ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ବେଦୀର ପାଖରେ ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରୁଷିମାନେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ସୋମ ରସକୁ ଚାପି, ଶୁଧ୍ଧ କରି, ବାୟୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଆଶା କଲେ—ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୀରତା ଦେଇବେ। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସିଯାଏ। ଦଶଟି ଆଙ୍ଗୁଳି ସୋମକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସାତଟି ଚିନ୍ତା ତାକୁ ଆଗକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ; ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ ସୋମର ଚିହ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଏହି ପ୍ରବାହମାନ ସୋମକୁ ପଠାନ୍ତି; ଗୋମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି। ପାତ୍ରରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଇ, ଲାଲ ଓ ପିତା ସୋମ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୋମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଆବୃତ କରେ। "ହେ ସୋମ," ରୁଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, "ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ଆମ ବିରୋଧୀମାନେକୁ ଦୂର କର; ଇନ୍ଦୁ, ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଆସ।" ସୋମ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଝରେ, ପୃଥିବୀରେ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଦେବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରେ। ଏହି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତ, ଦୃଷ୍ଟିମାନ ଋଷିଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନର ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ପ୍ରେରିତ ଋଷି, ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ, ସନ୍ତାନର ଉପଯୋଗରେ ବସି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଦ୍ୟା ଧାରଣ କରି, ସମ୍ମାନିତ ହେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ। ସେ, ଚୟିତ ଓ ସତ୍ୟ, ଗୃହ ଓ ଜନମାନେ ପାଇଁ, ଏକ ଶୁଧ୍ଧ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ। ସୋମ, ନିଜ ମାଆମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଇଥିଲେ; ବିଶ୍ୱ ଋତୁରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ବିଶାଳ ହେଇଥିଲେ। ସେ, ସାତ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ଅବରୋଧ ନଥିବା, ନଦୀମାନେକୁ ଚଳାଇଥିଲେ, ଯେଉଁ ଏକ ଉତ୍ସରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକ ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ସୋମକୁ ଚାପି, ବିସ୍ତାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଧିନରେ ରଖିଥିଲେ। ଅମର ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସାତ ଧାରାକୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଦକ୍ଷ ଏହି ସୋମ ଦେବୀମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ। "ହେ ସୋମ," ରୁଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, "ଆମ ପାଖରୁ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କର; ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସେଗୁଡିକୁ ଭଙ୍ଗ କର।" ଏବେ, ନୂତନ ଏବଂ ଯୁବ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ପଥକୁ ସହଜ କରେ; ପୁରୁଣା ଆଲୋକକୁ ନୂତନ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ। "ହେ ପବମାନା," ରୁଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, "ବଡ଼ କୀର୍ତି, ଗୋ, ଘୋଡା, ବୀର, ଦୀର୍ଘ ସୂତ୍ର ଓ ଦୀର୍ଘ ଆଲୋକ ଦିଅ।" ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମମାନେ ତୀବ୍ର ରଥର ଭଳି, ବଡ଼ ଯଶ ପାଇଁ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି। ଏହି ସୋମମାନେ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୋଇ, କର୍ମକାରୀମାନେ ପାଇଁ ଏକ ରଥର ଭଳି ଯୋଡ଼ାଯାନ୍ତି। ସୋମମାନେ ରାଜାମାନେ ଭଳି, ଗୋମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ସପ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଚାପି ହୋଇଥିବା ରସ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ, ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ବହିଯାଏ। ଆଲୋକ ପିଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ବିବସ୍ବତ୍ ପାଇଁ ଉଷାର ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମର ନଳୀମାନେ କବିମାନେ ପାଇଁ ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାର ଦ୍ୱାରକୁ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ହୋତାର ସପ୍ତ ପୁଅ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକ ପଥ ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ନାଭିରେ ନାଭି ଭଳି, ମୁଁ ଏହାକୁ ବସାଇଛି; ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନୁସରିଥାଏ, ଋଷିର ସନ୍ତାନକୁ ଉତ୍କଳନ କରିବାକୁ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଦେଖିଥାଏ, ଯାହା ପୁଜାରିମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି। "ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ," ରୁଷିମାନେ କହନ୍ତି, "ଇନ୍ଦୁ, ଶୁଧ୍ଧ କରୁଥିବା ସୋମକୁ ଗାଉ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।" ଅଥର୍ବଣମାନେ ସୋମକୁ ମଧୁ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରନ୍ତି; ଦେବତା ପାଇଁ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରେ। "ହେ ସୋମ," ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, "ଗୋ, ଲୋକ, ରଥୀ, ରାଜା ଓ ଉଦ୍ଭିଦ୍ମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦିଅ।" ଏବେ ଲାଲ, ଶୁଧ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି ଦିଅ। ହାତରେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର; ସେ ମଧୁ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ବନ୍ଦନା କର, ପାଖରେ ବସ, ପାତ୍ରକୁ ଶୁଣ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ରସକୁ ବସାଇବାକୁ। "ହେ ସୋମ," ବିରୋଧୀଙ୍କ ନାଶକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗୋ ଓ ଦେବତା ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। "ସୋମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପିବା ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ; ମନ, ମନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଚାହେ।" "ଶୁଧ୍ଧ କରୁଥିବା," ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, "ଅମାନବୀୟ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଧନ ଦିଅ।" ଚାପି ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦୁମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟର ଆସନରେ ସୋମ ରସ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠୁ ମଧୁର। ଋଷିମାନେ ଗାଉଥିଲେ, ଗୋଠିର ପିଲାକୁ ଡାକିବା ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ପିବାକୁ। ସୋମ, ମଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ, ଆସନରେ ବସି, ନଦୀର ତରଙ୍ଗରେ, ଗୋ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥାଏ। ସ୍ୱର୍ଗର ନାଭିରୁ, ବିବେକୀ, ସୋମ ଜଳରେ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ, ସେ ଚତୁର୍ ଓ କବି। ସୋମ, ଫିଲ୍ଟର ଓ ପାତ୍ରରେ ବସି, ଇନ୍ଦୁ ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାଏ। ଏହିପରି, ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ, ଗୋମାନେ, ରଥୀ, ରାଜା, ଉଦ୍ଭିଦ୍ମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ, ଶକ୍ତି, ଆଲୋକ, ଧନ ଓ ବୀରତା ଦେଇ, ପବିତ୍ର ପାଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ।