥିଲେ। ସୋମ ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପୋଷକ। ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଧାରାରେ ବହି, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ମହାନ ବିଭୂତି ଓ ଶ୍ରୀରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଲେ। ପୁରୁଷମାନେ ଶୋଧିତ କରିଥିବା, ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସୋମ ଉଲ୍ଲାସିତ ଭାବେ, ଆଲୋକ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ପୋଷଣ କରି ବହିଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦୁ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସନ୍ତାନବୃଦ୍ଧି କରି, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସୋମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଦକ୍ଷତା ଓ ଧନ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ବହେ। ଚିପିଥିବା ସୋମ ମଦକର ପାନୀୟ ଭାବେ ଶୋଧିତ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହାନ ଯଶ ଦେଇଥିଲେ। ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପିତାମ୍ବର ପରି ରଙ୍ଗିନ ସୋମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଛାଣି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଇନ୍ଦୁ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଜଳର ମଝିରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ବହି, ଭଗଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଣିଲେ। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନାମ ଧାରଣ କରି, ଏହି ନାମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଲୋକମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚିପି, ଦୁଧ ମିଶାଇ ସେହି ସୋମ ରସ ପାନ କରିଥିଲେ। ସେ ହଜାର ଧାରାରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଅବାଧ ଭାବେ ଛାଣି ହୋଇ ବହିଯାଏ। ଶୀଘ୍ର ଏହି ସୋମ, ହଜାର ସନ୍ତାନ ଦେଇ, ଜଳରେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଏହି ସୋମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚିପି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପେଟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ହଜାର ଧାରାରେ ବହିଥିବା ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଣି ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ। ସେହି ସୋମକୁ ମଧୁର ରସରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ରବୃଷ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଯଶ ପାଇଁ ଏହି ପିତାମ୍ବର ସୋମକୁ ଜଳରେ ଶୋଧିତ କରାଯାଏ। ଏହି ଧାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇଥର ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଶୋଭା ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଜଳକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ଏବେ ସୋମ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଧାରାବାହି ଭାବେ ବହି, ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଭେଦି, ଋଣୀ ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସୋମ ଚିପିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ଧାରାବାହି ସୋମ ପୁରସ୍କାର ଅଭିମୁଖୀ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ। ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଗାଈମାନଙ୍କ ସହ ଦୁଧ ଦେଇ, ବହୁତ ଦାନ ଦେଉଥିଲେ। ସୋମ ମରଣଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମରତ୍ୱ ଦାନ କରି, ସତ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରି, ଚିରନ୍ତନ ଧାରାରେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବିରତ ଧାରା ପରି ବହିଥିଲା, ସେ ଧନୁ ଧାରଣ କରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିଥିଲେ। କିଛି ଦେବତା, ସେଇ ପୁରାତନ ଧନ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସବିତା ଦେବତା ଯେପରି ଆକାଶର ଆବରଣ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ପୂଜକମାନେ ସୋମ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କୁଶ ଛାଡ଼ି, ବିରାଟ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ଏହିପରି ହିରୋ ସୋମ ଆମକୁ ଓଦାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ। ପୁରାତନ, ପୂଜ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗର ରସ ମହାଆକାଶରୁ ବହି ଆସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୋମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଦୁଇ ଜଗତ୍ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆବୃତ ହେଲେ, ସେ ବୃଷ ଭଳି ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥିଲେ। ସୋମ ଅବିନାଶୀ ପାତ୍ରରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶିଶୁ ପରି ଖେଳୁଥିବା ଧାରା, ଜଳରେ ବହୁଥିବା ଦ୍ରୋଣ ପରି, ହଜାର ଧାରା ଓ ଶତ ପୁରସ୍କାର ନେଇ ଚଳିଥିଲେ। ଏହି ପରିଶୁଦ୍ଧ, ମଧୁର ଧାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବହେ, ଶକ୍ତି ଓ ବିସ୍ତୃତିର ପଥ ଜାଣିଥିଲେ। ସୋମ ନିଜେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କର, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଓ ଦୁର୍ଗମାନେ ଦୂର କରି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିଜୟ କର। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା, ପିତାମ୍ବରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସୋମ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଦଳିଦେଉଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଯେପରି। ସୋମ ଧାରା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଜ୍ୱଳମାନ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ସପ୍ତମୁଖ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରୂପରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ସୋମ, ବଣିକ୍ମାନଙ୍କ ଧନ ଜାଣି, ମାତୃମାନେ ସହିତ ନିଜ ଗୃହରେ, ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତନରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଦୂରର ଗୀତ ପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଚିନ୍ତାମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି, ସେଠି ସୋମ ତିନିବର୍ଣ୍ଣ ପିତାମ୍ବର ସହ ଜ୍ୱଳମାନ ହୋଇ ନିଜ ରଶ୍ମି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଚେତନା ଓ ରଶ୍ମି ସହ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ରଥ ପରି ଚଳିଥିଲେ। ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ସୋମ ବଜ୍ର ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବିନାଶୀ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଚିନ୍ତା, ବିଭିନ୍ନ ଜନମାନଙ୍କ ବ୍ରତ। କାଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ ରଥ ତିଆରି କରେ, ବୈଦ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା କରେ, ପୁରୋହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଚିପିବାକୁ ଚାହେ। ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବହ।