ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଶା କରିଥିଲେ—“ଏ ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ, ସବୁ କିଛି ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହେଉ। ଏହି କଠିନ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ।” ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—“ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ପ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁଧ୍ଧ ଶିଖାର ସ୍ୱାମୀ, ଆମ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।” ଅଗ୍ନି ଆପଣଙ୍କ ଭାସ୍କର୍ୟ ରୂପେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତେଜ ରଶିମାନେ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଅପରିମିତ ଦାନ ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି, ଯାହା କେବେ ବି ଭ୍ରମ ଦେଉନାହିଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ, ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ହାତରେ ଅରଣି ନେଇ, ଘୃତ ଦେଇ ଅତିଥିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ଏଠାରେ ହବି ବଳି ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଲେ—“ଅଗ୍ନି, ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ, ଆମ ଷ୍ଟୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର।” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ସମ୍ମୁଖରେ ବସାଇ, ଉପହାର ବହନ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିଲେ। ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଉଚ୍ଚ ଶିଖା ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ତେଜସ୍ୱୀ ଶିଖାଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶକୁ ଉଠୁଥିଲା। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଘୃତଭରା ଛାମଚ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଉପହାର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ପୂରୋହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଅବଧାନରେ ରଖି, ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ତୁମେ ଆମ ଆବାଜ୍ ଶୁଣ।” ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ପୂରୋହିତ, ପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞର ଶୋଭା, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଯେଉଁ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଯଜ୍ଞକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଜଳିଥିବା ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଆସିବେ ଏହିଠାରେ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା। ଅମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛୁ—ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟପଥୀ, ଧୂମ୍ର-ଧ୍ୱଜୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଦେବ, ସଦା ଆମକୁ ଅପଦରୁ ରକ୍ଷା କର, ଦ୍ରୁଢ଼ ହୋଇ ଘୃଣାକୁ ଭାଙ୍ଗ।” ପ୍ରାଚୀନ ଚିନ୍ତାରେ ଦୃଢ଼ ଅଗ୍ନି, ନିଜ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଯାହାର ଶିଖା ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ପୂଜା ସ୍ଥଳରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲେ। “ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଧୁ, ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସ।” ଯେଉଁ ମର୍ତ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ସମ୍ମାନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଆକାଶର ମୁକୁଟ, ପୃଥିବୀର ନାୟକ, ଜଳର ବୀଜକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଶୁଧ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ଉପରକୁ ଉଠେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ରଶିମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଦାନର ନାୟକ, ଧନର ଦାତା, ଯଶସ୍ୱୀ; ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ମୁଁ ଗାୟକ ହେବାକୁ ଚାହେଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ପଠାନ୍ତି; ଆମର ଷ୍ଟୁତି ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଉ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥିର, ସ୍ୱାଧୀନ ମିତ୍ରତା ଆମେ ଚୟନ କରିଛୁ, ସେ ସଦା ନିରନ୍ତର ଧ୍ୱନିତ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ଶୁଧ୍ଧ, ଋଷି ପରି ଶୁଧ୍ଧ, କବି ପରି ଶୁଧ୍ଧ; ଡାକିଲେ ଶୁଧ୍ଧ ଭାବେ ତେଜିତ। ମୋର ଚିନ୍ତା ଓ ଷ୍ଟୁତି ସଦା ତୁମକୁ ବଢ଼ାଉ; ଅଗ୍ନି, ଆମର ମିତ୍ରତା ଜଣା। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିପାରିଲେ, କିମ୍ବା ତୁମେ ମୋ ସହିତ, ତେବେ ଏଠାରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳିତ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଧନୀ, ଧନର ନାୟକ, ଆକାଂକ୍ଷାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଆମେ ତୁମର କୃପାରେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ଦୃଢ଼, ଷ୍ଟୁତି ନଦୀ ପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଁଚିଥାଏ। ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯୁବକ, ଜନସମୁଦାୟର ନାୟକ, ଜ୍ଞାନୀ, ସବୁଜାଣି, ଅନେକ ରୂପର ଅଗ୍ନି, ମୋ ଚିନ୍ତାରେ। ଯଜ୍ଞର ରଥ ପାଇଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଜିହ୍ୱା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଆମେ ଷ୍ଟୁତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛୁ। ଏହି ଗାୟକ ତୁମର ହେଉ, ଅଗ୍ନି, ସଦା ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦୟା କର। ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଋଷି, କେବେ ଯଜ୍ଞରେ ଶୟନ କରନାହିଁ; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାଚୀନ ଅପଦ ଓ ବିରୋଧରୁ ଆମ ଜୀବନକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଲେ। ଏଭଳି ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାନ୍ତି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପବିତ୍ର କୁଶ ପିଛାଇଥାନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବକ ଓ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ମିଳିଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜଳାଇବା ବଡ଼, ସେମାନଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ପ୍ରଚୁର, ଗୀତ ବିପୁଳ—ସେମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବକ ଓ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ମିଳିଥାନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶୂରବଳ ସହିତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବକ ଓ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ମିଳିଥାନ୍ତି। ବୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ତାଳ ରଖି ମାଆକୁ ପଚାରିଥିଲେ—“କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? କିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?” ତୁମ ପାଇଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ; ପାହାଡ଼ମାନେ ତୁମକୁ ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତିନାହିଁ, ଧନର ନାୟକ, ଯେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ରହିଛି। ଏବଂ ତୁମେ, ଦାନଶୀଳ, ଶୁଣ—ଯେଉଁଠାରେ ଅଭିଲାଷା ଅଛି, ତୁମେ ଦିଅ; ଯାହା ତୁମେ ନସ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହ, ତାହା ନସ୍ଟ କର।