ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନେ ସୋମ ରସର ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସୋମ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ଧାରା ଭଳି, ଘୋଡ଼ାର ଦମ୍ଭ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଗାଁମାନେକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଦୂରରୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଆସିଲେ। ଏହି ସୋମ ରସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର, ଗାଁ ଓ ଘୋଡ଼ା ଜିତିବାରେ ସମର୍ଥ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶୂରବୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଧାରାରେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସୋମ ରସ ଚମକୁଥିଲେ, ସତ୍ୟ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅବିଚଳ ଧାରା ଭଳି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସୋମ ରସ ପୂଜାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁଥିଲେ, ମଧ୍ୟକାଶର ସୋମ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜାରେ ଅଂଶ ନେଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଧାରା ଭଳି, ସୋମ ରସର ଧାରା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ହେଉଥିଲା। ସୋମ ଆକାଶ ଉପରେ ଏକ ପତାକା ଭଳି ବିକାଶି, ସମସ୍ତ ଆକୃତିରେ ଚଳିଥିଲେ, ସାଗର ଭଳି ବିସ୍ତୃତ ଓ ପ୍ରବଳ ହେଉଥିଲେ। ପବିତ୍ର ସୋମ ଧାରା ବହିବା ସମୟରେ ବାଣୀକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ; ଦେବତା ଭଳି ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦିନ୍ଦ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଏହି ରସ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଋଷିମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରିୟ, ଏକ ରଥିକ ଭଳି ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସୋମ ଧାରା ଛାନିକୁ ଘେରି, ଦିବ୍ୟ ଭାବେ ବହି, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ସାହ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ଆମ ପାଇଁ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ। ଏହି ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଲାଗି ଶୁଧ୍ଧ ହେଉ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଏହି ଚମକୁଥିବା ଧାରା ଗାଁମାନେ ପାଖକୁ ଆସୁ। ସୋମ ନିଜେକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଗାୟକ ମାନେ ପଥ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇ, କପିଳ ଗାଁମାନେ ସହିତ ତୀବ୍ର ଧାରାକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ, ଏହି ଧାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୀବ୍ରତାରେ ଯାଉଥିଲେ। ସୋମ ରସର ବିନ୍ଦୁମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସାଗର ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଧାଉଥିଲେ; ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଏହି ଧାରା ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲା। ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଧାରା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସାଗରରେ ବିଲିନ ହେଉଥିଲା, ସେମାନେ ସତ୍ୟର ଗର୍ଭକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ସହ ଆମକୁ ଘେରି ରଖ; ବୀରମୟ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଅଗ୍ନି, ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ସମୟରେ, ଗାୟକମାନେ ସହିତ ପଦକ୍ଷେପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ବୀଜକୁ ମାପି ଦେଉଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୁତ ସୋମ ସତ୍ୟର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ, ସେ ଅବିବେକୀମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଥିଲେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସଚେତନମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅସଚେତନମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ମଧୁର ସୋମ ରସ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ। ଅନୁପ୍ରେରଣା ପ୍ରାପ୍ତ, ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ଘେରିଥିଲେ, ଧାରା ଏକସাথে ତୁମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରୁଥିଲା। ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମାନ୍ ଓ ବରୁଣ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ ରସ ପିଉଥିଲେ; ମାରୁତମାନେ ପବିତ୍ର ସୋମ ରସର ଆସ୍ୱାଦନ କରୁଥିଲେ। ଜ୍ଞାନମୟ, ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ରସ ବାଣୀକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ, ଏହି ବିନ୍ଦୁ ହଜାର ଗୁଣ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଧାରା ଯୋଗାଇଥିଲେ। ଏହି ସୋମ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ହଜାର ଗୁଣ ଭାରିୟ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କର, ଏହି ବିନ୍ଦୁ ଅତି ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରିୟ, ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଚମକୁଥିବା ଦୀପ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ସହିତ, ଚମକୁଥିବା ସୋମ ଗାଁମାନେକୁ ମୁଣ୍ଡ କରି ବହୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପୁରୋହିତମାନେ ପ୍ରେରିତ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ପୁରସ୍କାର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ, ସେ ସାଥୀମାନେ ପରି ନିବାସ କରିଥିଲେ। ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ ରସ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ଭାବେ ବହୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୋତ୍ରପତିଙ୍କ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଭଉଣୀମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ବିନ୍ଦୁକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ପବମାନା, ଅନେକ ପ୍ରକାଶରେ ଚମକୁଥିବା ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ପବମାନା, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରଶଂସା ଓ ବର୍ଷା ଦିଅ, ଧନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର। ତୁମ ଦୀପ୍ତିରେ ତୁମେ ବୃଷ୍ଭ, ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପବମାନା, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ। ସୋମ, ଆମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଶୂରବଳ ଧାରାରେ ବହ, ନିଜ ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ଏଠାରେ ଆସ, ଏହି ବିନ୍ଦୁ। ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ହାତ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ତୁମେ ପାତ୍ରର ଆସନକୁ ପହଞ୍ଚ। ସୋମ ପାଇଁ ଗାଉ, ଏହି ତୀବ୍ର ଧାରା ପାଇଁ, ପବମାନା ପାଇଁ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ମହାନ ପାଇଁ। ତୁମ ରଙ୍ଗ ମଧୁ ଭଳି ଝରୁଛି, କପିଳ ଧାରା ପାସାଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥ ଏହି ବିନ୍ଦୁ। ଏହି ପ୍ରବଳ ସୋମ, ସମସ୍ତ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ, ଆମେ ତୁମ ସାଖ୍ୟତା ଚୟନ କରୁଛୁ, ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ବିଜୟ ପାଇଁ। ବୃଷ୍ଭ ସୋମ, ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ ତୁମ ଶକ୍ତିଧାରା ସହିତ ବହ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଆଣ। ପବମାନା, ଦୁଇ ଜଗତର ଧାରକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଆମେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଘୋଡ଼ା ପରି ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛୁ। ଏହି ଛାନି ଦ୍ୱାରା, କପିଳ ସୋମ ତୁମ ଧାରା ସହିତ ବହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସହଯୋଗୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏହିପରି, ସୋମ ରସ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଶକ୍ତି, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଶୂରବଳ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀ ଆଣି, ନିତ୍ୟ ଧାରାରେ ଆମ ଉପକୃତି ପାଇଁ ବହୁଥିଲା।