ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ—ଦିବି ଓ ପୃଥିବୀ, ଆର୍ୟମାନ, ଆଦିତି, ନିୟତା, ଭଗ, ନୃଶଂସ, ବିସ୍ତୃତ ମଧ୍ୟକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ—ପରିଶୁଧ୍ଧ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତୁ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରରେ, ହଳଦିଆ ଓ ପ୍ରବଳ ସୋମ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ବୟ ଘୋଡ଼ା ସହ ବହିବାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପରି ଗଂଜା ଦେଇ, ଅଫୁରା ପରିଶୋଧକ ଚାରିପଟି ଘୂମି ଚାଲିଥାଏ; ଗୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଗୃଧ୍ର ପରି। ଏହି ପ୍ରେରିତ ସୋମ, ଜ୍ଞାନୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଖୋଜିଥାଏ; ଶୁଭ୍ର ସଜିଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିବାରେ, ସୋମ, କ୍ଷତିକାରକ ଦୂର କରି, ଦୟା ଆଣିଦିଅ, ଗୃତରେ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବିଦ୍ଧାନ ଚାରିପଟି ଘୂମିବାରେ। ପର୍ଜନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଶଙ୍ଗ ଓ ପତ୍ର ଧରିଥିବା ବଳଦର ପିତା; ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ପାହାଡ଼ରେ ତାଙ୍କର ନିବାସ ରଖିଛନ୍ତି; ଜଳମାନେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପୂଜାରେ ପଥର ସହ ବସିଛନ୍ତି। ସୋମ, ପତି ସହ ପତ୍ନୀ ପରି, ଆମ ମହାତ୍ମା ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହେଉ; ଶକ୍ତିର ଅଭିଜାତ ଅଂଶ, ମୁଁ ତୁମକୁ କଥା କହୁଛି; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜୀବନ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଭିତରେ ଚଳିବା, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନଥିବା ସୋମ, ଜାଗିଉ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ହେ ଶୋଧିତ ବିନ୍ଦୁ, ତୁମେ ଶତ ଶତ ପୁରସ୍କାର ଆଣିଥିଲା; ଏବେ ମଧ୍ୟ, ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆପଣକୁ ପରିଶୋଧନ କର; ଜଳମାନେ ତୁମ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ପରିଶୋଧକ ବିସ୍ତାରିତ, ହେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ନାଥ; ତୁମେ ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ଆବୃତ କର; ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ଅଦଗ୍ଧ, କିଛି କ୍ଷତି ନଥାଏ; ଯେମାନେ ତୁମକୁ ଚାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ତାପର ପରିଶୋଧକ ସ୍ୱର୍ଗର ଆସନରେ ବିସ୍ତାରିତ; ତାର ଦ୍ରବ୍ୟ ତନ୍ତୁ ବିସ୍ତାରିତ; ତେଜସ୍ୱୀମାନେ ଶୋଧକକୁ ମନରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଉଁ। ପ୍ରଭାମୟ, ଚିତ୍ର ବଳଦ ପ୍ରଭାତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍; ଜଗତକୁ ଧରି, ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ; ମାୟାବୀମାନେ ମାୟାରେ ମାପିଛନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଂଶ ରଖିଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବିଚିତ୍ର ଏହି ଦେବଜନ୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଧନର ନାଥ ଶତ୍ରୁକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମଧୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଚାଖିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଆହୁତି ମଧ୍ୟରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଚାରିପଟି ଘୂମିବା, ଆକାଶରେ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ଚଳିବା; ରାଜା, ପରିଶୋଧକର ରଥରେ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ହଜାର ଧାରାରେ ବିଶ୍ୱ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କର। ପରିଶୋଧିତ ହେଉ, ହେ ଦେବତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ, ଜଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ ପାଇଁ; ଆଜି ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ରକ୍ଷା ଓ ଶୁଭ ଦିଅ, ଦେବ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦୂରଦ୍ରଷ୍ଟା। ଯେଉଁଠାରେ ସୋମ ଅମୃତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଘୂମିବା; ଏକତ୍ରିତ ଓ ବିକିରିତ, ଇଚ୍ଛା ଖୋଜି, ବିନ୍ଦୁ ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଗୋମାନେ ସହ ପିଡ଼ିତ, ଉଦ୍ଭିଦରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁ, ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି; ବିଦ୍ୟୁତ ସହ ପିଡ଼ିତ ସୋମ ଧାରାରେ ବହି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବ ଜନ୍ମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ପରିଶୋଧିତ ସୋମ ହଜାର ଅର୍ଜନ କରି, ପ୍ରେରିତ ବାଣୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ନିର୍ବିକଳାପ ଜନମାନେ ଜାଗିଉ; ବିନ୍ଦୁ ବାୟୁ ସହ ସାଗରକୁ ଉତ୍କଳିତ, ଇନ୍ଦ୍ରର ହୃଦୟରେ ଘୂମିବା। ଦୁଧରେ ଧନବତୀ ଗୋମାନେ ଏହି ସୋମକୁ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି; ଚିନ୍ତାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣି, ଶୋଧିତ ରସ ବିଜୟୀ, ଋଷି, କବି, କବିତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ପିଡ଼ିତ, ଚାରିପଟି ବହ, କ୍ଷତି ହୀନ ହେଉ, ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲଭ; ଦୁଇ ମୁହାଁମାନେ ତୁମ ରସ ଉପଭୋଗ ନ କରନ୍ତୁ, ଉଦାର ବିନ୍ଦୁ ଏଠାରେ ରହନ୍ତୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରେରିତ କର, ହେ ପରିଶୋଧିତ, ଦେବତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ; ଶତ୍ରୁମାନେ ଚାଳିଦିଅ, ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କର, ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମ ରସ ପିଇଉ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଶତ୍ରୁ ଦୂର କର। ଅକ୍ଷତ ବିନ୍ଦୁ, ପରିଶୋଧିତ, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ମଦକର; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରେରଣା ହେଉ; ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାଜାକୁ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ତୁମେ ଜଗତର ହୃଦୟରେ ବସିଥାଏ। ହଜାର ଧାରା, ଶତ ଗୁଣା, ବିଚିତ୍ର ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ଚାହିଁଥିବା ମଧୁର ଆପ୍ୟାୟନ ଭାବରେ ପରିଶୋଧିତ; ଜୟ କରି, କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସି, ଜଳକୁ ଜୟ କରି—ଉଦାର ସୋମ, ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ପଥ ଦିଅ। ଧ୍ୱନିକର, ପାତ୍ରରେ ଗୋମାନେ ସହ ପିଡ଼ିତ; ତୁମେ ପରିଶୋଧକ ମାଧ୍ୟମରେ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କର; ପରିଶୋଧିତ ହେଇ, ଯୋକରୁ ମୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ପରି, ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଗଭାରେ ବହିଯାଉ। ଦେବ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ମଧୁର ଭାବରେ ବହ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଧୁର, ଦାନକର୍ତ୍ତା; ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ବ୍ରିହସ୍ପତି ପାଇଁ ମଧୁର ଭାବରେ ବହ—ଅଫୁରା, ମଧୁର ସୋମ। ଦଶ ଆଂଗୁଠି ପାତ୍ରରେ ଶୋଧନ କରନ୍ତି; ପ୍ରେରିତମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ସ୍ୱର ଦେନ୍ତି; ପରିଶୋଧିତମାନେ ପ୍ରଶଂସାସହ ଆସନ୍ତି—ଆନନ୍ଦ ଦାୟୀ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପରିଶୋଧିତ, ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍କଳିତ କର, ବିସ୍ତୃତ ଗୋଧନ ଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ, ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟକୁ; ତାଙ୍କର ଆବରଣ ଆମକୁ ଅଟକାଇ ନପାରି—ସୋମ, ତୁମେ ସହ ଧନ ଉପରେ ଧନ ଜିତିବା ଦିଅ। ଜ୍ଞାନୀ ବଳଦ ଆକାଶକୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି; ଋଷି ଦୁଇ ଦୀପ୍ତ ଅଂଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍; ରାଜା, ଗଂଜା ଦେଇ, ପରିଶୋଧକ ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଉ—ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅମୃତ ଚାଖନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଗୃହରେ, ମଧୁର ଭାଷାରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା ବଳଦକୁ ଦୁଧ ଦେନ୍ତି; ଜଳରେ, ଉତ୍କଳିତ ବିନ୍ଦୁ, ସାଗରରେ, ନଦୀ ତରଙ୍ଗରୁ, ମଧୁର ପରିଶୋଧକରେ। ଆକାଶରେ, ଅନେକ ପୁରାତନ ଗୀତ ଉଡ଼ୁଥିବା ଗୃଧ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି; ଚିନ୍ତା ହିରା ଚିଡ଼ିଆକୁ ଖୋଜୁଛି, ଶିଶୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପୃଥିବୀରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ୍। ଉପରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାନ ନେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ରୂପ ଦେଖି; ତାଙ୍କର ତେଜ, ଶୁଭ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଦୁଇ ମାତା—ପୃଥିବୀ ଓ ଦିବି—କୁ ଦୀପ୍ତ କରିଛି। ଶୀଘ୍ର, ପରିଶୋଧିତ, ତୁମ ଆନନ୍ଦ ଧାରା ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ଗତି କରିଥାଏ; ଦେବ, ମଧୁର ସୋମ, ସବୁଠୁ ମଦକର, ପାତ୍ରକୁ ଘୂମି ଯାଉଛନ୍ତି।