ଏକ ଦିନ, ବୃହତ୍ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ବିଶେଷ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଷ୍ଟୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଯଜ୍ଞ ରଥ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିହ୍ବା ଅଗ୍ନି, ଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବ, ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ ।" ତେବେ ଗାୟକମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ଅଗ୍ନି, ଏହି ଗାୟକ ସଦା ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ରହୁ । ହେ ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ କୃପା କର ।" ତେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଅଗ୍ନି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଯେଉଁଥି ଯଜ୍ଞରେ କେବେ ନିଦ୍ରା ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ହେ କବି, ପୁରୁଣା ଦୁଃଖ ଓ ପୁରୁଣା ବିରୋଧରୁ ଆମ ଜୀବନକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଅ, ହେ ଦାନଶୀଳ ।" ଏହିଭଳି ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ କୁଶ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବକ ଓ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱରୂପେ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପ୍ରଶଂସା ଅପାର, ଗୀତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ । ଯୁଦ୍ଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୂରବୀର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୟ ପାନ୍ତି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଳନ୍ତି । ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅମୃତ ବିନ୍ଦୁ ରଖି, ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ: "କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?" ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଏ; ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ତିନି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଇଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦୟା ପାଆନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଅବାଞ୍ଛିତ କିଛି ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ସେଉଁଠି ଧ୍ଵଂସ କରନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି, ସେ ସମସ୍ତ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥୀ । ତେଣୁ, ହେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ, ଆମ ପ୍ରଶଂସା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ । ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଯଜ୍ଞ ରଥକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁମାନେ ଉଲ୍ଟାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୟାରୁ ଦୂରେ ରହିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଏବଂ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଶତଧିକ ଗାଈ ସହିତ ଉତ୍ସାହୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଦିନକୁ ଦିନ ହଜାର ହଜାର ଦାନ ତୁମ ପାଇଁ ରହିଛି, ଯାହା ଗାୟକମାନେ ନିମିତ୍ତ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ଆମେ ତୁମକୁ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନବୀର ଭାବରେ ଜାଣିଛୁ, ଯେଉଁଥି ଦୃଢ଼ କୌଳିକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛନ୍ତି । ଧନୀ, ଶୂରବୀର ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ଥାଆନ୍ତି, ସେଠି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପଣିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଧନ ଜିତିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ । ଯେଉଁ ଦାନଶୀଳ ତୁମ କୃପା ଅଭିଲାଷା କରିଛି, ତାଙ୍କର ଧନ ଆମକୁ ଜଣାଇଦିଅ । ଏହି ସମସ୍ତ ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ, ସୋମ ଅର୍ପଣକାରୀ, ଗାଈମାନେ ତଳେ ଚାଷିକୁ ଦେଖିବା ପରି ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି । ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିପାରିବା ନାହିଁ, ତଥାପି ଆମେ ଦୂରରୁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ । ଯଦି ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିବ, ତେବେ ଆମର ସହାୟକ ହୁଅ । ଯଦି କିଛି ଅବହେଳା ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୁଲିଥିଲି, ହେ ଗୋଧନର ଜ୍ଞାତା, ଆମକୁ ମନେ ରଖ । ଆମେ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଗଛର ଶାଖା ପରି ବାନ୍ଧିଛୁ, ଆମ ମନ୍ଦିରର ସ୍ଥାନ ଦେଇଛୁ । ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ଶକ୍ତିର ଗୀତ ଗାଅ । ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ବାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହୁଅନ୍ତି । ସୋମ ଚାପିବା ସମୟରେ, ହେ ବୃଷ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ; ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କର । ମୂର୍ଖ, ଦ୍ୱେଷୀ, କିମ୍ବା ଉପହାସ କରୁଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ଦଳିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏଠାରେ, ଗୋପାଳକମାନେ ସହିତ, ତୁମେ ଦୟା ପାଅ; ହ୍ରଦରେ ପିତଳ ଜଳପାନ କରୁଥିବା ମୃଗପରି ପିଅ । ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର, ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସଭାରେ ଏହା କୁହନ୍ତି । କଦ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ ପାନ କରି, ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲେ । ତୁର୍ବଶ ଓ ଯଦୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏହା ଦିନେ ଦିନେ ସ୍ମରଣୀୟ; ତୁର୍ବଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ମୁଁ ଏହି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ଧନଦାନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ । ଯଜ୍ଞରେ କର୍ମକୁଶଳ କାରିଗର ପରି, ତୁଗ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ଚାପିବା ସମୟରେ ଅଛନ୍ତି । ଯିଏ ତିନି-ଶିଖର ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼କୁ ଚିରି, ଗାଈମାନେ ଯିବା ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଦେଲେ । ତୁମେ ଯାହା ଭାବୁଛ, ଯାହା କରିବାକୁ ଯାଉଛ, ଆମ ପ୍ରତି କିଛି କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ତୁମେ କରିଥିବା ଛୋଟ କାମ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତି; ତୁମ ମନ ଆମ ସହାୟତାରେ ଲାଗୁ । ତୁମର ଗୌରବ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଜାଣିଛୁ, ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି । ଏକ ଅପରାଧ, ଦୁଇଟି, କିମ୍ବା ତିନିଟି ଦୋଷ ପାଇଁ ଆମକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଅନେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ତୁମ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତିକୁ ଯେଉଁମାନେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ; ମୁଁ ଅମର ସହିଷ୍ଣୁ । ଆମେ କେବେ ବନ୍ଧୁ ହାରିବା ନାହିଁ, ପୁଅ ହରାଇବା ନାହିଁ; ହେ ଧନର ଶ୍ୱାମୀ, ତୁମ ମନ ଏପରି କିଛିରୁ ଦୂରେ ରହୁ ।