ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ତାଙ୍କର କୃପା ବର୍ଷାଇଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ସେମାନେ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିମାନେ ଓ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଦିନାର ଆରମ୍ଭରେ ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ସୋମ ଚାପିଥିବା ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସେମାନେ ଶକ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗାଁମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର ଶକ୍ତିର ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ଋଷି ଅତ୍ରିଙ୍କ ଗୀତ ଭଳି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତିରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ଯେପରି ନଦୀ ଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଦାନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ବହି ଆସୁ, ସେପରି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟଙ୍କ ଦାନ ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱଙ୍କ ସୋମପାନ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ପହଞ୍ଚୁ। ସେମାନେ ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଦିନଟି ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଏହି ଉପାସନାରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟଙ୍କ ରଥକୁ ଆଗକୁ ଚାଲାଇ, ମଧୁର ସୋମ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା। ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ସହିତ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ଵୟଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ, ଏବଂ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଚାପିଥିବା ସୋମରେ ଦେବତାଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ସେ ସୋମ ଚାପିଥିବା ଏବଂ କୁଶାସନ ପତ୍ର ବିଛାଇଥିବା ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା। ଶତଶକ୍ତିଧର ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଅଂଶ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର, ମାରୁତମାନେ ସହିତ ବିଜୟୀ ଭାଇ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗାୟକ ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତି ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇ ଆଗକୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଁମାନେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ, ଅତ୍ରିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ତୁମେ ଶତ୍ରୁଦଳନ କର। ଯେପରି ତୁମେ ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱଙ୍କ ସୋମ ଚାପିବା ଶୁଣିଥିଲ, ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲ, ସେପରି ଏଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ତୁମେ ଏକା ହିଁ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ କରିଥିଲ। ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବୃତ୍ରା ନିବାରଣ କରିଥିବା ଶୂର ଇନ୍ଦ୍ର ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି। ସେ ଶତ୍ରୁମାନେ ସାମ୍ନା କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶାସକ, ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ଦୂର କରିଥିବା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଦଳର ନାୟକ। ରାଜ୍ୟ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି, ଏବଂ ଏଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣ, ତୁମେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧୁର ଗୀତ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ, ସଂଘରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ବିଜୟୀ। ତୀବ୍ର ଚିନ୍ତାଭାବ ଭଳି ଶୀଘ୍ର ଚରିତ୍ର, ବିଜୟୀ ଓ ଅଜୟ, ସେମାନେ ମଧୁର ମଧୁର ସୋମ ରସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ସ୍ତୁତି ସହିତ ସୋମ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି, ଏବଂ ଦେବତାଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦର ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ ଚାରିଏପଟେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଆସୁଛି, ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱ ଓ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ସୋମପାନ ପାଇଁ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଶେଷରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି। ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତ ଭାବେ ଚଳିଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି, ସମ୍ମିଳିତ ସଭାରେ ନିରବତାର ସାକ୍ଷୀ। ନୂତନ ଶବ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆର୍ୟମାନେ ମିଶି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା। ଘୃତ ଭଳି ଶୁଭ ଚିନ୍ତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଚିତ୍ତଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ନିତ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଦେଉଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ସମୃଦ୍ଧି ଦାତା। ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଲାଭ ଜାଣନ୍ତି, ଧନ ଦେଇଥିବା ଏହି ଦେବତା ନୂତନ କୃପା ସହିତ ଦ୍ୱାର ଖୋଲନ୍ତି। ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞରେ ଉପଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଭୂମି ଭଳି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହିପରି ଅର୍ପଣ, ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର, ସୁରକ୍ଷା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।