ନଦୀମାନ୍ୟ ସୋମ ରାଜା, ସ୍ୱର୍ଗର ସ୍ୱାମୀ, ସତ୍ୟର ପଥରେ ଗମନ କରିବା ସମୟରେ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ସେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ହଜାର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଶୁଧ୍ଧ ହେଇ, ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ଧନ ଆଣିଦେଇଥିବା ପବିତ୍ରତାର ଅଧିପତି। ହେ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ବଡ ତରଙ୍ଗ, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଚାଳିରେ ଏଗିଯାଉଛ। ରଶ୍ମିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଇ, ପୁରୁଷମାନେ ପାଥରରେ ଚେପି ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଶକ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛ। ପବିତ୍ର ସୋମ, ତୁମେ ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛ। ଉଲା ଚିଲିକା ପରି ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ଶ୍ୟେନ ପରି, ତୁମେ ପାତ୍ରରେ ବସିଯାଉଛ। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚେପାଯାଇଥିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମଦ ହେଉଛ—ଉଚ୍ଚ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦିଗନ୍ତର ଖମ୍ଭା। ସାତଜଣି ଭଉଣୀ, ମାଆମାନେ ସହିତ ଏକଠି ମିଶି, ଏହି ନୂତନ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଜ୍ଞାନୀ ସନ୍ତାନ ସୋମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି—ସେ ଜଳମଧ୍ୟର ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଦିବ୍ୟ, ମାନବ ଦୃଶ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜା। ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶାସନ କର, ହରିତ ପଖିରେ ଯୋଜି, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏଗିଯାଉ। ଲୋକମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧୁର ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଢାଲନ୍ତୁ; ତୁମ ଆଦେଶରେ ଜନମାନେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତୁ। ହେ ସୋମ, ତୁମେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ଦେଖୁଥିବା; ପବିତ୍ର ବୃଷଭ, ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୌଡ଼। ଧନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଣ; ଆମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ। ଗୋଧନରେ ଧନୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଣିଦେଉଥିବା, ସୋମ, ବୀଜ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୁମେ ଜଗତରେ ବସିଛ। ତୁମେ ବୀର, ସବୁଜ୍ଞ, ମୁନିମାନେ ତୁମକୁ ଗାନ୍ତି। ମଧୁର ତରଙ୍ଗ, ଜଳରେ ଶୋଭିତ, ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି; ପ୍ରବଳ ବୃଷଭ, ଜଳରେ ଆବୃତ, ଗଜଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି କରୁଛି। ରାଜା, ଯାହାର ରଥ ହେଉଛି ଛାନି, ଶକ୍ତିକୁ ଆରୋହଣ କରିଛି; ହଜାର ଧାରାରେ ବିଶ୍ରୁତି ଲାଭ କରୁଛି। ସେ ବନ୍ଧନ ଉଠେଇଦେଉଛି, ସନ୍ତାନ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୀବନ ଓ ଦିନକୁ ଦିନ ଦେଉଛି। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆମକୁ ସନ୍ତାନ, ଘୋଡ଼ା, ଗୋଧନ ସହିତ ଧନ ଦିଅ। ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମଦ, ହଳଦିଆ ଚଞ୍ଚଳ, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜ୍ଞାନରେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଦୁଇ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି, ମାନବ ତର୍କ ଓ ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରେ। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୋଭାଦେଇ ସଜେଇଛନ୍ତି, ମନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ମଧୁରେ ଶୋଭିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନଖରେ, ସେମାନେ ନଦୀର ତରଙ୍ଗରେ ପଡ଼ୁଥିବା ବୃଷଭକୁ ଧରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତାକୁ ଗାନ୍ତ; ବଡ଼ ନଦୀ ପରି ସୋମ ପ୍ରବାହିତ। ଜହ୍ନୁ ପତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିବା ସାପ ପରି, ଖେଳୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି, ହଳଦିଆ ବୃଷଭ ଏଗିଯାଉଛି। ସେ ପ୍ରଥମ, ରାଜା, ପ୍ରବଳ, ଅଲୋକରେ ଚମକେ; ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ଦିନମାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଛି। ହଳଦିଆ, ଘିଅରେ ଧନୀ, ଶୋଭାମୟ, ସାଗରସମ, ଆଲୋକର ରଥରେ ଧନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ। ଖମ୍ଭା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ଉଠିଛି; ଆନନ୍ଦ ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଚିନ୍ତା ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ, ପ୍ରବାହମାନ ସୋମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଗାୟକମାନେ ପ୍ରେସରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଧାରା, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ତୁମ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି; ଚେପାଯାଇଥିବା ସୋମର ଶକ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଏଗିଯାଉଛି। ଇନ୍ଦୁ, ତୁମେ ଗୋମାତାଙ୍କ ସହିତ ପାତ୍ରରେ ମିଶିଲେ, ଭଲଭାବେ ଚେପାଯାଇଥିବା ସୋମ ପାତ୍ରରେ ବସିଯାଉଛ। ଜ୍ଞାନ ଭରି, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ସୋମ, ତୁମେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ ଏମିତି ଛାନିରେ ତୁମ ମଧୁରତାରେ ଚାଲ। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କର; ସଭାରେ ଆମେ ଶକ୍ତିରେ କଥାହେବାକୁ ଦିଅ। ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଥାଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚେପି ଶୁଧ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦୌଡ଼; ତୁମେ ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି, ରେନ୍ସରେ ତୁମକୁ କୁଶରେ ନେଉଛନ୍ତି। ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜିତ ଦେବତା ଇନ୍ଦୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅଛନ୍ତି, କ୍ଷତିର ନାଶକ, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦେବମାନେଙ୍କର ପିତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦକ୍ଷ, ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ପୃଥିବୀର ଭିତି। ସେ, ରୁଷି, ଜ୍ଞାନୀ, ଲୋକମାନେଙ୍କର ପୂର୍ବଗାମୀ, ଦକ୍ଷ, ଚିନ୍ତାଶୀଳୀ, କବିତାରେ ପ୍ରେରିତ; ସେ ଏକା ଲୁଚିଥିବା ଗୋମାତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ନାମ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ। ଏହି ମଧୁର ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃଷଭ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଛାନି ଘେରି ଦେଉଛି; ହଜାର, ଶତ, ବହୁତ ଦେଇ, ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଅବିଚଳ ସ୍ଥାନ ଦେଉଛି। ଏହି ସୋମମାନେ, ଗୋଧନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ, ହଜାର ଶକ୍ତିରେ, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ; ଛାନିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥୀମାନେ ପରି ଅଗ୍ରଗାମୀ। ତୁମ ପାଇଁ, ବରମାଙ୍ଗିତ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଆହାର ଜିତି; ବଜ୍ରପକ୍ଷୀ ଆଣିଥିବା ହବି ଆଣ, ଧନ ବୃଦ୍ଧି କର, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦୌଡ଼। ଏହି ଚେପାଯାଇଥିବା ସୋମ ଛାନିକୁ ଘେରି ପ୍ରବାହିତ, ମୁକ୍ତ ଧାରା ପରି, ଅବିରୋଧିତ; ତୀକ୍ଷ୍ଣଦନ୍ତ, ସିଂହ ପରି, ଗୋଧନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ, ବଳୀୟାନ ବୀର ପରି। ସେ ଦୂର ଶିଖରରୁ ବାହାରିଛି, ବିସ୍ତୃତ ଚରାଗାହ ଜାଣି, ଗୋମାତା ଖୋଜିଛି; ମେଘମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ପରି, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସୋମ ଧାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛି। ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଗୋଧନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କର, ଯୁକ୍ତ ହୋଇ; ପ୍ରାଚୀନ, ବଡ଼, ଅଧିକ ଦାନ ଦେଉଛ, ଶକ୍ତି ଦିଅ, ପ୍ରଶଂସା ପାଉ। ଏହି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆମେ ଚେପୁଛୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ; ତୁମେ ତାହାର ପାନକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ତାହାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଯୋଜନା ପାଇଁ। ସେ, ବିଶାଳ ଆସନ ଥିବା ରଥ ପରି, ଅନେକ ଧନ ଆଣି, ବିଜୟ ପାଇଁ ଯୋଜିତ; ନହୁଷ ପୁତ୍ରମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଜ, ଉଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ, ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ବାୟୁ ତାଙ୍କର ଦଳ ସହିତ, ଯଜ୍ଞରେ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ, ଦୁଇ ଅଶ୍ବିନୀ ପରି, ଦାତାମାନେ ପରି, ପୁଷଣ ପରି ଦ୍ରୁତ, ଏମିତି ହେଉଛ, ସୋମ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ବିପ୍ଳବ କରିଥିବା, ବିଘ୍ନ ନାଶକ; ତୁମେ ପ୍ରଥମ, ସୋମ। ବଜ୍ରଧାରୀ ପରି, ସର୍ପ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ; ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଜୟକର୍ତ୍ତା, ସୋମ।