ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ସୋମା ପାତ୍ରରେ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ଶୋଭିତ ହେଉଛି, ସେ ଜଣେ ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭାଙ୍କୁ ସୁନା ଖୁର ଦ୍ୱାରା ନଦୀର ତରଙ୍ଗରେ ଧରି ନେଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ମନ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଛି, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆତ୍ମକୁ ଶୋଭିତ କରିଥାଏ। ଏହି ସୋମା, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, ବଡ଼ ନଦୀର ଦ୍ରୁତ ଧାରା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ସେ ଏକ ସାପ ପରି ପୁରୁଣା ଚମଡ଼ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି, ଏକ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଆନନ୍ଦ ଭରା ଚଳାଚଳ କରିଥାଏ। ସୋମା ପ୍ରଧାନ, ରାଜସ୍ୱ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି; ସେ ପବିତ୍ରତାର ଅଧିଷ୍ଠାନ ଭାବେ ଦିନର ଅନେକ ଲୋକରେ ବିରାଜିତ। ଘୃତରେ ଧନୀ, ସୁନ୍ଦର, ସମୁଦ୍ର ସମ, ଆଲୋକର ରଥରେ ବସି ସେ ଧନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ଏକ ଦମ୍ବ ଆକାଶରେ ଉତ୍ତୋଳିତ; ମନର ଚିନ୍ତା ଗୀତକର୍ମୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସୋମାକୁ ଚଳାଇଥାଏ। ପବିତ୍ର ସୋମାର ଦ୍ରୁତ ଧାରା ତୁମ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ; ଚାପି ଦିଆଯିଥିବା ସୋମାର ଶକ୍ତି ବିନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ। ଇନ୍ଦୁ, ଗୋମାତାଙ୍କ ସହ ପାତ୍ରରେ ମିଶିଲେ, ସୁସ୍ତ ଚାପି ଦିଆଯିଥିବା ସୋମା ମଟକାରେ ବସିଯାଏ। ସୋମା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ମଧୁ ସହ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ତନ୍ତୁରେ ଦୂତି ଦେଉଛି। ଇନ୍ଦୁ, ସମସ୍ତ ଅସୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ଥାକୁ ଦମନ କର; ଆମେ ସଭାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ସୋମା, ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଦୂତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ଦୂତିକୁ ଆଗକୁ ନେଉଥିବା ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ପବିତ୍ର ହେଉଛି। ଦେବତା ଇନ୍ଦୁ, ନିଜ ଶକ୍ତି ସହ ପବିତ୍ର ହେଉଛି, ଅନିଷ୍ଟର ନାଶକ ଏବଂ ଜନତାର ରକ୍ଷା କରିଥାଏ; ସେ ଦେବତାଙ୍କର ପିତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଚତୁର, ଦିବ୍ୟ ଆକାଶର ଆଧାର ଏବଂ ପୃଥିବୀର ନିମ୍ନ ଭିତି। ସୋମା ଜଣେ ଦୃଷ୍ଟା, ପ୍ରଜାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଚତୁର, ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଏବଂ କବିତାରେ ପ୍ରେରିତ। ସେ ଏକା ଲୁଚିଥିବା ଗୋମାତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ନାମ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲେ। ଏହି ମଧୁମୟ ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃଷଭ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପି ଦିଆଯାଏ; ହଜାର ଏବଂ ଶତ ଦେଇ, ସେ ବିଜୟୀ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଅସନ୍ନ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସୋମାଗୁଡ଼ିକ ଗୋଧନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, ଶକ୍ତି, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ; ପବିତ୍ର ତନ୍ତୁରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧର ରଥଯୋଧ୍ୟା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଏ। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଜିତିବା; ଏଗଲ ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ତିଯାଏ ନିବେଦନ, ଧନ ବଢ଼ାଇ, ଦୂତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ। ସୋମା ଚାପି ଦିଆଯାଇ ତନ୍ତୁରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ, ମୁକ୍ତ ଧାରା ପରି ଅଟୁଟ; ଶର୍ପ ଦାନ୍ତ ସହ ମହିଷ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୋଧନ ଚାହୁଁଥିବା ନାୟକ ପରି। ସେ ଦୂର ଶିଖରରୁ ଚଳିଯାଏ, ବିସ୍ତୃତ ଚାରାଗାହ ଜଣାଇ, ଗୋମାତାକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥାଏ; ଆକାଶରୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ତୁମର ସୋମା ଧାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଉଛି। ପବିତ୍ର ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଗୋଧନ ଚାରାଗାହରେ ଏକାଠି ଯୋକ୍ତ ହୋଇ ଚଳିଯାଏ; ପ୍ରଚୁର, ପୁରାତନ ଦାନ ଦେଇ, ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଦିଅ। ଏହି ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଚାପି ଦିଆଯାଏ, ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ; ତୁମେ ତାହାର ପାନ କରୁଛ, ତୁମେ ତାହାକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉଛ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଯୋକ୍ତି ପାଇଁ। ସୋମା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆସନ ସହ ରଥ ପରି ଯୋକ୍ତ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଅନେକ ଧନ ଆଣିଏ; ନହୁଷର ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଉପବନରେ ଆନନ୍ଦ କରି ଉପରକୁ ଚଳିଯାଏ। ଏହି ସୋମା, ବାୟୁଙ୍କ ଦଳ ପରି, ଯଜ୍ଞରେ ଆକାଂକ୍ଷିତ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ୍ ପରି କଲ୍ୟାଣମୟ; ସମସ୍ତ ଦାତାଙ୍କ ପରି, ପୁଷଣ ପରି ଶୀଘ୍ର ଚିନ୍ତାଶୀଳ, ସେ ତୁମେ, ସୋମା। ସୋମା, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ମହା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ବିଘ୍ନ ନାଶକ; ତୁମେ ପ୍ରଥମ, ସୋମା। ବଜ୍ରଧାରୀ ପରି, ସର୍ପ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଜିତିବାକୁ ସୋମା, ତୁମେ ସମର୍ଥ। ସୋମା, ତୁମେ ଅଗ୍ନି ପରି, ଉପବନରେ ମୁକ୍ତ, ନଦୀରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା; ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଧ୍ୟା ପରି, ପବିତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ। ଏହି ସୋମାଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ ବାଧା କଟି ଆସିଛି, ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରରୁ ବର୍ଷା ପରି ବର୍ଷା ହେଉଛି। ନଦୀ ଜଳ ପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଚଳିଯାଏ, ଚାପି ଦିଆଯିଥିବା ସୋମା ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଯାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦଳ ପରି, ପବିତ୍ର ସୋମା ମାରୁତ୍ ଦଳ ପରି ଦୂତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଯାଏ; ଆକାଶ ପରି ଅଜୟ, ଜଳ ପରି ଶୀଘ୍ର, ହଜାର ଧାରା ସହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଯଜ୍ଞର ଉପକାରୀ। ସତ୍ୟରେ, ରାଜା ବରୁଣଙ୍କର ନିୟମ ତୁମର; ସୋମା, ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଗଭୀର। ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ମିତ୍ର ପରି ପ୍ରିୟ, ଚତୁର, ଆର୍ୟମାନ୍ ପରି ଦୟାଳୁ। ଅଗ୍ନି ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚଳିଯାଏ; ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପରି, ପବିତ୍ର ସୋମା ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଯାଏ। ହଜାର ଧାରା ସହ, ସୋମା ମାତୃକୁକୁ, କାଠର ଉପରେ ବସିଯାଏ। ନଦୀର ରାଜା, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ ବାଛିଛି; ସତ୍ୟର ଶୀଘ୍ର ନୌକାରେ ଚଢ଼ିଛି। ଜଳରେ, ଥିବା ବିନ୍ଦୁ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ଅଗ୍ନି ସହ ଯୋକ୍ତ; ପିତା ଦୁଧ ଦେଉଛି, ପିତାର ସନ୍ତାନ ଦୁଧ ଦେଉଛି। ଲୋକେ ସିଂହ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପିତ୍ୟୁର, ଆକାଶର ନାଥକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥାଏ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ନାୟକ, ଗୋଧନ ଚାହୁଁଥାଏ; ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସହ ବୃଷଭ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ। ଉତ୍କଟ, ମଧୁପୃଷ୍ଠ ହୋଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚଢ଼ି ରଥକୁ ଯୋକ୍ତ କରିଥାଏ, ବିସ୍ତୃତ ପାଉଁ ଓ ଉଚ୍ଚ ଆକାର। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଓ ସମ୍ପ୍ରଜାତି ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ଏକ ଗର୍ଭର ସମସ୍ତ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଚାରି ଘୃତ ଦୁହିବା ଜଣେ ଏକାଠି ଏକ ଗୃହରେ ବସିଥାଏ; ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜଣେ ପୁରାତନ ସୋମାକୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି। ସୋମା ଦିବ୍ୟ ଆକାଶର ଆଧାର, ପୃଥିବୀର ନିମ୍ନ ଭିତି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କର ହାତରେ।