ପବିତ୍ର ଓ ଦେବତାମୟ ସୋମ ରସ ଦେଖ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଉଧାରଣା କରି ଯେଉଁ ସୋମକୁ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଝରାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଶକ୍ତି ସହିତ ବେଗରେ ବହି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି। ଏହି ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଶୃଙ୍ଗାର ଦ୍ୱାରା ସୁଧାରିତ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ଶ୍ୟାମଳ ଏହି ସୋମ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅବ୍ୟୟ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଦୌଡ଼େ। ନାୟକ ପରି ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ଯଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥିକ ପରି ଚଳିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ଚିନ୍ତନଶୀଳମାନେ ଏହି ଚିତ୍ତକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାନ୍ତି। ପବିତ୍ର ସୋମ, ତୁମର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଚେଷ୍ଟା କର। ମେଘରେ ହେଲା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଜୁଳି ପରି ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌସ୍କୁ ଆର୍ଦ୍ର କର; ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସଦା ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା, ଆଲୋକ ଦେଖି, ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି; ଋଷିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସତ୍ୟର ପ୍ରେରଣା ଚୟନ କରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧିତ, ସେ ଚିନ୍ତାର ପିତା, ଅନନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ଗୋପାଳକ ଭାଲ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ପରି, ସେ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଗର୍ଜନ କରିଥାନ୍ତି; ଜଳକୁ ଆଲିଂଗନ କରିଥିବା ବୃଷଭ ପରି। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଶକ୍ତି ପାଉ। ଏଠାରେ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମୟ ସୋମ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅମୃତ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଏହି ସୋମ ଘୃତ ଭରି ଝରିଥାନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଦୁଧ ପାଇଁ ଗାଈ ପରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ସୋମ, ଯେଉଁଥିକି ଶ୍ୟେନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ମଥନକାରୀ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ, ସେ ମଧୁମୟ ଯୁବକ ପରି ଆସନ୍ତି, ମନରେ କମ୍ପିତ, ଚପଳ ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତମାନେ ଦ୍ୱାରା ପିଡ଼ାଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପରେ ଥିବା ସୋମ ରସ ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ନେଇ ଝରିଥାନ୍ତି। ଦୃଶ୍ୟମାନ ଘୋଡ଼ା ପରି, ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା, ଅନେକ ହବି ଭୋଗ କରିଥିବା ଏହି ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନମୟ ଓ ସଦା ବିଜୟୀ ସୋମ ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ଅନେକ ମନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆଧାର ରୂପେ ଏମ୍ବ୍ରିଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଗାଈର ଚୌଁକ ଭରି ଉତ୍ସାରଣ କରନ୍ତି। ସୋମ ରସ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ପବିତ୍ର, ମହାନ୍, ଅଜୟ, ଯାହାର ନାମ ନେଲେ ବରୁଣ ଆସନ୍ତି। ମିତ୍ର ଜନମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଝୁଣ୍ଡରେ ବୃଷଭ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ସୋମ ରସ ରାଜା, ଯିଏ ବାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ଜଳଧାରା ଧାରଣ କରି ଗାଈମାନେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ଧରି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବନ୍ଧନକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସୋମ, ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପୋରିଥାନ୍ତି, ତୁମେ ତରଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟ, ଦ୍ରୁଆରେ ପବିତ୍ର। ତୁମ ଅନେକ ଧାରା, ହଜାର ଘୋଡ଼ା ପରି, ସେନା ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଦେବ ନାରୀମାନେ, ଜଳରେ ବିରାଜିତ, ସୋମକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହର ସ୍ତମ୍ଭ ପ୍ରତି ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଧ୍ଧିତ ସୋମଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ କୃପା ଆଶା କରନ୍ତି। ସୋମ, ଗାଈ, ରଥ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୂପ, ଜଳ, ଏବଂ ହଜାର ଧନ ଦେଇଥିବା ବିଜୟୀ, ପବିତ୍ର। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଚିନ୍ତା ରୂପେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ଆମକୁ ସତ୍ୟ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଗାଈ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଚରାଗାହ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଭୟହୀନ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଅନୁପ୍ରେରିତ ସୋମ ରସ ଆମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ବିନା ବହିଥାଉ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ରସ ମହାସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଝରିଥାଉ। ପୋଷଣର ଧାରା ଆମ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଚିତ୍ତିଭ୍ରମ କରନ୍ତୁ, ଆର୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହେଉ, ଆମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଝରୁଥିବା ଏହି ରସ ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ବନ୍ଧିପାରିବା, ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଧନ ଉନ୍ମୋଚନ କରିପାରିବା। ସେ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅଟୁଟ ରହି, ନିଜ ଯାତ୍ରାରେ ଅତିପ୍ରବଳ; ତୁମେ ପବିତ୍ର ସୋମ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଳନ କର। ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମ ନାଭି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ତୁମେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଛ; ପୃଥିବୀର ଢାଳରେ ତୁମ ଶାଖା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାଶୁ ଚର୍ମ ଉପରେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଚିପିଥାନ୍ତି; ଜଳରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତମାନେ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦୁଧ ଧରିଥିବା ପରି ତୁମକୁ ମିଳିଛନ୍ତି। ଏଭଳି, ମୂଳ ରସ ତୁମର ସୁନ୍ଦର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉତ୍ସାହକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରେ। ପବିତ୍ର ସୋମ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିପଦ ଉପରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯାଅ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରିୟ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ସୋମ ଧାରା ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଆକାଶକୁ ଘେରି ରହିଛି। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଏହି ଧାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ସମୁଦ୍ରମାନେ ହବି ପରି ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଗାଈମାନେ ଯେଉଁ ସୋମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କୁକ୍ଷିକୁ ଅଭିଗମନ କରି, ଦୟାଳୁମାନେ ଜୀବନ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦୀର୍ଘ କରନ୍ତୁ। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶକ୍ତିଦାୟକ ଉତ୍ସାହ ଦେଉଛ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗଭରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୋଷଣ ନେଇ, ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଚଳିଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିସ୍ତୃତ, ଚଞ୍ଚଳ, ଶ୍ୟାମଳ ବୃଷଭ ପରି ଝରିଯାଉଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର, ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁହାଯାଉଥିବା, ହଜାର ଧାରା ବହୁଥିବା ସୋମ, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚିପି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ପାଇଁ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଝରିଯାଉ।