ଏକ ସମୟର କଥା, କାନ୍ବ ବଂଶର ଋଷିମାନେ ଏକ ବୃହତ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଦୂର୍ଲଭ ବସ୍ତୁ—ଶତ ଶତ ଖଣ୍ଡ ଗଛ, ଶତ ଶତ କୁକୁର, ଶତ ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ ଚର୍ମ, ଶତ ଉନ୍ନ ଚୁଁଡା, ଏବଂ ଚାରିଶେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି କାନ୍ବ ବଂଶର ସନ୍ତାନମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଯୁବା ଠାରୁ ଯୁବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରନ୍ତର ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ କେବେ ଥକି ଯାଉନଥିଲେ। ସେମାନେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସହ ଏହି ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଯଶ ଗାଇଥିଲେ। କଳା ରଙ୍ଗର, ଧୂଳିରେ ଢାକା ପଥରେ ଚଲୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଚେଷ୍ଟାରେ ଅଦୃଷ୍ୟ ହେଉନଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶତୃମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ, ଓ ଏକ ବଘ୍ର ଭଳି ତାଙ୍କର ଧନ ଅକ୍ଷୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଯେଉଁପରି ଆକାଶର ଅପାର ଶକ୍ତି। ପୂତକ୍ରତୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ଧନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଶତୃମାନେ ପାଇଁ ଏତେଇ ଧନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଧନ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଉନଥିଲା। ମୋର ଏକ ଶତ ଗଧା, ଶତ ଉନ୍ନ ଧାରୀ, ଶତ ଦାସ, ଏବଂ ଅନେକ ମାଳା ଥିଲା। ପୂତକ୍ରତୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏହା ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ, ଦ୍ରୁତ, ଓ ହୋମ ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ରଥରେ ସୁନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ବଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗଦେଇ, ତୀବ୍ର ରଥରେ ଆସିଲେ। ନାସତ୍ୟ, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସ; ଏହି ତୃତୀୟ ସୋମ ରସ ପାନ କର। ତିନି ଓ ଏଗାର ଦେବତା, ସତ୍ୟବାନ, ସତ୍ୟର ସାକ୍ଷାତକାର କରିଲେ। ଆଶ୍ୱିନୀକୁ ଆମର ବଳି ଓ ସୋମ ଦିଅ, ମଧୁର ରସ ପାନ କର। ଆଶ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ସ୍ୱର୍ଗର ବୃଷଭ, ପୃଥିବୀର ଆଧିପତ୍ୟ। ହଜାର ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ଗାୟ ଅନ୍ୱେଷୀ, ସମସ୍ତେ ଏଠିକୁ ଆସି ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଂଶ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ନାସତ୍ୟ; ଏହି ଗୀତ ଆସିଛି। ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର ସୋମ ପାନ କର, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଦାନ ଦିଅ। ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନେକ ଉପାୟରେ ଏହି ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ହୋତା ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣିଛି। ଅଗ୍ନି ଏକାକି ଅନେକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାକି ସମସ୍ତେ ବ୍ୟାପ୍ତ କରେ; ଉଷା ଏକାକି ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଏହି ସମସ୍ତ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୁଁ ସେଉଁ ଦ୍ରୁତ, ତିନି ଚକ୍ର ଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୱଜା, ସୁବିଧାଜନକ ରଥକୁ ଡାକୁଛି, ଯାହାର ଯୁଗଳତାରେ ଅନେକ ଦାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ଶୂନ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପାନ କରିବାକୁ ଆସ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମର ଏହି ଅଂଶ ଝରିଯାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋମ ରସରେ, ତୁମେ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଦିଅ। ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଜଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ମହିମାରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଛି; ଅନ୍ତରିକ୍ଷର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବହୁଥିବା ଏହି ଝରା ଚାପ ଅପରାଜିତ, ଅଧର୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ବରୁଣ; ସାତ୍ ଧ୍ୱନି ମଧୁର ରସ ଦୁହୁଁଛି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯିଏ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅକ୍ଷତ। ସାତ ଭଗିନୀ, ଘୃତ ଝରାଉଥିବା, ସଦା ଯୁବତୀ, ସତ୍ୟର ନିବାସ, ତୁମ ପାଇଁ ଘୃତ ଦେଉଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ବରୁଣ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁ ଦାନ ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମର ବିପୁଳ ଶକ୍ତିର ସତ୍ୟ କଥା କହିଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ବରୁଣ, ସାତ ଓ ତିନି ଘୃତ ଝରାଉଥିବା ସହିତ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା, ଭାଷା, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରବଣ ଦେଇଥିଲ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି। ତୁମେ ଯଜ୍ଞକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ, ପୋଷଣ, ଧନ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦିଅ। ଏଠି, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆସ; ହୋତା ଭାବେ ଆମେ ତୁମକୁ ବାଛିଛୁ। ଯିଏ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ତୁମକୁ ଡାକେ, ସେଇ ତୁମେ ହୋମକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ବଳର ସନ୍ତାନ, ଅଙ୍ଗିରାସ, ତୁମ ପାଇଁ ଚମଚ ଚଳିଛି; ଘୃତ ଚୂଡ଼ା ଅଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ସବୁଠୁ ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ରଗାମୀ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଋଷି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହୋତା, ପବିତ୍ର, ପୂଜ୍ୟ; ଦୟାଳୁ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଗାଥାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଚମତ୍କାର ଷ୍ଟୁତିରେ ବଢ଼ାଇଥାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ସବୁଠୁ ଯୁବ ଓ ଦ୍ରୁତ ଦେବତା, ଅବିଚଳ ଧନ ଆମକୁ ଦିଅ; ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋମରେ ଆସ, ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମେ ଏଠି ପ୍ରତିରକ୍ଷକ, ଋଷି, ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମେ ଚମକୁଛ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକନ୍ତି। ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଭା ଦିଅ; ଲୋକଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ମହାନ। ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମରୁ ହେଉ, ବିଜୟୀ ଅଗ୍ନି ଆମର ଅଗ୍ନି ହେଉ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜରା ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କର, ସେପରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଶତ୍ରୁ, ଦୁଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛା ରଖିଛି, ତାଙ୍କୁ ଦହି ଦିଅ। ମନୁଷ୍ୟ ଶତ୍ରୁ, ଦୁଷ୍ଟ, ନିନ୍ଦକଙ୍କୁ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ରଖ; ଯୁବ ଅଗ୍ନି, ଅପରାଜେୟ ଓ ଶୁଭ ରକ୍ଷା ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ଏକ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର; ତିନି ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର, ଚାରି ଦ୍ୱାରା ଧନଦାତା ରକ୍ଷା କର। ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କର; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ସବୁଠୁ ନିକଟ, ଆମେ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଜୀବନ ସହିତ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଧନ ଦିଅ, ପବିତ୍ର, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଧନ; ଅତି ଦାତୃ, ଆମକୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ଦିଅ, ଭଲ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହିତ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ହେବା, ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରିତ କର, ଧନବିଦ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଦିଅ।