ଏହି କଥାରେ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ମହିମା ଓ ପବିତ୍ରତା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ଅନେକ ହଜାର ସୋମ ରସ, ଶକ୍ତି, ଅମୃତତ୍ୱ, ଓ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ଗୋଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସୋମଗୁଡ଼ିକୁ ଛାନି ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ପରି ଶୌର୍ୟରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗଣିତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆହାର ଜିତି ଆଣନ୍ତି, ଏବଂ ଉକାବା ଉପହାର ଆଣି ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାନ୍ତି। ସୋମ ରସ ଛାନିବା ପରେ ଅବିରୋଧ ଧାରାରେ ବହିଯାଉଛି, ଏହା ମଜବୁତ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ମହିଷ ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୋଧନ ଖୋଜୁଥିବା ବୀର ପରି। ସେ ଦୂର ଶୃଙ୍ଗରୁ ବହିଯାଇ, ବିସ୍ତୃତ ଚରାଗାହ ଜାଣିଥିବା ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜୁଳି ଆକାଶରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହେଉଛି। ସୋମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଗୋଧନ ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ବିପୁଳ ଉପହାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଏହି ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାପିଯାଉଛି, ଏହି ସୋମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହାର ପିବାକାରୀ, ସେ ଏହାକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି ସୋମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ। ସୋମ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆସନ ଥିବା ରଥ ପରି ଯୋଜିତ, ଅନେକ ଧନ ଆଣିଥାଏ। ନହୁଷଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଉଦ୍ଧିତ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସୋମ, ବାୟୁଙ୍କ ଦଳ ପରି, ଯଜ୍ଞରେ ଆକଂକ୍ଷିତ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପରି କ୍ଷେମଦାୟକ, ଧନଦାତା ଦେବତାମାନେ ଓ ପୁଷଣଙ୍କ ପରି ଦ୍ରୁତ ଚିନ୍ତାଶୀଳୀ। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ବିପକ୍ଷୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ହନ୍ତା, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିପୁଳ ତାରଙ୍ଗ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସୋମ ମହାନ ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କରି, ମେଘରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ପରି ଚାଲିଯାଉଛି, ନଦୀମାନେ ସାଗରକୁ ଯିବା ପରି ପ୍ରବାହିତ। ପବିତ୍ର ସୋମ, ମାରୁତମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ, ଜଳପରି ଦ୍ରୁତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ। ବରୁଣଙ୍କ ନିୟମ ତାଙ୍କର, ସୋମଙ୍କ ନିବାସ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଗଭୀର। ସେ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର, ମିତ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରିୟ, ଅର୍ୟମାନଙ୍କ ପରି କୌଶଳୀ। ଅଗ୍ନି ନିଜ ପଥରେ ଚଳିଛି, ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ପରି ସୋମ ପବିତ୍ର ହେଉଛି। ଏହି ସୋମ ହଜାର ଧାରାରେ ମାତୃକୁକ୍ଷିରେ ବସିଛି। ନଦୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ବାଛିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ ର ଦ୍ରୁତ ନୌକାରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି। ଜଳରେ, ସୋମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଉକାବା ଉପରେ ଯୋଜିତ, ପିତା ତାହାକୁ ଦୁଧିଛନ୍ତି, ପିତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଦୁଧିଛନ୍ତି। ଲୋକେ ସିଂହ, ତୀବ୍ର, ପିତାମ୍ବର ଓ ଆକାଶର ନାୟକ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୁଖ ନାୟକ ଗୋଧନ ଖୋଜନ୍ତି, ବଳିଷ୍ଠ ବୃଷ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଭୟଙ୍କର ମଧୁପୃଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାକୁ ରଥରେ ଯୋଜିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଚାରି ଘୃତ ଦୁହାରୀ ଏକାଠି ଥିବା ଗୃହରେ ବସି, ସମ୍ମାନ ସହ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସୋମ ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ପୃଥିବୀର ସମର୍ଥନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ। ଗାୟକମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ମଧୁର ଧାରା ଶକ୍ତି ପାଇଁ ବହୁଛି। ସୋମ, ନୂତନ ପବନ ପରି ବିଜୟୀ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ମହିମାର ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସୋମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆକାଶ-ପୃଥିବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଧନ ଆଣନ୍ତି। ତେଜସ୍ୱୀ, ତ୍ରିପୃଷ୍ଠ, ଯୁବା ସୋମ, ଅରଣ୍ୟରେ ପିତାମ୍ବର ପରି, ମୂଲ୍ୟବାନ ଉପହାର ଦେଉଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସୋମ ଧନର ଜିତା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଦ୍ରୁତ ଧନୁଷ୍ୟ ସହ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଉଛନ୍ତି। ବିସ୍ତୃତ ଚରାଗାହରେ, ଭୟହୀନତା ଦେଇ, ପ୍ରଭାତ ଓ ଜଳ ଖୋଜି, ମହା ଉପହାର ଆଣନ୍ତି। ସୋମ, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ମାରୁତ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ କର, ଅତି ପବିତ୍ର ଧାରା। ରାଜା ପରି ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅପମାନ ନଶ୍ୱ କର, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସଦା ରକ୍ଷା କର। ସୋମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, ଦଶ ଭଉଣୀ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦୁ, ଦେବମାନ୍ୟ ବାଣୀ ସହ ନହୁଷଙ୍କ ଉପରେ ବହିଛନ୍ତି, ଗାଏ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି। ବୃଷ, ପବମାନ, ଗାଏ ଦୁଧ ଧାରା ଦେଉଛନ୍ତି, ହଜାର ଧାରାରେ ଚଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଇନ୍ଦୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସୁଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ, ଉପହାର ଆଣନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଦିନର ନିମିତ୍ତେ, ନୂତନ ପଥ ସିଧା କର, ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଜୟ କର। ପବିତ୍ର କରି, ଦିବ୍ୟ ଜଳ, ସନ୍ତାନ, ପ୍ରଜା ଦିଅ, ମାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର, ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକ ଦିଅ, ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଣ। ପିତାମ୍ବର ସୋମ ଛାନିରେ ବହି, ରଥ ପରି ଲାଭ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବା, ପବିତ୍ର ହୋଇ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତିନି ଓ ଏଗାରଟି ଦେବତା, ଦଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ, ସାତ ମହାନଦୀ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ କବି ଯେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତ, ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ସୋମର ଏହି ସତ୍ୟ ଅଛି। ଦିନ ପାଇଁ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ମନୁ କରଭିକାଙ୍କୁ ଦାସ୍ୟୁ ପାଇଁ ନେଲେ। ଯଜ୍ଞକାରୀ ଗୃହ ପରି ଧନ ଆଣନ୍ତି, ରାଜା ସଭାକୁ ଆସନ୍ତି। ପବିତ୍ର ସୋମ ପାତ୍ରରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟରେ ହରିଣ ଓ ମହିଷ ପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଦଶ ଭଉଣୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାର ଚିନ୍ତା, ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ପିତାମ୍ବର ସୋମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଚକ୍ରବାତ ପରି ଦୌଡ଼ି, ଲାଭ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଅଗ୍ରସର। ଗୋମାତାଙ୍କ ସହ ପାତ୍ରକୁ ଯାଇଥିବା ଯୁବକ ପରି, ଦାନଶୀଳ ବୃଷ ଜଳ ସହ ବହୁଛନ୍ତି। ଏହିପରି ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ, ଶକ୍ତି, ଓ କୃପାର କଥା ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ।