ପବମାନ ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ତାହା ଛାଣନି ମାଧ୍ୟମରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହର ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପିତାମ୍ବର ଧାରଣ କରୁଥିବା ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ପିସାଯାଏ; ଏହି ତରଳ ବିନ୍ଦୁ, ହେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସୋମକୁ ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅସୀମ ବୁଦ୍ଧିର ନାଥ ଭାବେ ଅନାବରୋଧ ଭାବରେ ଏକ ଅଶ୍ୱ ପରି ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିସାଯାଇଥିବା ସୋମ ଛାଣନି ମାଧ୍ୟମରେ ବହିଯାଇଛି; ସେ ସମସ୍ତ ନିବାସରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଏହି ଦେବତା ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ଅମର ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବୃତ୍ରଙ୍କ ନାଶକ ଓ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହାୟକ। ଦଶଜଣ ସାଥିଙ୍କ ସହ ଏହି ପ୍ରବଳ ସୋମ ଗର୍ଜନ କରି ଭାଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିପତି ପବମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦୟ କରାଇଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ସମସ୍ତ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୋମ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହିଯାଏ; ଅପବିତ୍ର କଥାର ବିନାଶକ, ଦେବତା ଓ ବୀରମାନ୍ୟଙ୍କ ଧନରେ ଧନ୍ୟ। ଏହି ପ୍ରବଳ ସୋମର ଧାରା ଶକ୍ତି ସହିତ ବହିଯାଏ; ଦେବତାମାନେ ଏହି ପ୍ରବଳତା ପଛରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ରୁଚିତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟାମାନେ ସୋମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଗାୟକମାନେ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଲୋକ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ। ସୋମ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ରତା ଆମର ସ୍ତୁତିର ସାଗରକୁ ବଢ଼ାଏ। ତୁମ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଧନକୁ ଏକତ୍ର କର, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ଏକଠି ରଖ। ପିତାମ୍ବର, ଆମକୁ କୌଣସି ବିପଦ ଓ ଅପବାଦରୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ବିନ୍ଦୁ, ତୁମ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଭୂଲୋକ ଓ ସ୍ବର୍ଗୀୟ ଧନକୁ ପବିତ୍ର କର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଆଣ। ଏହି ପ୍ରବଳ ସୋମର ଧାରା ଛାଣନି ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବହିଯାଏ; ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସେ ସ୍ବର ଖୋଜେ। ପିସାଯାଉଥିବା ବିନ୍ଦୁ, ପ୍ରେସ୍ସରଙ୍କ ସହ ତଳକୁ ଯାଇ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ। ସୋମ, ତୁମ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଅଜୟ ଶକ୍ତି, ବହୁ ବୀର ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ଦିଅ। ପବିତ୍ର ସୋମ ତାଙ୍କର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଭାଣ୍ଡରେ ବସିଛନ୍ତି। ତୁମକୁ, ମଧୁର ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପଥର ଦ୍ୱାରା ଜଳରେ ପିସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ସୋମକୁ ପିସି, ମନୋହର ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ କର। ନିଜେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ବହୁଥିବା ସୋମମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଆସନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରଚୁର ଓ ସଚେତନ ଧନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବସିଥିବା, ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବା, ଧନର ନାଥ ହେଉ। ତୁମ ପାଇଁ ବାତାସ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ନଦୀମାନେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ହେ ସୋମ, ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱ ବଢ଼ିଯାଏ। ନିଜକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କର; ଧନର ମିଳନସ୍ଥଳ ହେଉ। ପିତାମ୍ବର, ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗରେ ଗାୟମାନେ ଅଶେଷ ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ଦୁହିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତିର ନାଥ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜିତ, ସୋମ, ଆମେ ତୁମ ସଖ୍ୟତା ଚାହୁଁ। ପିସାଯାଇ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୋମମାନେ, ଆମର କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ସଭାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଆସନ୍ତି। ତେବେ ତ୍ରିତାଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ପିତାମ୍ବର ସୋମକୁ ପଥର ଦ୍ୱାରା ପିସନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବିନ୍ଦୁ ତିଆରି କରନ୍ତି। ପରେ, ହଂସ ପରି ତାଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଯେପରି ଜଗାଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ଜଗାଇଥାଏ; ଘୋଡ଼ା ପରି ଗାୟସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ସୋମ, ତୁମେ ଦୁଇପ୍ରକାର କଥା କହ, ଚିହ୍ନିତ ହରିଣ ପରି ଦୌଡ଼, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସିଥାଓ। ଗାୟମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ବିଳାପ କରନ୍ତି, ପ୍ରିୟଜନ ପାଇଁ ନାରୀ ପରି; ସେମାନେ ଦୌଡ଼ରେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଆସନ୍ତି। ଦୟାଳୁ ସୋମ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଓ ଦାନଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅ; ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଯଶ ଦିଅ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ସୋମମାନେ ଜଳର ତରଙ୍ଗ ପରି, ଅରଣ୍ୟରେ ମହିଷ ପରି ବହିଯାଉଛନ୍ତି। ପିତାମ୍ବରମାନେ, ତଥ୍ୟର ଧାରାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାଣ୍ଡକୁ ପୂରିଛନ୍ତି, ଗାୟସହ ଅବିରତ ଧନ ଆଣିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ମରୁତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ପିସାଯାଇଥିବା ସୋମ ବହିଯାଏ। ତିନିପ୍ରକାର କଣ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ; ଗାୟମାନେ ରମ୍ଭା କରନ୍ତି, ଦୁଧାଳି ଗାୟ ଡାକ ଦିଅନ୍ତି; ପିତାମ୍ବର ସୋମ ଗର୍ଜନ କରି ଆସେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସତ୍ୟର ମହାମାତୃମାନେ ଦିଗ୍ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଶିଶୁ ସୋମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ସମ ପ୍ରଚୁର ଧନ ବହାଅ। ପିସାଯାଇଥିବା ସୋମ ଛାଣନି ଦ୍ୱାରା ଚଳିଛି, ଏହା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ ଭେଦି ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ଏହି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ମରୁତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ପିସାଯାଇ ବହିଯାଏ। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ, ପବିତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବହିବା, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦିଅ।