ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ପବିତ୍ର ସୋମର ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ। ସୋମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାୟନ କରୁଥିବା ଗାଉମାନେ ସହିତ ପାତ୍ରରେ ଚିପିଯାଉଥିଲେ। ସେ ଶୁଧ୍ଧିକରଣ ଝାଲର ମାଧ୍ୟମରେ ଅଶୁଦ୍ଧତାକୁ ଦୂର କରି, ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ପରେ ଯେପରିକି ଜୁଆଁ ଖୋଲାଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ସେହିପରି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଭରରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ମଧୁର ଧାରାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପାଇଁ, ଦାନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ପାଇଁ ମଧୁର ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ଦଶଟି ଆଙ୍ଗୁଠି ସୋମକୁ ପାତ୍ରରେ ଶୁଧ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରେରିତ ମନମନ୍ତ୍ରଣା ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ଆସୁଥିଲେ—ଏହି ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଶୁଧ୍ଧ ହେଇ ଏହି ସୋମ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ଗୋଧନ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଆବରଣ କ୍ଷେତ୍ର ଆମକୁ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ, ସୋମ ସହିତ ଆମେ ଧନର ଉପରେ ଧନ ଜିତିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲୁ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବୃଷଭ ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଋଷି ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକରେ ଚମକିଉଠିଲେ, ରାଜା ଗର୍ଜନ କରି କ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ—ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅମୃତ ଉପରେ ଆକଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଆକାଶର ଗୁମ୍ଫାରେ, ମଧୁର ଜିହ୍ୱା ସହିତ ଦେବମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ବୃଷଭକୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ; ଜଳରେ, ବଢ଼ୁଥିବା ତିଆର, ସମୁଦ୍ରରେ, ନଦୀ ତୀରରେ, ମଧୁର ଝାଲରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ। ଆକାଶରେ ପୁରୁଣା ଗୀତମାନେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଗରୁଡ଼କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ; ଚିନ୍ତାମନ୍ତ୍ରଣା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷୀ, ଶିଶୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଉପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଦେଖିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶୁଧ୍ଧ ତେଜ ଦୁଇ ମାତୃଭୂମି—ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ଧାରା ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଦେବମୟ ମଧୁର ସୋମମାନେ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ମଦକର, ବେଗବାନ ଧାରା ନିଜ ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଗାଈ ଓ ତାର ଛୁଆଁ ପରି, ମଧୁର ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଦୁଧର ଧାରା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା ପରି ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ, ସୋମ ସମ୍ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଗଞ୍ଜ ମାତାରୁ ତଳକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ବୃଷଭ ସୋମ ଶାଶ୍ୱତ ଢାଳରେ ଶୁଧ୍ଧିତ ହେଉଥିଲେ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ତୁମ ଦେବୀୟ, ବେଗବାନ ଧାରା ଦୁଧ ସହିତ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ; ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ନିବାସ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ରିଭୁମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅବିଚଳ ରଶ୍ମି ତୁମକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ସୋମ, ନୀତି ସହିତ ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ରାଜା। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଧ୍ଧ ଅବିଚଳ ରଶ୍ମି ଘେରି ରହିଥିଲେ; ହଳଦିଆ ସୋମ ଝାଲରେ ଶୁଧ୍ଧିତ ହୋଇ, ପାତ୍ରରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲେ। ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଆସନକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ; ହଜାର ଧାରାରେ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି, ବୃଷଭ ଗର୍ଜନ କରି ଝାଲ ଭିତରୁ ଯାଉଥିଲେ। ରାଜା ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ନଦୀମାନେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଥିଲେ; ସେ ଜଳର ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, ଧାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଶୁଧ୍ଧିତ ଏହି ସୋମ ଅଜର ଶିଖରରେ, ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ବୃହତ୍ ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାରରେ ବସିଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଯାହାର ନୀତିକୁ ଦୁଇଁ ଦିଗ ଅନୁସରଣ କରେ; ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧିତ, ପାତ୍ରରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ମଧୁର ଏବଂ ପ୍ରିୟଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପିତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି; ସେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଆତ୍ମ-ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଦକର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତିର ସାର। ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ପାତ୍ରକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ସମ୍ପଦ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ, ଶତଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ; ହଳଦିଆ ସୋମ ମିତ୍ରଙ୍କ ନିବାସରେ ବସିଥିଲେ, ନଦୀମାନେ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ। ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେ ସ୍ୱଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ଧନ ଦାବି କଲେ, ପିଷକମାନେ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥିଲେ, ବୃଷଭ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହି ପ୍ରେରିତ ଜନ, ପକ୍ଷୀ ପରି ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଶୁଧ୍ଧିତ ଏକ ତରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ; ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ, ଋଷି ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛ। ତେଜସ୍ୱୀ ଚୋଳା ପିନ୍ଧି, ଉପାସକଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣି, ମେଘ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଡାକିଥିଲେ। ଉପାସକଙ୍କୁ ବଡ଼ ରକ୍ଷା ଦେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ନିବାସ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପଦ ଉଚ୍ଚତମ ଆକାଶରେ, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଏକତ୍ର କରି ଆସନ୍ତି। ଇନ୍ଦୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ଏକ ଅବିଚଳ ବନ୍ଧୁ ପରି, ଯୁବତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁବକ ପରି, ସୋମ ଶତପଥରେ ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ତୁମର ମଧୁର, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଫଳଦାୟୀ ଚିନ୍ତାମାନେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ; ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ସେମାନେ ସୋମକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଖିଲେ ପରି, ପୋଷକ ସୋମକୁ ନିକଟରେ ଆଣିଲେ। ସୋମ, ଆମକୁ ପ୍ରଚୁର, ପୋଷକ ଧାରା ଦିଅ; ଇନ୍ଦୁ, ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର, ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ବିଳମ୍ବ ନ କର। ଯାହା ଆମକୁ ଦିଏ, ତିନିଥର ଦିନେ, ଅବିରତ, ଫଳଦାୟୀ, ପୁଷ୍ଟିକର, ମଧୁର, ବୀର୍ୟଶାଳୀ ଶକ୍ତି। ଚିନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମ, ବିବେକଶୀଳ, ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି; ପ୍ରଭାତରେ ଚିପିଯାଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଷା ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଗର୍ଜନ କରି, ସେ ନଦୀର ପାତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଘଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରି, ପ୍ରେରିତ ଲୋକେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।