ଆକାଶରୁ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଚୁଷାଯାଏ; ସତ୍ୟର ନାଭିରୁ ଅମରତ୍ୱର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ମାନବମାନେ ମିଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ସେଉଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି ସୋମ ରସ ଗୋଟିଏ ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଘୋର ଧ୍ୱନି କରି ଏକତା ହୁଏ। ଦେବତା ସମାନ ସେ ମାନବ ଜନ୍ୟ ଚର୍ମକୁ ପୋଷଣ କରେ। ସେ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଣୁକୁ ବିସ୍ତାପିତ କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶଧରମାନେ ପାଉଛୁ। ହଜାର ଧାରାରେ ଏହି ସୋମ ଏକାଠି ଚଳିଥାଏ; ତୃତୀୟ ଲୋକରେ ସେମାନେ ଫଳଦାୟକ ହେଉ। ଆକାଶରେ ଚାରିଟି ନାଭି ରଖାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅମର ଘିଅ ଧାରା ହେଉଛି। ସୋମ, ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଧଳା ଆକୃତି ଗଠନ କରେ; ଦୟାଳୁ ଏହି ଅସୁର ଭୂମିକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି। ଚିନ୍ତାରେ ସେ ଶାଖାସହିତ ଏକତା ହୁଏ, ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ସେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶର ବନ୍ଧନକୁ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ। ତାପରେ ଗାଈ ଚିହ୍ନିତ ଧଳା ପାତ୍ର ଚିପି ହେଉଛି; ତୀବ୍ର ଏବଂ ବିଜୟୀ ସୋମ ଗତି କରେ। ଉପାସକମାନେ ମନରେ ସେଉଠି ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି, କକ୍ଷୀବାନ୍ ଓ ଶତଗୁଣ ଧନ-ଗୋ ପାଇଁ। ସୋମ, ତୁମର ଚିପିଥିବା ରସ ଜଳ ସହିତ ଅବିରୋଧ ଭାବେ ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଥାଏ। କବିମାନେ ତୁମକୁ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଅତି ହର୍ଷଦାୟକ ହେଉଛ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉ, ହେ ପବିତ୍ର। ଏହି ପ୍ରିୟ ସୋମ ପରିଶୁଧ୍ଧ, କୌଶଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଯେଉଁ ନାମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସେ ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରେ, ସବୁ ଦିଗକୁ ଘୂରି ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି। ସତ୍ୟର ଜିହ୍ୱା ପରିଶୁଧ୍ଧ, ପ୍ରିୟ ମଧୁର ବାଣୀ, ଅଦମ୍ୟ ଚିନ୍ତାର ନାୟକ। ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାମକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରଖେ। ତଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାତ୍ରମାନେ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚଳାଚଳ କରାନ୍ତି, ସୁନାର ପାତ୍ର ଭିତରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଅମରତ୍ୱର ଦୁଧ ବୁହାରା ଆସିଛନ୍ତି; ତିନି ପୃଷ୍ଠ ଉଷାରେ ତିନିଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା। ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚିପି, ଚିନ୍ତାରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ, କୌଶଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ସୋମ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ। ତାଙ୍କ ଝରଣା ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ବହେ, ମଧୁର ଧାରା ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସୋମ, ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଭଲ ହେଉ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ତୁମ ଗନ୍ଧରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଢାକ। ତୁମ ହର୍ଷଦାୟକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାରେ ପ୍ରେରିତ କର। ସୋମ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏହି କୌଶଳୀ ରସ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛି, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ଗୌରବ ହସ୍ତରେ ଧରି, ଅଶ୍ୱ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ସେ ନଦୀରେ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କରେନାହିଁ। ବୀର ସମାନ, ସେ ହସ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରେ, କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥଚାଳକ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଚାର କରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ଚିପିଥିବା ରସ ପ୍ରେରଣାରେ ଉତ୍ସାହିତ। ସୋମ, ପରିଶୁଧ୍ଧ, ତୁମ ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରୟାସ କର। ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ଆକାଶରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆର୍ଦ୍ର କର; ଚିନ୍ତାରେ ସଦା ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା, ଆଲୋକକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଋଷିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସତ୍ୟର ପ୍ରେରଣାକୁ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ, ସେ ଚିନ୍ତାର ପିତା, ଅନନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ବୃଷଭ ସମାନ, ତୁମେ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଘୋର ଧ୍ୱନି କର, ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରିଶୁଧ୍ଧ, ଅତି ହର୍ଷଦାୟକ, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଦିଅ। ଏଠି ପାତ୍ରରେ ମଧୁର ଏହି ସୋମ ଗଜ୍ଜନ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର, ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅମରତ୍ୱର ଦୁଧାରୁ ଭଲ ଦୁଧ ଝରେ, ସକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଗାଈ ସମାନ ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ସୋମ ପରିଶୁଧ୍ଧ, ଯାହାକୁ ଶ୍ୟେନ ପରି ଆକାଶରୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ମଥନ କରି ଚଳାଇଛନ୍ତି। ସେ ମଧୁର, ଯୁବ, ମନରେ କମ୍ପିତ, ଅତି କ୍ଷୀଣ, ଉତ୍ସାହୀମାନେ ଚିପିଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପରେ ପଡ଼ିଥିବା ସେଇ ଝରଣାମାନେ ଆମ ପାଇଁ ବହୁ ଧନ ଦେଉ, ଧନାତ୍ମକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ। ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଘୋଡ଼ା ସମାନ ଦ୍ରୁତ, ପୂଜାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ନିବେଦନ ପରେ ନିବେଦନ ଭୋଗ କରିଥିବା। ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଝରଣା, ସଦା ବିଜୟୀ, ଆମ ପାଇଁ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ଅନେକ ମନରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯିଏ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆସନରେ ଅଣୁକୁ ବିସ୍ତାପିତ କରିଥିଲେ, ସେ ଗାଈର ବଡ଼ ଥାନକୁ ପୁରିଅଁଠେ। କୌଶଳୀ ରସ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ପରିଶୁଧ୍ଧ, ବଡ଼, ଅଜେୟ; ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମିତ୍ର ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ବଳିଦାନର ଯୋଗ୍ୟ; ବୃଷଭ ସମାନ ଦଳରେ ଘୋର ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି। ସୋମ, ରାଜା, ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଜଳରେ ପରିଧାନ କରି, ଗାଈମାନେ ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତି। ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ଧରି, ଦୁଷ୍ଟର ବନ୍ଧନକୁ ଧରି, ପବିତ୍ର, ଦେବତାଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସୋମ, ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପୁରାନ୍ତି, ତରଙ୍ଗରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଦୃଷ୍ଟା, କାଠରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ। ତୁମର ବହୁ ଧାରା, ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଓ ତୁମର ବୟସ୍ ଦଳକୁ ଆଣନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ନାୟିକାମାନେ, ଜ୍ଞାନୀ, ଜଳରେ ବସି, ସୋମକୁ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସେଉଠି ଗୃହର ମୁଖ୍ୟ ଦଣ୍ଡକୁ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି, ଅବିନାଶୀ ପବିତ୍ର ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହାନ୍ତି। ସୋମ, ଗୋ, ରଥ, ସୁନା, ରବି, ଜଳ, ଏବଂ ହଜାର ଧନ ବିଜେତା, ପରିଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ସେଉଠି ସବୁଠୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଝରଣାକୁ ରକ୍ତିମ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସତ୍ୟ ଧନ, ହେ ପରିଶୁଧ୍ଧ ସୋମ, ତୁମେ ଆମକୁ ଦେଉଛ; ଧନ ଦିଅ। ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କର, ସେଉଠି ନିକଟ ବା ଦୂରରୁ; ଗାଈ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚରାଗାହ ଓ ନିର୍ଭୟ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ। ଝରଣାମାନେ, ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଆମ ପାଇଁ ଝରନ୍ତୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚିପିଥିବା, ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ; ପୋଷଣର ଧାରା ବ୍ୟାପ୍ତି କର, ଶତ୍ରୁମାନେ ଚିତ୍ତି ହେଉ, ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହେଉ, ଆମ ଚିନ୍ତା ସଫଳ ହେଉ।