ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏକ ଦୂତ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଆସିଲେ, ସେ ଅମୃତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ଏଠି ଏହି ଦୂତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନ ଜାଣି, ପୁଣିଥରେ ଡାକି ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଆନନ୍ଦ ନେନ୍ତି ନାହିଁ—ଏମିତି ଅବିସ୍ମୃତିରୁ ଆଜି ଆମକୁ ଦୂରେ ରଖ, ମିତ୍ର ବରୁଣ, ତୁମେ ତୁମ୍ଭ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏବେ ଏକ ସତ୍ୟ ଓ ଉଚିତ ସ୍ତୁତିଗୀତ ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଉଛି, ସେ ଅମର ଓ ମହାନ୍ତ; ବରୁଣଙ୍କୁ, ରକ୍ଷକ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୀତ ଅର୍ପଣ କର। ସେମାନେ ତିନି ଧନୀ ମାଆଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ, ରକ୍ତିମ ଓ ବିଜୟୀ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି ନିର୍ମଳ ଦେବତାମାନେ ମାନବ ଗୃହକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରନ୍ତି। ମୋର ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଚତୁର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠି ଉଚ୍ଚ କରୁଛି; ଦୁଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ତୁମ ଅଜେୟ ଦାୟା ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ, କିମ୍ବା ଦୁଇଁ ଘୋଡ଼ା ଦାତାଙ୍କୁ, ତେବେ ଆମେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ସହ ତୁମଠାରୁ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳର ହବି ଚାହୁଁଛୁ। ବାୟୁ, ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତା ନେଇ ଆମ ପୂଜାକୁ ଆସ; ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ, ଉପରେ, ମୁଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ତୁମକୁ ଆସନ୍ତି କୁହୁଛି। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ସରଳ ଉପାୟରେ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ହବି ଆଣେ; ଏପରେ, ତୁମ ଦଳ ସହିତ, ଦୁଇଁ ପାଇଁ ଦୁଧ ମିଶିତ ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କର। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମହାନ୍ ଆଦିତ୍ୟ, ତୁମେ ମହାନ; ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଯଶସ୍ୱୀ—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବତା, ତୁମେ ମହାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ମହାନ; ଦେବମାନେର ପୂଜାରେ, ଏହି ଅସୁର, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆଲୋକ ଅଜେୟ ଅଟୁଟ। ଏହି ତଳସ୍ଥ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯିଏ, ସେ ରୋହିଣୀ ରୂପେ ଗଠିତ; ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରତିମା ପରି ସେ ଦଶ ଭୁଜା ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି। ତିନି ପିଢ଼ି ଅତୀତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ଗୀତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ବିଶାଳ ଏବଂ ସୁନା ଦେଖାଯାଉଥିବା ପବିତ୍ର ଏକ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଅଦିତି—ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମାଆ, ବସୁମାନଙ୍କ କନ୍ୟା, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଅମୃତତ୍ୱର ନାଭି—ବୁଦ୍ଧିମତ୍ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ କହୁଛି: ଅଦିତିକୁ କ୍ଷତି ଦିଅନାହଁ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ ଦିଅନାହଁ। ଯିଏ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଜାଣି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦେବୀ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ—ଅବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଗାଈକୁ ବାଧା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ; ତିନି ଜ୍ଞାନୀ, ଗୃହପତି, ସଦା ତରୁଣ। ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମେ ଉପାସିତ ହେଉ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୀପ୍ତି ସହ ଆମେ ଏକତ୍ର ହେଉ। ତୁମେ, ଅଗ୍ନି, ଅତି ଯୁବ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ୟମ କରି ଆମେ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ। ଔର୍ବ, ଭୃଗୁ, ଶୁଚି, ଅପ୍ନବାନଙ୍କ ପରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛି। ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ବାୟୁର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ସବିତା ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଭଗ ପାଇଁ ଭାଗ ଚାହାଯାଏ, ସେପରି ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକୁଛି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଅତି ଦାନଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ନିବେଦନ କରୁ। ସେ ମହାନ୍ ବଂଶଜ। କୁଶଳ କାରିଗର ଯେପରି ତିଆରି କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମହିମାମୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ସେ ପୁରସ୍କାର ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୂଜାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରାତନ ପୂଜାରୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏଠି ଗୀତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦିଅ। ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଶିଖା ସହ, ଗୃହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ, ସବୁଠୁ ବିସ୍ତୃତ ଶ୍ରୁତି ଥିବା। ତାଙ୍କୁ, ଦୂତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୃତ, ପ୍ରେରିତ, ବନ୍ଧୁ ପରି ମାନବଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଅ। ଘରେ ଘରେ ଯେଉଁ ଜନାନୀମାନେ ଉପହାର ନେଇ ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବାୟୁଙ୍କ ଆୟତନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ତ୍ରିପଟିଆ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ଜଳ ମଧ୍ୟ ପଦ ରଖିଛି, ସେଠି ଦାନଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କ ପଦ ଅଜେୟ ସାହାଯ୍ୟ ସହ ଶୁଭ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଘୃତ ଚିନ୍ତା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଏଠି ଆଣ, ଏବଂ ପୂଜା କର। ତୁମକୁ, ମାଆମାନେ, ଦେବମାନେ, ଓ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଋଷି, ଅମର ହବିବାହକ। ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି, ତୁମେ ନିର୍ବାଚିତ ଦୂତ, ହବିବାହକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ମୋ ପାଖରେ ଗାଈ ନାହିଁ, ଭାଗ ରଖି ନାହିଁ; ତଥାପି ମୁଁ ଏପରି ଦାନ ଆଣିଛି। ଯେଉଁ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ରଖୁଛୁ, ଅଗ୍ନି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଅତି ଯୁବ। ଯେଉଁଠାରେ ଉପଜିହ୍ୱିକା ଖାଏ, କିମ୍ବା ପିପିଲିକା ଚାଲେ, ସେସବୁ ତୁମ ଘୃତ ହେଉ। ଯେ ମନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତ କରେ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ଏଠି ଅଗ୍ନି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ଜ୍ଞାନୀ, ଯାଁଠାରେ ଋତ ନିହିତ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜନ୍ମର; ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନି, ବୃଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି। ଦିବୋଦାସଙ୍କ ପୁଅ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ଆମପାଇଁ ତାଙ୍କର ପଥ ଘୁଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି; ସେ ମାଆ ଭୂମିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆକାଶର ଶିଖରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯାଁଠାରୁ ଲୋକମାନେ ଭୟଭିତ, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ହଜାର ଧନର ଧାରୀ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଆଦର କର। ଯାହାକୁ ଅଗ୍ନି ଧନ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ—ସେ ଏକ ବୀର ପୁଅ, ଗୀତିକାର, ଏବଂ ସ୍ୱଭାବରେ ହଜାର ଉପଜୀବନକୁ ପୋଷଣ କରିଥାଏ। ଏମିତି ଦେବମାନେ, ଅମରତ୍ୱ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଓ ଶକ୍ତିର ଏହି କଥାମାଳା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି।