ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବା—ଏହା ହେଉଛି ସୋମାର ଉତ୍କଳ ଆବିର୍ଭାବ ଓ ତାଙ୍କର ଦୈବୀ ଯାତ୍ରା। ଜଣେ ଦ୍ରଷ୍ଟାର ମନ ଥିବା, ଦ୍ରଷ୍ଟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା, ଅନେକ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ହଜାର ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଥିବା ସୋମା, ଋଷିମାନଙ୍କର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରୟକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଋତ୍ର ଅନୁସରଣ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଏଠି, ଅଜଗର ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ, ଗାଏଁ ଖୋଜିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ପାଣିର ତରଙ୍ଗ ସହିତ ମିଶି, ସୋମା ସମୁଦ୍ରର ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଏ। ଏହି ସୋମା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁବକ ଭଳି ନିଜ ଆକୃତିକୁ ପରିଶୁଧ କରି, ଧନ ଲାଗି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡା ଭଳି, ଗାଏଁ ଦଳ ସହିତ ପାତ୍ରକୁ ଘୂରେ, ଗଂଭୀର ରବ କରି, ମିଶ୍ରଣ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। "ବହି ଚାଲ, ଇନ୍ଦୁ, ବହୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଗଂଭୀର ରବ କର, ବାଧା ବିତି, ମିଶ୍ରଣ ପାତ୍ରରେ ଖେଳ କର, ପରିଶୁଧ ହେଉ, ତୁମର ଉତ୍ସାହଜନକ ରସ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ," ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ। ସୋମାର ବହୁତ ବଡ଼ ଧାରା ଚାଲିଯାଇଛି; ରାତିରେ ଗାଏଁ ସହିତ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ସଙ୍ଗୀତ ରଚି, ଜ୍ଞାନୀ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇ, ମିତ୍ରତାକୁ ଡାକି, ଶତ୍ରୁତାକୁ ନାହିଁ କରି ଆସିଛି। ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର ହୋଇଯାନ୍ତି; ପରିଶୁଧ ସୋମା ଏଗିଯାନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସିତ ପତି ଭଳି; ବନରେ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ବସି, ପରିଶୁଧ ସୋମା ପାତ୍ରରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥାଏ। ପରିଶୁଧ ସୋମାର ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରା ତାଙ୍କୁ ଯାଉଛି, ଗାଏଁ ନାରୀପାଇଁ ଧନବାହି ଧାରା ଭଳି; ପିତ୍ୟା ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ଜଳରେ ଅନେକବାର ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କର ପାତ୍ରରେ ଗଂଭୀର ରବ କରିଛି। ସୋମା ଏହିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରାରେ, ସୁନାହା ଭଳି, ପରିଶୁଧ, ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଏସେନ୍ସ ମିଶାଇଛି; ଚିପି ଦେଇ, ଫିଲ୍ଟର ଉପରେ ଘୂରେ, ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ଭଳି, ଗାଏଁ ସହିତ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ସୁଭ ଅଂଗ ଧାରି, ମହାନ, ଋଷି ପ୍ରଶଂସା କରିଥାଏ; ପରିଶୁଧ ହୋଇ, ଦୈବୀ ସଭାରେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ। ସୋମା, ଅଚଳ ଶିଖର ଉପରେ ପରିଶୁଧ ହୋଇ, ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମରେ ଆମ ପାଇଁ ବିଶିଷ୍ଟ; ପରିଶୁଧ ହେଇ, ମାନ୍ୟ ଉପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଦେବତାମାନେ ସବୁଦିନ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। "ଗାନ କର, ଦେବତାମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ପାଇଁ; ସୋମାକୁ ଚିପି, ବଡ଼ ଧନ ପାଇଁ। ଶୁଦ୍ଧ ସୋମାର ଧାରା ମଧୁର, ସବୁ ଫିଲ୍ଟର ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ; ଦେବତା ପାଇଁ ପାତ୍ରରେ ବସନ୍ତୁ।" ସୋମା ଅନେକ ଧାରାରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା ଖୋଜି, ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ହଜାର ଧାରାରେ ବହିଯାଏ। ମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ପୁରାତନ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ସୋମା, ପରିଶୁଧ ଓ ପିତ୍ୟା, ପ୍ରଶଂସା ଓ ଧନ ପାଇଁ ଦୂତି ଦିଅ; ଉତ୍ସାହ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ବୃଦ୍ଧିର ରଥକୁ ଆସ; ସବୁଦିନ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଉଷଣାସ୍ ଭଳି କବିତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେବତା ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତି ଦେଖାଏ। ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ, ପରିଶୁଧ ଲକ୍ଷଣରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଖରା ଭାବରେ ରବ କରି, ଶକ୍ତିରେ ପଦକ୍ଷେପ କରିଥାଏ। ହଂସମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ, ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ; ବଳିଶାଳୀ ବୃଦ୍ଧି ଆସିଛି। ମିତ୍ରମାନେ ଚିପିବାର ଅସହ୍ୟତା ଓ ସୋମାର ଧାରା ରବ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି। ସୋମା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସାରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଏ; ଗାଏଁ ତାଙ୍କର ଖେଳ ଚଳାପାଇଁ ମାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ର କରି, ପିତ୍ୟା ଦିନରେ ଦେଖାଯାଏ, ରାତିରେ ପରିଶୁଧ। ଉତ୍ସାହିତ ଧାରା, ଗାଏଁରେ ପ୍ରଚୁର, ସୋମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚିପି ଶକ୍ତି ଆଣିଥାଏ। ଦେମନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂର କରି, ପଥ ତିଆରି କରି, ଜନମାନ୍ୟର ରାଜା ହୁଏ। ପାହାଡ଼ରୁ ଚିପି, ମଧୁ ସହିତ ମିଶି, ଉଲନା ଉପରେ ବହି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତାରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହିତ ରସ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ବହିଯାଏ। ପରିଶୁଧ ହୋଇ, ଦେବତା ନିଜ ଏସେନ୍ସ ସହିତ ବହିଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଚିପି ଦିଆ ଧାରା ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁକ୍ରମରେ ଅଚଳ ଶିଖର ଉପରେ ଦଶ ଧାରା ପ୍ରସାର କରିଥାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରଙ୍ଗିନ ସୋମା ଉଚ୍ଚ ରବ କରି, ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୱନି କରିଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଭଳି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୁଣାଯାଏ; ସଚେତନ ଭାବରେ ଏହି ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ। ମଧୁ ଓ ଦୁଧରେ ଭରି, ମଧୁର ଧାରାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ପରିଶୁଧ ହୋଇ, ସୋମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚିପିଯାଏ। "ଏପରି ବହିଯାଉ, ଉତ୍ସାହିତ, ଶତ୍ରୁକୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଜୁକି ଦିଅ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରାକୁ ପାତ୍ରରେ ଆଣି, ଗାଏଁ ପାଇଁ ଚିପିଯାଉ।" "ଅନୁଗୃହୀତ, ଧାରା ତୁମର ଉତ୍ତମ ପଥରେ ଚାଲିଯାଉ, ସହଜ ପଥ ବିସ୍ତାର କର; ହାମାର ଭଳି ସବୁ ଅପମାନ ଭଙ୍ଗ କରି, ଅଚଳ ଶିଖର ଉପରେ ଧାରା ବହିଯାଉ।" "ଆମ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ବୃଷ୍ଟି ଦିଅ, ପ୍ରଚୁର, ପୋଷଣ ଦିଅ, ଦୀର୍ଘ ସୁଖ ଦିଅ। ଚୁଲି ଖୋଜୁଥିବା ତଣ୍ଡା ଭଳି, ଧାରା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବାୟୁକୁ ତଳେ ଖୋଜ।" "ଗଠି ଖୋଲ, ପରିଶୁଧ, ବାନ୍ଧାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକ୍ତ କର, ପଥ ସିଧା କର, ବକ୍ରତା ଦୂର କର, ସୋମା। ଚାବୁକ ଦେଇ ଏକ ଯୁବ ଘୋଡା ଭଳି, ପିତ୍ୟା ଦୈବତା ଘରର ଅଧିପତି ଭଳି ଦୂତି କର।" "ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ଅନୁଗୃହୀତ, ଦେବଜନ୍ମା ଧାରା, ଅଚଳ ଶିଖର ଉପରେ ତୁମର ଧାରା ବହିଯାଉ। ହଜାର ଧାରା, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଅକ୍ଷତ, ଶକ୍ତି ଓ ବୀର ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ବହିଯାଉ।" ଅନିୟମିତ, ଅଯୁକ୍ତ, ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଭଳି, ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଦୂତି କରିଛି। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରା ବହିଯାଉଛି, ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ପାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ। "ଏହିପରି, ଧାରା, ଦୈବୀ ଅନୁଗୃହାରେ ଆମ ପାଇଁ ବହିଯାଉ, ଆକାଶରୁ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ସୋମା ଆମକୁ ଚାହିଁଥିବା ବଡ଼, ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନ ଦିଅ।" "କାରିଗର, ମନ, ଗୀତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ ଯଦି ଧର୍ମାନୁସାରେ କାମ କରିଥାଏ, ଗାଏଁ ଆନନ୍ଦ ଲୋକ ସୋମାକୁ ପାତ୍ରରେ ଆଣନ୍ତି।" "ଉଦାର, ଦୈବୀ ସୋମା ବହିଯାଏ, ଉପହାର ଦିଅ; ସତ୍ୟ ପାଇଁ ପରିଶୁଧ ହେଉ, ଜ୍ଞାନୀ ମନରେ। ଫଳଦାୟୀ ରାଜା ହୋଇ, ଦଶ କିରଣରେ ଆମକୁ ପ୍ରଚୁର କରିଥାଏ।