ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥାରେ, ଆମେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ସଂସ୍କାର ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା, ସବୁଠାରୁ ଦାନଶୀଳ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଆମର ବାଣୀ ଦେଉଛୁ। ଏହି ଆଗ୍ନି, ଯେପରି ଏକ କୁଶଳ କରିଗର ନିଜ କୃତିକୁ ଗଢ଼େ, ସେପରି ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆଗ୍ନି ସବୁଠୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଦାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜାରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପ୍ରାଚୀନ ପୂଜାରୀ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଘରରେ ସବୁଠୁ ପୁରୁଣା, ସେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରୁତିମାନ ଓ ଚମକୁଛନ୍ତି। ଆମେ ଏହି ତୀବ୍ର ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ଯେଉଁପରି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା, ଏକ ପ୍ରେରକ ମିତ୍ର ଭଳି ମାନବଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ସେଠିକୁ ଗୀତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଘରର ଗୃହଣୀମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ନେଇ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବାୟୁଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ପବିତ୍ର କୁଶ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ତିନି ତଳ ଆବରଣ ରହିଛି, ସେଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପଦ ରଖିଛନ୍ତି। ଦୟାଳୁ ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ପଦବି ଅପରାଜିତ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ, ଶୁଭ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଆଗ୍ନି, ତୁମେ ଘୃତ ଭାବନାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ ଓ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ମାତାମାନେ, ଦେବମାନେ, ଓ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଯେଉଁ ଆଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେ ଅମର, ତାପସ୍ବୀ, ଓ ହବିର୍ ଧାରକ ଅଟୁଟ। ଏହି ଆଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତାପସ୍ବୀ, ନିର୍ବାଚିତ ଦୂତ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ମୋର କୌଣସି ବଳି ନାହିଁ, ନ କୌଣସି ଅଂଶ ରହିଛି, ତଥାପି ଯେପରି ଅଛି ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି। ଆମେ ଯେଉଁ ଜଳାନ୍ତ ଜାଳକୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଉଛୁ, ତାହା ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ହେ ଯୁବ ଆଗ୍ନି। ଯେଉଁ କିଛି ଉପଜିହ୍ବିକା ଭୋଜନ କରେ, କିମ୍ବା ପିପିଲିକା ଚାଲିଯାଏ, ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଘୃତ ହେଉ। ମାନବ ଯେଉଁଠି ମନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ସେ ଦେବମାନେ ସହ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଏହି ଆଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା, ଯାହାଠିରେ ଧର୍ମ ବିଧି ଅବସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗୀତ ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ଦିଭୋଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ନିଜ ଗତିରେ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣିଛନ୍ତି; ସେ ନିଜ ମାତା ଭୂମିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆକାଶ ଶିଖରରେ ଉଭୟ ଅବସ୍ଥିତ। ଯାହାଠାରୁ ଜନମାନେ କଂପିତ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ—ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଚିନ୍ତାରେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ହଜାର ଧନର ଧାରୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କର। ଆଗ୍ନି ଯାହାକୁ ଧନ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯେ ମାନବ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି—ସେ ଏକ ପ୍ରଶଂସାକାରୀ ପୁତ୍ର ଓ ହଜାର ଜନକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। ସେ ଦୁର୍ଗମ କୋଟକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କାର ଜୟ କରନ୍ତି; ଅବିନାଶୀ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଯୁବ ଦେବତା ଆଗ୍ନିରେ ଆମେ ସବୁ ଆଶା ରଖୁଛୁ। ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଥିବା, ଲୋକମାନ୍ୟ ପ୍ରିୟ ପୂଜାରୀ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ମଧୁପାତ୍ର ଦିଆଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ଆମର ପ୍ରଶଂସା ଯାଉଛି। ଯେପରି ଘୋଡ଼ା ରଥକୁ ତାନେ, ଦୟାଳୁ ଦେବ ଯୁବମାନେ ଗୀତରେ ପ୍ରେରିତ; ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ୍ପରା ଦିଅ, ଦୟାଳୁ ଧନ ଦିଅ। ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ମହାନ, ଋତର ଧାରକ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଅ। ନାମଧନ୍ୟ, ବୀରପ୍ରଶଂସିତ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଆଗ୍ନି ଆଗ୍ରହରେ ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନୂତନ ଦୟା ଧନ ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ, ଆତିଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଆଗ୍ନି, ରଥର ନେତା, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ଯେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ, ଧନ ଜାଣନ୍ତି, ଯୋଗ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଅଭିଲାଷୀ, ସେ ଚଳିଯାନ୍ତି; ଯେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚାହେ, ତାଙ୍କ ପଥ ସହଜ। ଆମ ଆତିଥ୍ୟ ଦୟାଳୁ, ପ୍ରଶଂସିତ ଆଗ୍ନି ଆମଠାରୁ କିଛି ନ ନେଉନ୍ତୁ—ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାରୀ, ଯଥାବିଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଆମର ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟରୁ, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କରୁ କିଛି ଅପକାର ଆପଣଙ୍କୁ ନ ହେଉ, ଏହି ଦୟାଳୁ ଆଗ୍ନି; ଏକ ଗରିବ ମାନବ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ଚାହେ, ଯେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାନ୍ତି, ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରନ୍ତି। ଆଗ୍ନି, ମାରୁତ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସ, ଆମର ଶୁଭ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ, ତୁମ ଗୃହ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋକ ଆଣ। ଏବେ ଆସିଲା ସୋମର ଅଦ୍ଭୁତ ବର୍ଣ୍ଣନା। ସୋମ, ସବୁଠୁ ମଧୁର ଓ ଉଦ୍ବିପ୍ରେରକ ଧାରାରେ ବହ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପିଯାଇଛ। ଦାନବ ନାଶକ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତୁମେ ତୁମ ମୂଳସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ଏବଂ କାଠର ପାତ୍ରରେ ବସିଛ। ସବୁଠୁ ବିସ୍ତୃତ, ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୃତ୍ର ନାଶକ ହେଉ; ଦୟାଳୁଙ୍କର ଧନ ଦିଅ। ମହାଦେବମାନଙ୍କର ସଭାକୁ ବହ, ହେ ଉଦ୍ବିପ୍ରେରକ, ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅ। ଇନ୍ଦୁ, ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛୁ; ତୁମେ ଆମର ଆଶା। ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ନିରନ୍ତର ବସ୍ତ୍ରରେ ତୁମ ସୋମ ଧାରାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି। ଦଶ ଝିଅମାନେ, ଭଉଣୀମାନେ ଭଳି, ଦୂର ଆକାଶରେ ଏହାକୁ ଧରିଛନ୍ତି। ଅଚଳିତାମାନେ ଏହାକୁ ଚାପନ୍ତି, ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ତିନିତଳ ରସକୁ ବହାନ୍ତି। ଅଯୁକ୍ତ ଗାଈମାନେ ଏହି ବଛା ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପନ୍ତି। ଏହି ଉଦ୍ବିପ୍ରେରଣାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି; ବୀର ଦେବତା ଉପହାରରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହିଭଳି ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କ ଦେବମୟ କଥା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।