ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିଥାଉ। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଘୃଣାକୁ ଦୂର କରି, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଦେବତା। ସମସ୍ତ ଜନଜାତିରେ, ଯେଉଁଠି ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଆହୁତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୁନି ପୁନି ପୁରୋହିତ ଆସି, ଆଦରସହ ଯଜମାନଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି। ଏଠି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତାର ଭାବେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି, ସେ ମନୋଯୋଗ ଦେଇ, ମିତ୍ରତା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ସହିତ ଖୋଜନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଧରିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ତାପିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଟବିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଜିଭା ଦେଇ ଆଘାତ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି, ଏକ ବଛରା ଏଠାରେ ଘୁରୁଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଜିନିଷକୁ ଖୋଜିପାରିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେ ଗୌରବ ଦେଇବା ମାଆକୁ ଚିହ୍ନିଥାଏ। ଏହି ମହାନ ଯୋଜନାରେ, ଅଶ୍ୱରେ ଚଢ଼ିଥିବା ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଯୋଗ ଓ ରଥର ଲଗାମ ଦେଖାଯାଏ। ସାତଜଣେ ଦୁଧ ଦେଉଛନ୍ତି, ଦୁଇଜଣେ ଆସନ୍ତି, ପାଞ୍ଚଜଣେ ଆଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି; ନଦୀ ପାର ହେବା ବେଳେ ଧ୍ୱନି ହେଉଛି। ଦଶଜଣେ ମିଶି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭିବାସ୍ୱତଙ୍କର ପାତ୍ରକୁ ହଲାଇଦେଲେ; ସେ ତିନୋଟି ସ୍ଥର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ତିନି-ସ୍ତରୀୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଘେରି, ନୂତନମାନେ ଦୌଡ଼ିଆସନ୍ତି; ହୋତାମାନେ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅବିରତ, ଅକ୍ଷୟ, ଅବିରତ ପ୍ରବାହ ଦେଉଛନ୍ତି। ପାହାଡ଼ମାନେ ଆସନ୍ତି, ମଧୁ କମଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ପ୍ରବାହ ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଘଟେ। ଗାଈମାନେ ମହାନ ପ୍ରବାହକୁ ଆସି, ଯଜ୍ଞକୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି କାନ୍ତି ସୁନାର। ପିଷ୍ଟାକାଳେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ପ୍ରବାହିତ କର, ଏହି ରସ ବୃଷଭକୁ ବୋଝେଇ ନେଉ। ସେମାନେ ନିଜ ମୂଳକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଛୁଆଁ ଓ ମାଆ ଭଳି ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ନିଜ ଜନମ ଏକାସାଥିରେ ଜାଣନ୍ତି। ମାଳାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକ ଆଧାର ତିଆରି କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତି ଦିଅ। ସେ ସପ୍ତପଦୀ ହୋଇ, ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ଦୁହିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସାତଟି କିରଣ ଦେଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ସୋମ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଲେ; ଏହା ଦୁଃଖିତଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ। ତାଳମାଳ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଜିଭା ଆକାଶକୁ ଘେରି ଦେଲେ, ସେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଧନାଗାର। ଏବେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଉଠ, ତୁମର ରଥ ଯୋଗ କର, ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ତୁମର ରଥ ଚକ୍ଷୁର ଝପକି ଠାରୁ ବି ଦ୍ରୁତ, ଆସ; ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଶୀତ ମଧ୍ୟରେ ଉଷ୍ଣତା ଦିଅ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। କେଉଁଠି ଅଛ, କେଉଁଠି ଗଲ, ଶ୍ୟେନ ପରି ଉଡ଼ିଗଲ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଯେଉଁବେଳେ, ଆଜି କିମ୍ବା ଯେଉଁସମୟରେ ମୋ ଏହି ଡାକ ଶୁଣିବ, ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଆସ, ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ଆସ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଏହି ଗୃହକୁ ପୂଜାରୀ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷାର ସ୍ଥାନ କର; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଅଗ୍ନି, ଉଷ୍ମା, ପୂଜାରୀ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ବାଛାଯାଇଛି; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ସପ୍ତପଟିଆ ଅଗ୍ନି ଆକାଂକ୍ଷା ସହିତ ଅଗ୍ନିର ଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରିଛି; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ମହାଦାନୀ, ଏଠାକୁ ଆସ, ଏହି ଡାକ ଶୁଣ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ତୁମର ପୁରୁଣା ଓ ପ୍ରଶଂସିତ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର କାମ ପରି; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ତୁମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଏକ, ତୁମର ସମ୍ପର୍କ ଏକ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ତୁମର ରଥ, ଦୁଇ ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଚାଲିଯାଏ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ହଜାର ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ହଜାର ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସି, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଅନି; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଲାଲଟି ଦ୍ରୁତ ଜଳରେ ପରିଣତି ହୋଇଛି, ଏହି ଆଲୋକ ନ୍ୟାୟକୁ ଧାରଣ କରେ; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଗଛ ଭଲ ଭାବେ କୁହାଡ଼ିରେ ଚିରା ହୋଇଛି; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଦୁର୍ଗ ପରି, ଅନ୍ଧକାର ଦୁଷ୍ଟ ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କର; ତୁମର କୃପା ନିକଟରେ ରହୁ। ଏବେ ଘରେ ଘରେ, ଅତି ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁଁ ଆଶାଭରା ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଆଶ୍ରୟ। ଲୋକମାନେ ଅର୍ପଣ ନେଇ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯେପରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ସୁକ୍ତା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅର୍ପଣ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୌରବ, କୃପା ଓ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ, ଜଗତରେ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ବ୍ୟାପିଥାଏ।