ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ସୋମର ଚାପିଦିଆ ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଗୀତର ସାଥିରେ ପାତ୍ରର ଚାରିପାଖରେ ବହୁଛନ୍ତି । ଏହି ଆଲୋକ ପାନକାରୀମାନେ, ଭୋରକୁ ଧନରୂପେ ଉପହାର ଦେଇଛନ୍ତି ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପଥକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି । ସୋମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ କବିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ଚିନ୍ତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦିଏ । ହୋତୃଙ୍କ ସାତଜଣ ସନ୍ତାନ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକ ମାର୍ଗ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ମୁଁ ଏହାକୁ ନାଭିରୁ ନାଭିକୁ ଯେପରି ରଖିଛି, ଏମିତି ଦୃଷ୍ଟି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ମୁନିର ସନ୍ତାନକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ସୋମ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ଯାହା ପୁରୋହିତମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦୁ, ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ସୋମଙ୍କୁ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରନ୍ତି । ଅଥର୍ବମାନେ ମଧୁର ଦୁଧରେ ତୁମକୁ ବେଷ୍ଟିଛନ୍ତି; ଦେବତା ପାଇଁ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର । ସୋମ, ଗାଁ, ଲୋକ, ସାରଥି, ରାଜା ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦେଉଥିବା ଧାରାରେ ବହିଯାଅ । ଏବେ, ଅମ୍ବରବର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱୟଂଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରୁକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କର । ହାତରେ ଚଳିଥିବା ପାଷାଣରେ ଚାପିଦିଆ ସୋମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର; ସେ ମଧୁରତାରେ ବହୁ, ସେ ମଧୁ ଭରା ଧାରାରେ ବହୁ । ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କର, ପାଖରେ ବସ, ପାତ୍ରର କଥା ଶୁଣ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ରଖ । ଶତ୍ରୁନାଶକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସୋମ, ଗାଁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ବହ । ସୋମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଧାରା ହେଉଛ; ମନସ୍ୱାମୀ ମନ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅଭିଲାଷା କରେ । ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଆମକୁ ବୀର୍ୟ ଦିଅ, ସମ୍ପଦ ଦିଅ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଥିରେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଚାପିଦିଆ ସୋମ ଧାରା ତ୍ରୁତ୍ୟତାର ସିଂହାସନରେ ବହୁଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠୁ ମଧୁର । ଋଷିମାନେ ଗାଁ ତାଙ୍କ ଛୁଆକୁ ଡାକିବା ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି । ମଦମତ୍ତ ସୋମ ତରଙ୍ଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ଗାଁରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି । ସ୍ୱର୍ଗର ନାଭିରୁ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସୋମ, ଜଳରେ ବିଶାଳ ହେଉଛନ୍ତି; ସେ ଚତୁର୍, କବି । ସୋମ ପାତ୍ର ଓ ଛାଣିରେ ରଖାଯାଇଛି; ଇନ୍ଦୁ ତାହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି । ସମୁଦ୍ର ଶିଖରରୁ ଇନ୍ଦୁ ବାଣୀକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ମଧୁ ଝରୁଥିବା ପାତ୍ରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି । ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ବୃକ୍ଷ ମନୁଷ୍ୟର ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଧାରା ଦେଉଛି । ସୋମ, ଧାରା ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି କବି, ମୁନିର ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଆମକୁ ହଜାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଧନ ଦିଅ, ଓ ଇନ୍ଦୁ, ଏହା ଆମର ହେଉ । ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ହଜାର ଧାରାରେ ବହୁଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ । ଗାୟକମାନେ, ଏହି ପ୍ରେରିତ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚାପିଦିଆ । ହଜାର ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧିତ ହେଉଛି, ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ । ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ, ଶୁଭ୍ର ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଧନ ଓ ମହାନ ବୀର୍ୟ ଶୁଧ୍ଧ କର । ଚାପିଦିଆ ସୋମ ଦେବତାମାନେ ଆମ ପାଇଁ ହଜାର ଧନ ଓ ବୀର୍ୟ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ । ରଥି ଚାଳିଥିବା ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଭଳି, ସେମାନେ ଅପରିବାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଅପରିହତ ଦ୍ୱାର ଭଙ୍ଗ କରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଧାରା, ଗାଁ ତାଙ୍କ ଛୁଆ ପାଖକୁ ଯିବାପରି, ହାତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଯାଉଛି । ପ୍ରିୟ, ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ; ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କର । ଶୁଧ୍ଧିତମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଚାପିଦିଆ ପାଷାଣର ଗର୍ଭରେ ବସିଛନ୍ତି । ମୁନି ସୋମ ନଦୀ ତରଙ୍ଗରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିଲାଷିତ କାର୍ଯ୍ୟ ବହନ କରୁଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ପାଞ୍ଚ କୁଳ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚାପିଦିଆ ପାଷାଣକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମର ରସରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେ ଗାଁ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ । ସୋମ ଚାପିଦିଆ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଆବରଣ ବିସର୍ଜନ କରି, ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ତରୁଣ, ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପରି, ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ସହିତ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଣି ଦିଅନ୍ତି । ସେ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପଥ ଅଟକାଇ, ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛନ୍ତି, ଜଣାଥିବାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି । ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପୋଷଣର ଲୋକପତିକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; ଦ୍ରୁତମାନେ ତାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠକୁ ଧରିନେଉଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଦୈବତା ରସ, ଶୁଧ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଓ ଅନୁଗ୍ରହର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୃଙ୍ଖଳା ରୂପେ ବିସ୍ତୃତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ପ୍ରିୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦାନ ଭାବେ ବହୁଛନ୍ତି ।