ଏକ ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ସ୍ତୁତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ସର୍ବପ୍ରଥମେ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଏ, “ହେ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ତାହା କରିଛନ୍ତି। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଆପଣମାନେଙ୍କର କୃପାରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିତ ହେଉଛି। ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଶଂସା, ଓ ଗୋ ପ୍ରାର୍ଥନାକାରୀମାନେ ଏଠାରେ ଆସି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଦିରା ପାନ କରିଥାନ୍ତି।” ଏହି ଯଜ୍ଞର ଏକ ଅଂଶ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ, ନାସତ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକି ଯାଏ: “ଏହି ମଧୁର ସୋମ ଆପଣମାନେ ପାନ କରନ୍ତୁ ଓ ଆମକୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ପଣ୍ଡିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଜିତ, ସେ ଯଜ୍ଞଦାତାଙ୍କ ଅଧିକାର ଜାଣିଛି। ଏଠି, ଅଗ୍ନି ଏକା ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକା ସମସ୍ତକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥାଏ, ଉଷା ଏକା ଆଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରିଥାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ତିନିଚକ୍ରା ରଥକୁ ଡାକାଯାଏ, ଯାହା ଆଶ୍ୱସ୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପହାର ଦେଉଥିବା, ଏବଂ ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ଆସି ଶୂନ୍ୟକୁ ପାର୍ କରି, ଦିବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ: “ଆପଣମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବିଭାଗ ଅର୍ପିତ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରେସ ଅବସରରେ, ଆପଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଯଜ୍ଞଦାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଜଳ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ମହତ୍ବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କର ଚରଣରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶର ସୀମା, ପଥର ଶେଷରେ ବହୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଶତ୍ରୁ ବା ଅନାସ୍ଥିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ହେଉନାହାନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଭାବେ, ସପ୍ତ ସ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁର ଝରଣା ଦୋହନ କରେ। ଏହି ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନେ, ଆପଣମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଅକ୍ଷତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ। ସପ୍ତ ଭଗିନୀ, ଯେଉଁମାନେ ଘୃତ ଝରାନ୍ତି, ମୃଦୁ, ଚିରଯୁବନୀ, ସତ୍ୟର ନିବାସ—ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଘୃତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭଗିନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞଦାତାଙ୍କୁ ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠି, ଯଜ୍ଞକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଁ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କୁ ତିନି ଓ ସପ୍ତ ଘୃତ ଝରାଇଥିବା ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା, ବାଣୀ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରବଣ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଧାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ: “ଯଜ୍ଞଦାତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦମୟ, ଅଚଳ ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ସନ୍ତାନ, ପୋଷଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠି ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘ କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—“ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦଳ ସହିତ ଆସ; ଆମେ ତୁମକୁ ହୋତାର୍ ଭାବେ ବାଛିଛୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଦାନାର୍ଥ ଉପହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେଠାରେ ବସ। ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ପୁତ୍ର, ଯଜ୍ଞରେ ତୁମ ପାଇଁ ଘୃତ ଦେଉଥିବା କୁଶା ଚଳାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶୁଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଓ ପ୍ରବୀଣମାନେ ତୁମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ସ୍ତୁତି ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ—“ଅବିଚଳ ଧନ ଦିଅ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ହୋମ ହେଉଛି। ତୁମେ ଏଠାରେ ସୁରକ୍ଷକ୍ତା, ଋଷି, ଏବଂ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ କରି ଡାକନ୍ତି, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—“ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅ, ଲୋକମାନେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ପାଉନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ପାଖରେ ଥାଉ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଜରା ଓ ଦୁର୍ବଳକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରନ୍ତି, ସେପରି ମିତ୍ରଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ଆମ ଶତ୍ରୁ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଦହିଦିଅ। ଆମକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଶତ୍ରୁ, ଦୁଷ୍ଟ, ନିନ୍ଦକଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେନାହିଁ; ତୁମ ଦୟାବାନ୍ ରକ୍ଷାକ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି, ଚାରି ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଧନଦାତା। ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀଠାରୁ ରକ୍ଷା କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ତୁମେ ନିକଟତମ ଦେବତା, ଆମେ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ଆମକୁ ଜୀବନବୃଦ୍ଧିକର ଧନ ଦିଅ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ସମ୍ପଦ ଦିଅ। ଆମେ ଯେଉଁ ଧନ ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଦିଅ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ବୃଷଭ ଭଳି ତୁମେ ଗର୍ଜନ କର, ତୁମ ଶକ୍ତି ଅପାର, ତୁମ ଶକ୍ତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ଆମ ଉପହାରକୁ ଦେବତାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଅନେକ ଅଭିଲାଷିତ ଦାନ ଦିଅ। ତୁମେ କାଠରେ ଶୟାନ, ମାନବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ଉପହାର ବହନ କରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ରାଜ କର। ସପ୍ତ ରିତ୍ବିଜ୍ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି, ତୁମେ ପାହାଡ଼କୁ ତୁମ ତାପ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ କର। ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶ୍ବାସରେ ଡାକୁଛୁ, ସେ ଅବିଚଳ ଓ ସର୍ବଦା ଉପସ୍ଥିତ, ଲୋକଙ୍କ ପୂଜାର ପ୍ରଧାନ। ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଛୁ, ଆମକୁ ବିବିଧ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଆମକୁ ଅନିଷ୍ଟରୁ ରକ୍ଷା କର, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖ। ଭୂକ୍ଷା ଓ ଅପମାନ ଦୂରେ ରଖ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ: “ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମର କଥା ଶୁଣ, ଆସ, ମଧୁର ସୋମ ପାନ କର। ତୁମେ ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର ଦାତା। ତୁମ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଉପହାର ପାଉ। ଆମକୁ ଶକ୍ତି, ଧନ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ ଓ ଅନେକ ଉପହାର ଦିଅ।