ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହିମା ଓ କୃପାର ଅନୁଭୂତି ଏକ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଘଟଣାରେ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୁଏ। ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା, ଯେଉଁମାନେ ଦିନ ସହିତ ଆକାଶରେ ଉଦୟମାନ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରିତ ହୋଇ ଆସନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ଏହି ଆଦେଶକୁ ଅନୁସରି ବହିଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ କରାଯାଏ। ସଭାରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଆସିବା ଦେଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ଓ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଅଛି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୂରବୀର ଓ ଦାନଶୀଳ। ତାଙ୍କ ଦେଉଥିବା ଦାନ ଓ କୃତ୍ୟ ଆମ ଚିନ୍ତାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁ। ସଭାରେ ଆମ ପଥରେ ଅନ୍ୟମାନେ ବାଧା ଦେଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅମୋଘ ଶକ୍ତି ଓ ବୀରତା ଥିବା ସେହି ଦେବତାକୁ ଶୁଭ ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ସେ ଏଉଁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍ଣଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିବେ, ବିଜୟୀ ହେବେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ନଦୀମାନେ ବହିବେ। ସଭାରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଆସିବା ଦେଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସତ୍ୟବାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଯଜ୍ଞ କରିବାର ଅନୁକୂଳ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ଶୁଷ୍ଣଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରି, ଜୟ କରନ୍ତି, ଓ ଜଳର ଧାରା ଚାଲିଥାଏ। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ, ମନ୍ଧାତୃ ଓ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସହ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଲାଗି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଆମକୁ ତିନିପଟିଆ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ଧନର ମାଲିକ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏବେ ଆମେ ବହୁତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଭାରୁଣ ଓ ମାରୁତମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲୁ। ସେମାନେ ଜଣେ ଗୋପାଳକ ପରି ଜନମାନଂକ ଚିନ୍ତା ଅନୁସରି ଚରାଗାହକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ନଭାକଙ୍କ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଏକତାରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁ। ନଦୀମାନଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ସେ ସପ୍ତ ଭଗିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅଟୁଟ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ସେ ରାତିକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉଷାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ତିନି ଉଷା ତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବଢ଼ିଯାଆନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ସେ ଭୂମିର ଆଧାର ଓ ସ୍ତମ୍ଭ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ପଥ ଭାରୁଣଙ୍କ ପଥ, ସେ ଗୋପାଳକ ପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ସେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ନାମ ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗଠିତ ହୁଏ, ଟ୍ରିତା ରଥିକ ପରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଛନ୍ତି, ଗୋମାନେ ଏଠାରେ ଯୁକ୍ତ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଜାଯାଉଛନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ସେ ନିଜ ନିବାସରେ ବସି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଭାରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ମାପନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି। ସଭାରେ ବିଘ୍ନ ନ ଆସୁ। ସେ ସାଗର ପରି ତଳକୁ ବହିଯାଆନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉପରେ ଉଠିଯାଆନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ମାୟାମୟ ପଦକ୍ରମେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ତିନି ଧଳା ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ଲୋକ ଶାସିତ, ତିନିଥର ଭାରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଚାରିପଟି ଘୁରିଛନ୍ତି; ସେ ସପ୍ତଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଯିଏ ଧଳାମାନେକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, କଳାମାନେକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ପୁରାତନ ଭୂମିକୁ ଅଧିକାର କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା ପରି ଆକାଶକୁ ଧରିରଖନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏହି ମହାନ୍ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତା ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭୂମିର ବିସ୍ତାରକୁ ମାପିଛନ୍ତି। ସେ ରାଜା ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ; ଏହି ସବୁ ଭାରୁଣଙ୍କ ନିୟମ। ଏପରି ଭାବରେ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ, ଅମୃତତ୍ୱର ସୁଜ୍ଞାନ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର। ସେ ତିନିପଟିଆ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ। "ଏ ଭାରୁଣ, ମୋତେ ଜ୍ଞାନ, ଧୃତି ଓ କୌଶଳ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା; ଭଲ ନୌକାରେ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।" ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଏ, ନାସତ୍ୟମାନେ, ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଯେପରି ରିତ୍ବିଜ୍ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଭଜନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଡାକିଥିଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ଡାକୁଛୁ, ନାସତ୍ୟମାନେ, ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏଉଁପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୂରୋହିତ। ଜାତବେଦାସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶଂସା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଲୋକ କିରଣ ପରି ଚମକେ, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା କାଠ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ଧୂଆଁ ଧାରଣ କରିଥିବା ପିଙ୍ଗଳ ଶିଖାମାନେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉପରକୁ ଚାଲନ୍ତି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଅଲଗା ଅଲଗା ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ଶିଖାମାନେ ଉଷାର କିରଣ ପରି ଏକାସাথে ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନିର ସନ୍ତାନମାନେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଭୂମିରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରି ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସେ ଚଳିଥାଏ, ଲାଲ ଶିଖାମାନେ ପୁଣି ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଶିଖା ଚମକେ, ଗଞ୍ଜନ ସ୍ୱର ହୁଏ, ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ। ପାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ନିବାସ କରନ୍ତି, ଔଷଧି ଦମନ କରନ୍ତି, ଗର୍ଭରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶିଖା ଚମକିଉଠେ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁଁହରେ ଜିହ୍ୱା ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।