ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ ବର୍ଣ୍ୟିତ ହେଉଛି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି ଦେବୀଙ୍କ କଥା, ଯିଏ ତଳସ୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରୋହିଣୀ ରୂପେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ ଦଶ ଦିଗରେ ନିଜ ଅପୂର୍ବ ଚାୟା ପ୍ରସାର କରି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଛବି ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତିନି ପିଢି ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଆଉ ଅନେକେ ଚାରିପଟେଁ ଏହି ଷ୍ଟୁତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ବିଶାଳ ଏହି ଶକ୍ତି ଏହି ଜଗତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସୁର୍ଣ୍ଣମୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅଦିତି—ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମାଆ, ବସୁମାନଙ୍କ କନ୍ୟା, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଅମୃତତ୍ୱର ନାଭି। ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ କଥା ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ମାନବମାନେ ପାଇଁ କହୁଛି: ଅଦିତିଙ୍କୁ କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବେନି, ସେ ଅଘାତିତ ରହୁନ୍ତୁ। ଦେବୀ ଅଦିତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁଗତ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ, ତାଙ୍କୁ ଅବିବେକୀ ମାନବ କେବେ ବାଧା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଗାଈକୁ କେବେ ଅଟକାଇବେନି। ଏହିପରି ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ। ତୁମେ, ଅଗ୍ନି, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଜ୍ଞାନୀ, ଗୃହପତି, ନିତ୍ୟ ଯୁବକ। ତୁମର କୃପାରେ, ଦେବମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସେବିତ ହେଉ। ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ, ଅତି କଞ୍ଚିତ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁ। ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ଯେପରି ଔର୍ବ, ଭୃଗୁ, ଶୁଚି, ଅପ୍ନବାନ ଡାକିଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ବାୟୁର ଧ୍ୱନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ଆମେ ସବିତାର ପିଡ଼ିବା ପାଇଁ ଡାକୁ, ଭାଗର ଅଂଶ ପାଇଁ ଡାକୁ, ସେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ। ସେ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଦାନଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଶବ୍ଦାର୍ପଣ କରୁଛୁ। ସେ craftsman ଭଳି ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି, ମହିମାଶାଳୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ସେ ଆମ ପାଖରେ ପୁରସ୍କାର ସହ ଆସନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ, ପୁରାତନ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କର। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତି, ଗୃହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ତାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଅ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ନି, ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି, ପ୍ରେରିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାନବଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବନ୍ଧୁ ପରି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ନିଜ ଭକ୍ତିଶବ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ବଳି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ବାୟୁଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସି ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଦର୍ବାରେ ପାଣି ମଧ୍ୟ ନିଜ ପଦ ରଖିଛି। ଦାନଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କ ପଦ, ଅପରାଜିତ ସାହାୟକ, ଶୁଭଦାୟକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଘୃତମୟ ଚିନ୍ତା, ଦୀପ୍ତିମୟ ଶିଖାରେ, ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଆଣି, ଯଜ୍ଞ କର। ମାତାମାନେ, ଦେବମାନେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ତୁମକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମେ ଅମୃତ, ଦ୍ରବ୍ୟବାହକ ଋଷି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଚୟିତ ଦୂତ, ଦ୍ରବ୍ୟବାହକ ଋଷି ଭାବେ ବିରାଜିତ। ମୋ ପାଖରେ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଗାଈ ନାହିଁ, ନ କିଛି ଅଂଶ ରଖିଛି; ଯେପରି ଅଛି, ତାହା ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ଯେଉଁ କାଠ ଅମେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ରଖିଛୁ, ସବୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଉପଜିହ୍ୱିକା ଯାହା ଖାଏ, ପିପିଳିକା ଯାହା ଚାଲିଯାଏ, ସେ ସବୁ ତୁମର ଘୃତ ହେଉ। ଯେ ମାନବ ମନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରେ। ଏଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି ଅଗ୍ନି—ମାର୍ଗର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା, ଯାହାଠାରେ ଧର୍ମ ବିଧି ସ୍ଥିତ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନ୍ମର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତମାନେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଦିବୋଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଚାଲିଛନ୍ତି; ସେ ମାଟିର ପରେ ପ୍ରସାରିତ, ଆକାଶର ଶିଖରେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି। ଯାହାଠାରୁ ଜନମାନେ କମ୍ପିତ, ଯେ ପ୍ରଶଂସାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ସେ ହଜାର ଧନର ଧାରକ। ଅଗ୍ନି ଯାହାକୁ ଧନ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ଯେ ଦାନଶୀଳ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେବା କରନ୍ତି—ସେ ନାୟକ ପୁତ୍ର, ଷ୍ଟୁତିକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ହଜାର ପୋଷକ ପାଇଥାଏ। ସେ ଦୁର୍ଗମ ଦୁର୍ଗ ଜିତିଥାଏ, ଘୋଡ଼ା ସହିତ ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରେ; ଅକ୍ଷୟ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରେ। ଏହି ନିତ୍ୟ ଯୁବା ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଉନ୍ମୁଖ ରଖୁଛୁ। ଯେ ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଧନର ଦାତା, ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ମଧୁପାତ୍ର; ତାଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଆମର ଷ୍ଟୁତି ଯାଉ। ଘୋଡ଼ା ଯେପରି ରଥକୁ ଟାଣିଥାଏ, ଦାନଶୀଳ, ଦେବସ୍ବଭାବ ଯୁବକମାନେ ଗୀତରେ ପ୍ରେରିତ। ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ଦେବତା, ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ୍ପରା ଦିଅ, ଦାନଶୀଳଙ୍କ ଧନ ଦିଅ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମହାନ, ଋତର ଧାରକ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତିଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କର। ଦାନଶୀଳ ନାୟକ, ପ୍ରଶଂସିତ, ଆଗ୍ରହରେ ଆସନ୍ତି, ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରକାଶିତ। ତାଙ୍କର ନୂତନ କୃପା ଧନ ସହିତ ଆମ ପାଖରେ ଆସୁ। ଅତି ପ୍ରିୟ ଅତିଥି, ରଥର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର। ଯେ ଉଦୟମାନ, ଅସ୍ତମାନ, ଧନର ଜ୍ଞାତା, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଚଳିଯାନ୍ତି; ଉପାୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପଥ କଠିନ ନୁହେଁ। ଅତିଥି ଅଗ୍ନି, ଦାନଶୀଳ, ପ୍ରଶଂସିତ, ଭଲ ପୁରୋହିତ, ଯେ ନିୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ ଆମଠାରୁ କିଛି ନ ନେଉନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଦାନଶୀଳ, ଆମର ସତ୍ୟ କଥାରୁ କିଛି କ୍ଷତି ନ ହେଉ, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏକ ଗରିବ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଚାହେ, ତୁମେ ଆହ୍ୱାନିତ, ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା। ଅଗ୍ନି, ମାରୁତ, ରୁଦ୍ରମାନେ ସହିତ ଆସ, ସୋମ ପାନ କର। ଆମର ଭଲ ଷ୍ଟୁତିରେ ଆନନ୍ଦ କର, ଆଲୋକ ଆଣିଥିବା, ତୁମର ଗୃହପରିବାର ସହିତ।