ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—"ହେ ପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ମଣିଷଙ୍କୁ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଧନ ଲାଗି ଉତ୍ସାହିତ କର, ସେ ତୁମର ସହାୟତାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୋଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ । ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପୂଜାରେ ଲିନ ମଣିଷଙ୍କୁ ବହୁ ସୂରବୀର ଧନ ଦିଅଛ, ଆମକୁ ଦେଖା ଧନ ପାଇଁ ସିଧାପଥ ଦେଖା । ଆମ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ କର, ହେ ଜାତବେଦସ, ଆମକୁ କ୦ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଦିଅନାହଁ, ଯେଉଁମାନେ ଜୟ କରିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ । ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କର କୃପା ତୁମେ କେବେ ହରାଇବ ନାହିଁ, କାରଣ ଧନର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ତୁମେ । ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଖକୁ ଧନ ଆଣ, ଏହାକୁ ବିଳମ୍ବ କରନାହଁ, ହେ ବନ୍ଧୁ, ଦାତା, ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ହେଉ ।" "ଆମର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯାଉ, ଆମର ନମସ୍କାର, ପୂଜା ସମ୍ମାନ ସହ ଏହି ବହୁପ୍ରଶଂସିତ ଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ । ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ନିରନ୍ତର ଧନ ଦେବା ଲାଗି, ଅମର, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଥରିଆ ହୋତାର ଭାବେ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ । ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ପୂଜ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି, ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି, ରଥରେ ଅଗ୍ନି, ସମ୍ପଦ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି । ଅଗ୍ନି ଧନ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ମିତ୍ରତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ, ଧନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କାହାରୁ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ଘର, ସନ୍ତାନ ଓ ଶରୀରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କରିଥାଉ । ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନ ହୋଇଥିବା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି, ସମ୍ପଦ ଓ ଭଲ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ । ଅମେଷ୍ଟି ଓ ଶୁଭ ଦେବା ଲାଗି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥାଉ, ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କର ନିବାସ ହେଉ ।" ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ଋଷିମାନେ ପୂଜା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ପୁନଃପୁନ ହୋତା ପୂଜାରେ ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ତେଣୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚିତ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରେମ ସହ ହୋତାର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଲୋକମାନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଧରନ୍ତି । ଶକ୍ତିର ଶିଶୁ ତାପିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପାଥରକୁ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ । ଏହି ଚରାଇଁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବଢ଼ିଆ ଶିଶୁ ଗୁପ୍ତ ମାଆକୁ ଖୋଜିପାରିଲା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାଯୋଗ୍ୟ ମାଆକୁ ଚିହ୍ନିଲା ।" "ତାଙ୍କର ମହାନ ଅଶ୍ୱାରୂଢ଼ ଯୋକ୍ତି ଦେଖାଗଲା, ରଥର ରେନ୍ସ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା । ସାତେ ଦୁଧ ଦେଲେ, ଦୁଇ ଆସିଲେ, ପାଞ୍ଚ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ନଦୀ କୂଳରେ ଧ୍ୱନିରେ ସେମାନେ ଚାଲିଲେ । ଦଶ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ବିବସ୍ୱତଙ୍କର ପାତ୍ର କମ୍ପାଇଲେ, ସେ ତିନି ତଳ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କଲେ । ତିନି ତଳର ଯଜ୍ଞ ଚାରିପାଖରେ ନୂତନମାନେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ହୋତାମାନେ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ୍ୟନ୍ୟ କଲେ । ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଅବିରତ ପ୍ରବାହମୟ ଧାରା ଢାଳିଲେ । ପାହାଡ଼ ଆସିଲେ, ପଦ୍ମରେ ମଧୁ ଢାଳିଲେ, ଧାରା ମୁକ୍ତି ପାଇଲା । ଗାଁମାନେ ଏହି ମହାନ ପ୍ରବାହ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଧନ ଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇ କାନ ସୁଉନ୍ନତ ସୁନା । ପିଡ଼ିକାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ଗଜ ମହିମା ଢାଳିଦିଅ, ରସ ଶୂରକୁ ବୋଝିଦିଅ । ସେମାନେ ନିଜ ଉତ୍ସ ଜାଣନ୍ତି, ଝିଅମାନେ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ଯେପରି ଏକତ୍ରିତ, ସେମାନେ ନିଜ ଜନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ । ମାଳା ଉପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆଧାର କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଶଂସା ।" "ସେ ସତ୍ତ୍ୱାହାରୀ, ଶକ୍ତି, ସାତ ପଦ ଯାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ସାତ କିରଣ ଦେଲେ । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ସୋମ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଲେ; ଏହା ଦୁଃଖିତଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ ଅଟୁଟ । ତେଁ ସ୍ୱିଫ୍ଟ ଏକ, ଭଣ୍ଡାର, ତାଙ୍କର ଜିଭାକୁ ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାର କଲେ ।" ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ପୂଜା ଚାଲିଥିଲା ବେଳେ, ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ୱିନୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—"ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଉଠ, ରଥ ଯୋଗ କର, ଆଶ୍ୱିନୀ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଆଶ୍ୱିନୀ, ତୁମର ରଥ ଏତେ ତୀବ୍ର ଯେ ଆଖି ଝପକିବାରୁ ଶୀଘ୍ର; ତୁମେ ଆସ, ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ । ପୂଜକଙ୍କୁ ଶୀତରେ ଉଷ୍ମା ଦିଅ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । କେଉଁଠି ଅଛ, କେଉଁଠି ଗଲ, ଶ୍ୟେନ ପରି କେଉଁଠି ଉଡ଼ିଗଲ ? ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଯେଉଁ ସମୟରେ, ଆଜି କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଦିନ, ତୁମେ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଆସ, ନିକଟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆସ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଏହି ଘରକୁ ପୂଜକଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ କର, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଅଗ୍ନି, ତାପ, ପୂଜାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ ।" "ସାତ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଆଶା କରି, ଅଗ୍ନିର ଧାରା ଚାଲିଛି; ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ଏଠାକୁ ଆସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାତା, ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ, ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ । ତୁମର ଏହି ପୁରାତନ, ପ୍ରଶଂସିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀର କାର୍ଯ୍ୟ ପରି ? ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଖରେ ରହୁ ।" ଏଭଳି ଭକ୍ତି, ପୂଜା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଶ୍ୱିନୀ, ମିତ୍ର, ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଧନ, ସୁରକ୍ଷା, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଜୀବନ ଓ ଦିବ୍ୟ କୃପା ଲାଗି ଏହି ଦେବମାନେ ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ ।