ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁବେଳେ ବୈଦିକ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାର୍ଗକୁ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ, ସେମାନେ ଏକା ଏକା ହେଇ ଦୁଇ ରଙ୍ଗର ଘୋଡାର ପିଠେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୋ ମନ ମୋ ହୃଦୟ ସହ କଥା କହିଲା, ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ନବ ଶିଶୁମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ସୋମ ପିଡ଼ା ଉପରେ ତୁମର ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି, ମହାନ ଦାନବୀର ଇନ୍ଦ୍ର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଦରକା। ଶରଭା, ଋଷିଙ୍କର ମିତ୍ର, ପାଇଁ ତୁମେ ଦୂର ଏବଂ ଭଲ ରକ୍ଷିତ ଧନ ଉଠାଇ ଦେଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ ନିୟମିତ ଅଟକି ରହିଛି, ସେମାନେ ଏକା ଏକା ହେଇ ଦୂରକୁ ଦୌଡ଼ିବା ଦରକା। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ରାୟୁଧ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରର ଜୀବନ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଗତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋହା ଦୁର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ପରି ଆକାଶକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବଜ୍ରାୟୁଧ ପାଇଁ ସୋମ ଆଣିଲେ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ରାୟୁଧ ଚାପି ରହିଛି, ଜଳ ତାହାକୁ ଢାକି ରଖିଛି। ନଦୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ସରୁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଉପହାର ଆଣିଦେଇଛି। ଯେଉଁବେଳେ ଭାଷା ଅବୁଦ୍ଧି ସହ ବାକ୍ୟ କହେ, ଦେବୀମାନେ ରାଣୀ ଭାବେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେ ଚାରିଟି ଶକ୍ତି ଧାରାକୁ ଦୁହିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି ଗଲା? ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ବାଣୀ କଥା କହିଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୁହିଁ, ମଧୁର ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଗାଁ ଭାବରେ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପ ଦିଅ; ବଜ୍ରାୟୁଧ ପାଇଁ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ଆମେ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିବାକୁ, ନଦୀମାନେ ଉପରେ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଚଳନରେ ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନେର କୃପା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରେ, ସେ ସଫଳ ହୁଏ। ସେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ, ବଳି ତୟାରି କରିଛି। ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଆଖିରେ, ରାଜାମାନେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କର ଭୁଜା ଅପରାଜିତ, ରଥ ଚାଳକ, ସୂର୍ୟର କିରଣ ସହ ଏକାଠି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଦୂତ, ଲୋହା ମୁଣ୍ଡ ସହ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ିଲେ, ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଜାଣିବା ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ, ପुनଃ ପୁନଃ ଡାକେନାହିଁ, କଥା ରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆଜି ଆମକୁ ଏଭଳି ବିସ୍ମୃତିରୁ ଦୂରେ ରଖିବେ; ତୁମର ଭୁଜାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ସତ୍ୟ ଓ ଉଚିତ ସ୍ତୁତି ଗାଉ, ମହାନ ଅମର ନାଥ; ବରୁଣଙ୍କୁ ଏକ ଅଲୋକିକ ଗୀତ ଉପହାର ଦିଅ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରକ୍ଷକ। ସେମାନେ ରକ୍ତିମ, ଜୟକର୍ତ୍ତା, ତିନି ଧନୀ ମାତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ରକୁ ଚାଳିଥାନ୍ତି; ଅମର, ନିର୍ମଳ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଗୃହକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ମୋର ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତୋଳିତ, ଚମକଦାର ଓ ଦକ୍ଷତା ଭରି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ ଏକତାରେ ଆସନ୍ତୁ, ବଳି ପାଇଁ ଆମ ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ତୁମର ଦାୟା ଚାହୁଁଛୁ, ଅପରାଜିତ ଦାୟା, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱଦାତା, ଆମେ ପୂର୍ବ ଅଘ୍ୟାନ ଚାହୁଁଛୁ, ଜମଦାଗ୍ନି ସହ ଏକାଠି, ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ। ବାୟୁ, ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତା ସହ ଆମ ବଳିକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଶୁଧ୍ଧ କର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ, ଉପରେ, ଆମେ, ଚମକଦାର, ତୁମକୁ ଆଗକୁ ଯାଉଛୁ। ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ସୂଖ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ବଳି ଆଣିବାକୁ ଚାଲିଛି; ପରେ, ତୁମର ଦଳ ସହ, ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଦୁଧ ସହ ଖାଉ। ସୂର୍ୟ, ତୁମେ ମହାନ, ଆଦିତ୍ୟ ମହାନ; ତୁମର ମହାନତା ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ସତ୍ୟରେ, ଦେବତା, ତୁମେ ମହାନ। ସୂର୍ୟ, ତୁମେ ଖ୍ୟାତିରେ ମହାନ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖରାପ; ଦେବତାମାନେର ମହାନ ପୂଜାରୀ, ଆସୁର, ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ଅପରାଜିତ। ଏହି ନିମ୍ନ ଓ ଚମକଦାର ଅଙ୍ଗ, ରୋହିଣୀ ଆକୃତିରେ ତିଆରି; ଏକ ଚମକଦାର ଚିତ୍ର ପରି, ଦଶ ଭୁଜ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ। ତିନି ପିଢି ପାର ହୋଇଯାଇଛି, ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ହ୍ୟମ୍ନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ବିଶାଳ ଏକ ଦେବତା ଜଗତରେ ଦଢ଼ି, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବତା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଅଦିତି—ରୁଦ୍ରମାନେର ମାତା, ଵସୁମାନେର ଜନ୍ମ, ଆଦିତ୍ୟମାନେର ଭଉଣି, ଅମରତ୍ୱର ନାଭି—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କଥା କହୁଛି: ଅଦିତିକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଦେବୀ, ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜାଣି ବାକ୍ୟ କହି, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ସହ ଚାଲିଥିବା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳି; ଅବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟ ଗାଁକୁ ଅଟକିବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତା, ଜ୍ଞାନୀ, ଗୃହର ମାଷ୍ଟର, ସଦା ଯୁବ। ଦେବତାମାନେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମର କୃପାରେ ଆମେ ସେବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଛୁ; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଚମକଦାର ସହ ଆମକୁ ଏକାଠି କର। ଅଗ୍ନି, ଅପରିହାର୍ୟ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛୁ। ଆଉର୍ବ, ଭୃଗୁ, ଶୁଚି, ଅପ୍ନବାନ ପରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକୁଛି। ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା, ପବନର ଶବ୍ଦ ସହ ଜ୍ଞାନୀ, ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକୁଛି। ସବିତାର ପିଡ଼ା ପାଇଁ ଡାକିଥିବା ପରି, ଭାଗର ଅଂଶ ପାଇଁ ଡାକିଥିବା ପରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ରରେ ବସିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକୁଛି। ବିଧିବାନ, ଅଗ୍ନି, ଅତି ଦାନବୀର, ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ଆମ ବାକ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଯାଉଛି। ଶିଳ୍ପୀ ନିଜ ଶିଳ୍ପ ତିଆରି କରିଥିବା ପରି, ଏହି ଅଗ୍ନି ଆମ ପାଇଁ ଆସିଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ। ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଚମକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଖରେ ଆଣି, ଉପହାର ଦିଅ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପୂଜାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପୁରାତନ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ତୁତି କର। ଚମକଦାର, ଶୁଧ୍ଧ ଶିଖା ସହ, ଗୃହରେ ପ୍ରଥମ, ସେ ସବୁଠାରୁ ବିଶାଳ ଶ୍ରବ୍ୟ, ଚମକିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି, ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ଦେଇଥିବା ମିତ୍ର ପରି। ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ବିବାହିତାମାନେ ତାଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ବାୟୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ତିନି ଉପରି ଶୁଧ୍ଧ ଦର୍ବରେ, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ ରଖିଛନ୍ତି।