ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହୁର୍ତ୍ତରେ, ପବିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ତାଙ୍କର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଉଠିଲେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶୁଦ୍ଧିତ ଧାରା ଗାଏମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଭିଭାସନା ନେଇ ଆସିଲା। ଏହି ସୋମ ନିଜକୁ ପୁନର୍ବାର ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଗାୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ପଥ ତିଆରି କଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ କଞ୍ଚିଳା ଧାରା ଗତିଶୀଳ ହେଲା। ଏହି ଶୁଦ୍ଧିତ ଧାରା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବାର ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୀଘ୍ର ଧାରା ସହିତ। ଏହି ସୋମ ଧାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ପ୍ରତି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଧାଇଗଲେ; ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଶିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧିତ ଧାରା ଏବଂ ତାଲି ଝରା ଧାରା ଏକାଠି ହୋଇ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ସହିତ ଆମପାଖରେ ଆସି, ନାୟକମାନେ ଥିବା ନିବାସରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କର ମୂଳକୁ ମାପି, ଗାୟକମାନେ ସହିତ ପଦକ୍ଷେପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ବିରାଜିତ। ଶୀଘ୍ର ଧାରା ସତ୍ୟର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭରେ ବସି, ଅବିବେକୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସୋମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସଚେତନମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଚେତନମାନେ ତଳକୁ ଭାସିଯାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତ୍ମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ସୋମ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସବୁଠୁ ମଧୁର ହୋଇ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସିଯାଏ। ପ୍ରେରିତ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମାନ୍ ଓ ବରୁଣ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ସୋମର ସାର ଦ୍ରବ କରନ୍ତି; ଏହି ପବିତ୍ର ଧାରା ମରୁତ୍ମାନେ ପିଉନ୍ତି। ସୋମ, ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରି, ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଉତ୍ତମ ବାଣୀର ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି; ଏହି ଧାରା ହଜାର ଧନର ଅଧିକାରୀ। ଏହି ସୋମ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ତୁତିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଭାରୀ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଧାରା, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ପ୍ରାର୍ଥିତ ଓ ପ୍ରିୟ, ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଏହି ଧଳସର୍ଣ୍ଣ ସୋମ ଗାଏ ମୁଣ୍ଡ ଭାବେ ନେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ, ସହଚରମାନେ ଭଳି ସ୍ଥିର ହୁଏ। ସୋମ, ଲାଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଅନ୍ତେ, ସୋମଙ୍କର ଭଗିନୀମାନେ, କୁଳପତିଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ, ଏହି ମହାନ୍ତ ସୋମ ଧାରାକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ପବମାନ ସୋମ ନିଜ ବିଭିନ୍ନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବିପୁଳ ସ୍ତୁତି ଓ ବର୍ଷା ଦେଇ, ଧନର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ସେ ବୃଷଭ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ସ୍ଵୟଂଶାସିତ ଓ ଅତ୍ୟୁଜ୍ଜ୍ୱଳ ପବମାନାକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ। ସୋମ ଆନନ୍ଦ ଓ ବୀରତ୍ୱ ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ସ୍ଵୟଂ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଏଠାରେ ଆସ। ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଧୋଇ, ସେ ପାତ୍ରର ଆସନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଗାୟକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚଳନଶୀଳ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଏହି ପବମାନ ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି। ଯିଏ ମଧୁ ଝରା ରଙ୍ଗର, କଞ୍ଚିଳା ଧାରା ଥିବା, ପାଷାଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପିତା ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନ ଅନ୍ୱେଷୀ ସୋମଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଆମେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଚୁନିଛୁ। ବୃଷଭ ସ୍ଵରୂପ ଧାରଣ କରି, ମରୁତ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ପବମାନ ସୋମ, ଦୁଇ ଜଗତ୍ର ଧାରକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଘୋଡ଼ା ଭଳି ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛୁ। ଏହି ଧାରା ମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ତୁମ ସହଯୋଗୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏହି ସୋମ ଧାରା, ବିପୁଳ ପୋଷଣ ଓ ସର୍ବଦର୍ଶୀ ହୋଇ, ଆମ ପଥକୁ ଦେଖାଇ ଦିଅ। ସୋମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାରା ସହିତ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପାନ ଦେବା ପାଇଁ। ପାଷାଣ ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରସ, ସବୁ ବିରୋଧକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିଥିବା ସୋମ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏହି ରାଜା ସୋମ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନର ସର୍ବସୀମା ଅଟାଇ ମଧ୍ୟାକାଶ ଦେଖି ଚାଲନ୍ତି। ସେ ଆମ ପାଇଁ ଶତ ଗାଏ, ଗୋ-ଧନ ଓ ଅଶ୍ୱ-ଧନ ନେଇ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଆଣିଦିଅ। ସେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି, ଯୁବାଶକ୍ତି, ଆକୃତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଉ, ଭଲଭାବେ ଚାପି ଦେବତାମାନଙ୍କ କୃପା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ସୋମ ସବୁଠୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ସହିତ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଗରୁଡ଼ ନିଜ ଘଉଁରେ ବସିଥିବା ପରି। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ମରୁତ୍ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସେ ଆମ ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଦିଅ, ଆମ ପାଇଁ ବିପୁଳ ଧନ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି କର। ଯେଉଁ ସୋମ ଦୂରେ ଚାପିଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ୟାନବତୀ ଭୂମିରେ ଥିବା ସୋମମାନେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ରବାହରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ସୋମ ଧାରା ଶୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଓ ଦିବ୍ୟ ଦାନର ଅବିରତ ପ୍ରବାହ ଭଳି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ଉପରେ ବର୍ଷା ହୁଏ।