ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥା ରଥିକ ନିମନ୍ତେ ପଠାଯାଏ, ସେହି ସୋମ ରସ ଚକ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଏହି ସୋମ, ଜାଗୃତ ଅଗ୍ନି ସ୍ୱରୂପ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ସେହି ଦେବତା ପୁରୁଣା ପ୍ରଭା ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ କୌଶଳ ଦାନ କରନ୍ତି। ସତ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ହାତରେ ଏହି ସୋମ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଅକ୍ଷୟ ପାତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ଅବିରତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଧନ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର, ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ଧନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱରେ ଆସିଥିବା, ଗାୟ ଖୋଜୁଥିବା ସେହି ସୋମ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରକୁ ଅଭିମୁଖୀନ, ବୀର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବର ଦାତା ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏହି ଚାପି ହୋଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଚାନି ପାଇଁ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୂର କରିଥାଏ। ଛାନିରେ ବିବେକୀ, ପିତାମ୍ବରଧାରୀ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଗଞ୍ଜନ କରି, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତାମୟ, ଦେବ-ଶତ୍ରୁ ହନ୍ତା ହେଉଥିବା ସୋମ ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଅବିରତ ଦୌଡ଼ି ଅଚ୍ୟୁତ ଆଶ୍ରୟକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ତୃତିୟ ଶିଖରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ। ସୋମ, ବୃଷଭ ରୂପେ, ବୃତ୍ର ହନ୍ତା ଭାବେ ଉପାସକଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥାଏ, ଅଶ୍ୱ ସମ ଦୃଢ଼ତାକୁ ଦେଇ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଏହି ଦେବତା, ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ମହାନ୍ତା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପାତ୍ରରେ ଦୌଡ଼ି ଆସନ୍ତି। ଏହି ବୃଷଭ ସୋମ ଅବିରାମ ଚକ୍ର ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସହସ୍ର ଉପହାର ପ୍ରଦାନ କରି ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ। ଏହି ପିତାମ୍ବରଧାରୀ, ତୃତିୟର କନ୍ୟା ଭଳି, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ରସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ଦଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଙ୍ଗୁଳି ଏହି ସୋମକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ ଶୋଭିତ କରେ। ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସୋମ ଗୃହସଭାରେ ଗରୁଡ଼ ଭଳି ବସିଥାଏ, ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକାଙ୍କୁ ଯେମିତି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ। ସ୍ୱର୍ଗର ସନ୍ତାନ, ଏହି ଉଲ୍ଲାସ ଦାୟକ ରସ ଆଶ୍ରୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଚାପି ହୋଇଥିବା ଏହି ପିତାମ୍ବରଧାରୀ ପାନ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଗତିରେ ଚିତ୍କାର କରି ଗର୍ଭକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ଉନ୍ନତ ମନସ୍କ ସ୍ପୂର୍ତ୍ତିଶୀଳୀ, ପ୍ରିୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ କହନ୍ତି "ସେ ଆସିଛି", ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଅ। ଅପବିତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କର, ଜନମାନେକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ସ୍ୱର୍ଗର ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇ ଦିଅ। ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଆସେ, ବିବେକ ଓ ପ୍ରଭା ସହିତ ଚମକେ। ଏହି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ଆକାଶକୁ ବେଢ଼ି ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ବର୍ଷାଇ ଦିଏ। ଦୂର ଓ ନିକଟରୁ ଡାକି, ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଧୁ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଏହି ପିତାମ୍ବରଧାରୀକୁ ଚାପି, ଆବରଣ ଗର୍ଭରେ ବସାଯାଏ। ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ସୋମ ଅଗ୍ରଗତି କରି ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଏହି ଦେବତାକୁ ଅନୁପ୍ରେରଣା ଦେଇ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଶୋଭିତ କରନ୍ତି। ରକ୍ତିମ ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଗର୍ଭକୁ ଅଭିମୁଖୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇ ସ୍ଥିର ଆସନରେ ବସେ। ଏବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ଅନେକ ଧନ ବର୍ଷାଇ ଦିଅ, ହଜାର ଧନ ଆଣି ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ହେ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ସୋମ, ତୁମର ଝରଣାରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଆଣ, ଆମକୁ ହଜାର ଧନ ଦିଅ। ଗାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ବୀର୍ୟ ଓ ଧନ ବଢ଼ାଇ ଦିଅ, ଗୀତ ଅଧିକ କର। ଦୁଇଗୁଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ଧନ ଆଣ, ହେ ସୋମ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦୁ, ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଗାଏର ରବ ଭଳି ଦୃତ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ଏହି ସୋମ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, କଳା ଚର୍ମକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ଆମେ ସେହି ଦୁର୍ଲଭ କ୍ଷେମ ଅଭିଲାଷା କରୁଅଛୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଅନ୍ୟାୟ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ସୋମର ଧ୍ୱନି ବର୍ଷା ଭଳି ଶୁଣାଯାଏ, ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଚମକେ। ଇନ୍ଦୁ, ଅଧିକ ଧନ, ଗାଏ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା, ପୁରସ୍କାର ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ମହାବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କର, ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ପ୍ରଭା ପ୍ରସାର କର। ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ପୃଥିବୀକୁ ନଦୀ ଭଳି ତୁମ ରସରେ ଢାକି ଦିଅ। ସୋମ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗର ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ଜଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ପିତାମ୍ବରଧାରୀ ଜଳରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ସୋମ ଦେବତା ଦେବମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଝରଣା ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସହସ୍ର ଶକ୍ତି ସହିତ ସୋମମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁରସ୍କାର ଲାଗି ପବିତ୍ର ହୁଏ। ପୂର୍ବତନ ଦୁଧ ଦୋହନ କରି, ସେ ପରିଛାନି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଦେବମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ରବାହ ଉପାସନାରେ ଶକ୍ତି, ପବିତ୍ରତା, ଧନ, ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିଥାଏ।