ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗୁଣର ବିବର୍ତ୍ତନ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ସୋମ, ତାଙ୍କର ମାତାମାନଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ମହାନ କରିଥିଲେ। ରୂପରେ ବିଶାଳ ଓ ଋତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ସୋମ, ସପ୍ତ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଚଳିତ ହେଲେ। ଏହି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯୁବକ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରେ ଅନେକ ଜଳଧାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ ତଳେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଅମୃତ ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କର ଦିପ୍ତିରେ ସପ୍ତ ନଦୀକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଦକ୍ଷ ଏହି ସୋମ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରୁଥିଲେ। ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଖରୁ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କର; ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସେଉଁଠି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଛ। ଏବେ, ଏହି ନୂତନ ଓ ଯୁବ ଷ୍ଟୁତି ପାଇଁ ପଥକୁ ସହଜ କର; ପୁନଃ ପ୍ରଭା କର ପୁରୁଣା ଆଲୋକକୁ। ହେ ପବମାନା, ଆମକୁ ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି, ଗୋ, ଅଶ୍ୱ, ବୀର, ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଲୋକ ଦିଅ। ଚାପିଦିଆ ସୋମମାନେ ଦ୍ରୁତ ରଥ ଭଳି, କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ସେମାନେ ଧନ ପାଇଁ ଚଳିତ ହେଲେ। ହାତରେ ଯେପରି ରଥକୁ ଯୋଜାଯାଏ, ସେପରି ସୋମମାନେ କର୍ମକୁ ନିବାହ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସୋମମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଭଳି ଗୋଧନରେ ଶୋଭିତ, ଏକ ବଳିରେ ସପ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭଳି ସଜିଥିଲେ। ଚାପିଦିଆ ତାରା ଶକ୍ତି ଓ ଗୀତରେ ଉତ୍ସାହ ନେଇ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ଆଲୋକ ପାନକାରୀମାନେ ବିବସ୍ୱତ୍ ପାଇଁ ପ୍ରଭାତର ଧନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ; ପ୍ରବଳମାନେ ପଥକୁ ବିସ୍ତୃତ କରିଥିଲେ। ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀର ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତାର ପୁରୁଣା ଦ୍ୱାରକୁ କବିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲିଦେଲେ। ହୋତାର ସପ୍ତ ପୁଅ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକ ମାର୍ଗକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ। ନାଭିରୁ ନାଭିକୁ ଯେପରି ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି ଯୋଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛି; ଆଖି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଋଷିର ସନ୍ତାନକୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ। ଦିପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯାହା ପୂଜକମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ହେ ପୁରୁଷମାନେ, ଏହି ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦୁକୁ ଗୀତରେ ଗାଓ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସନ୍ତି। ଅଥର୍ବଣମାନେ ମଧୁର ଦୁଧରେ ତୁମକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି; ଦେବତା ପାଇଁ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର। ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଗୋ, ଜନ, ରଥୀ, ରାଜା ଓ ଔଷଧି ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଣ। ଏବେ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା, ସ୍ୱୟଂଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅରୁଣ ସୋମଙ୍କୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କର। ହାତରେ ଚଳାଯାଉଥିବା ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପିଦିଆ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର; ସେହି ମଧୁରତାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ମଧୁର ରସରେ ଭରିଯାଉ। ବନ୍ଦନା କର, ନିକଟରେ ବସ, ପାତ୍ରକୁ ଶୁଣ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ତାରା ତିନିକୁ ରଖ। ଶତ୍ରୁନାଶକ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ସୋମ, ଗୋ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ସେମାନଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କର। ସୋମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପିତାଯାଉଛ; ମନ ମଧ୍ୟ, ମନର ଅଧିପତି, ତୁମକୁ ଅଭିଲାଷା କରେ। ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଆମକୁ ବୀରତା ଦିଅ, ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଧନ ଦିଅ। ଚାପିଦିଆ ଇନ୍ଦୁମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସତ୍ୟର ଆସନରେ ସୋମର ରସ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର। ଋଷିମାନେ ଗୋଁଆଁର ବଚ୍ଚାକୁ ଡାକିବା ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ପିବାକୁ ଡାକିଛନ୍ତି। ମଦରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ସୋମ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ଭଳି, ଜ୍ଞାନୀ ସୋମ ଗୋରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଛନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ନାଭିରୁ, ବିବେକଶୀଳ ସୋମ ଜଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ କବି। ସେହି ସୋମ, ପାତ୍ର ଓ ତନ୍ତୁରେ ସ୍ଥାପିତ, ଇନ୍ଦୁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦୁ ସମୁଦ୍ରର ଶିଖରରୁ ବାଣୀକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ମଧୁ ବର୍ଷାଉଥିବା ପାତ୍ରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଛନ୍ତି। ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ବୃକ୍ଷ, ଯାହା ଅନ୍ତରେ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ପାନ କରାଉଛି। ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି, ଏହି କବି ଋଷିର ଜ୍ଞାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ହେ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଆମକୁ ହଜାର ରୂପରେ ଧନ ଦିଅ, ଏହି ଇନ୍ଦୁ, ଆମର ନିଜର। ଶୁଦ୍ଧି ହେଉଥିବା ସୋମ ହଜାର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ। ଗାୟକମାନେ, ଶୁଦ୍ଧି ହେଉଥିବା, ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ସୋମକୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚାପିଦିଆ। ସୋମମାନେ ହଜାର ଶକ୍ତିରେ ଧନୀ, ଶକ୍ତି ଲାଗି ଶୁଦ୍ଧି ହେଉଛନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ। ଶକ୍ତି ଲାଗି, ଶୁଦ୍ଧି କର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଇନ୍ଦୁ, ଆମକୁ ମହାନ ଧନ ଓ ବୀରତା ଦିଅ। ସେହି ଇନ୍ଦୁମାନେ, ଦେବତା ଯେଉଁମାନେ ଚାପିଦିଆ, ଆମ ପାଇଁ ହଜାର ଧନ ଓ ବୀରତା ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଭଳି, ରଥିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ସେମାନେ ଅବିରତ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଅବରୋଧ ଭଙ୍ଗ କରି ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ପରି ଦିବ୍ୟ ସୋମର ଗୁଣ, ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।