ଏକ ଦିନ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ଆମ ସମ୍ନାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ସେ ଏକ ଉତ୍ସାହିତ ଘୋଡ଼ା ପରି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦୌଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନିମୟ ପାତ୍ର, ପିଷାଣ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମାତୃକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି। ସେ ଏକ ସାଣ୍ଡ ପରି ଅମର ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ପବିତ୍ର ସୋମଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଦିବ୍ୟ ଧାରା ଦୁଧ ସହିତ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ସେଉଁଠି ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାନ୍ତି। ସବୁ ଆଶ୍ରୟ, ଦୃଷ୍ଟିମାନ୍, ରିଭୁମାନେ, ଏହି ସୋମଙ୍କୁ ଘେରିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାୟକ ଓ ରାଜା ଭାବେ ବିଶ୍ୱକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କର ପବିତ୍ର କିରଣ ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଘେରି ରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ସେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ଫିଲ୍ଟରରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ଦେବତାଙ୍କର ଆସନକୁ ଅଭିମୁଖୀ ହୁଏ। ହଜାର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ କରି, ସେ ସାଣ୍ଡ ପରି ଫିଲ୍ଟର ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଆନ୍ତି। ସୋମ ରାଜା ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବହନ୍ତି। ସେ ପାନୀୟ ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଅମର ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଇ, ପୃଥିବୀର ନାଭି ଓ ଦିଗନ୍ତର ଆଧାର ଭାବେ ବିରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମ ଦେବତା ହେବା ସ୍ୱର୍ଗର ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଯାହାର ନିୟମ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଅନୁସରଣ କରେ। ପବିତ୍ର ସୋମ ପାତ୍ରରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟତା ଚାହାନ୍ତି। ଯଜ୍ଞର ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମଧୁର ଓ ପ୍ରିୟ ସୋମ, ଦେବତାଙ୍କର ପିତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଥିବା, ଅମୂଲ୍ୟ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅତି ମଦକର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ରସ ଶକ୍ତିର ମୂଳ। ସେ ପୁନି ପାତ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଆସନ୍ତି, ଶତଧାରା ଦ୍ୱାରା, ବିବେକଶୀଳ ଭାବେ; ମିତ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ହଳଦିଆ ସୋମ ବସି, ନଦୀମାନେ ସେଉଁଠି ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଏହି ସୋମ ସବୁ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଣ୍ଡ। ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଗୋମାନ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଥମ, ସୋମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଧନ ଅଧିକାର କରନ୍ତି, ପିଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରେରିତ ସୋମ, ପକ୍ଷୀ ପରି ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତରଙ୍ଗରେ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି। ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ମହାମୁନି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛନ୍ତି। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଲଂକୃତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଉପାସକଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣି, ସେ ମେଘ ମାଧ୍ୟମରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗମନ କରନ୍ତି, ଦୂରରୁ ପ୍ରାଚୀନ ପିତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି। ଯେଉଁଉପାସକ ପ୍ରଥମେ ସୋମଙ୍କର ନିବାସ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସୋମ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଆକାଶରେ ପଦ ରଖି, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଇନ୍ଦୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅଛନ୍ତି, ସେ ଅପରିତ୍ୟାଗୀ ମିତ୍ର, ଯୁବକ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ପରି, ସୋମ ଶତପଥରେ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦମୟ, ଜ୍ଞାନମୟ ଚିନ୍ତାମାନେ ସଭାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ସୋମକୁ ଖୋଜି, ଗାୟମାନେ ଦୁଧ ଖୋଜିବା ପରି, ପୋଷକ ସୋମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି। ସୋମ, ଆମକୁ ପ୍ରଚୁର, ପୋଷକ ପ୍ରବାହ ଦିଅ। ଇନ୍ଦୁ, ତୁମେ ନିଜକୁ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କର; ଯାହା ଦିନେ ତିନିଥର ଆମକୁ ଦିଏ, ସେ ଅବିରତ, ସୃଜନଶୀଳ, ମଧୁର, ଶୂର ଶକ୍ତି। ଚିନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ସୋମ, ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରଭାତେ ପିଷାଯାଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଷା ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଗର୍ଜି, ସେ ନଦୀର ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚମଚମାଉଥିବା ଘଡ଼ାକୁ ପୂରଣ କରି, ପ୍ରେରିତମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରେରିତମାନେ ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ସହ ଗର୍ଜନ କରି ପାତ୍ରକୁ ଘେରିଥାନ୍ତି। ଟ୍ରିତା ନାମ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେ ମଧୁର ମଦ ପ୍ରବାହ କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କ ସାଖ୍ୟତା ପାଇଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ଉଷାମାନେକୁ ଦୀପ୍ତ କରନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ସେ ତିନି ସପ୍ତ ଥର ପୋଷକ ରସ ଦୁହିଛନ୍ତି; ଏହି ମନୋହର ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମ ହୃଦୟ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରାଯାଉଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଗୃହରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ସୋମ; ଫିଲ୍ଟର ମାଧ୍ୟମରେ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ଗର୍ଜି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସ, ମଣିଷମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିବାବେଳେ; ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉତ୍ଥାପନ କର। ପିଷାଣ ଦ୍ୱାରା ପିଷି, ସୋମ ତୁମେ ଫିଲ୍ଟର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ତୁମେ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବେକଶୀଳ ହେଲେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପାଇଁ ଗୋଶାଳା ଖୋଲିଥିଲେ। ତୁମେ, ସୋମ, ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ପ୍ରେରିତମାନେ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସାହାଯ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପକ୍ଷୀ ତୁମକୁ ଆକାଶରୁ ଆଣିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ସୁଶୋଭିତ। ସାତଟି ଗାଈ, ହଳଦିଆ ସୋମକୁ ଆଶା କରି, ପବିତ୍ର ସୋମକୁ ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ଧାରାରେ ଘେରିଥାନ୍ତି। ଜଳର କୋଳେ, ପିଷାଣମାନେ ଏହି ମହାମୁନିକୁ ଖୋଜନ୍ତି, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ। ପବିତ୍ର ବିନ୍ଦୁ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁତା ଉପରେ ଯାଏ, ଉପାସକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଗୋସୃଷ୍ଟି କରି, ପଥ ସଫା କରି, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଋଷି ଖେଳୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି ପ୍ରାଚୀର ଚାରିପାଖ ଘୂରିଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପାଇଁ ଜଳମାନେ ନିଜ ନାଳୀକୁ ଖୋଜିଥିବା ପରି। ତ୍ରିତୀୟ ପୃଷ୍ଠରେ, ଦୀପ୍ତିମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଗାଈମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ଦିବ୍ୟ ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୁମର ସନ୍ତାନ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ; ସୋମ, ତୁମେ ପ୍ରଥମ ନିବାସକ ଅଟୁଟ ଅଧିକାରୀ। ସୋମ, ତୁମେ ସାଗର, ସମସ୍ତଜ୍ଞ ଋଷି; ପଞ୍ଚ ଦିଗ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ତୁମେ ଆଲିଙ୍ଗନ କର, ତୁମର ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସୋମ, ଫିଲ୍ଟରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ; ଦ୍ୟୁଲୋକର ନିୟମରେ ବିନ୍ୟସିତ। ପ୍ରଥମଜନ୍ମ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ।