ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଥାରେ, ଏକ ପୂର୍ବଜ ଋଷି ତାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଓ ଅନୁରାଗରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି—“ଓ ପାଥର ଉଠାଇବା, ଦୟାଳୁ ଦେବତା, ଯଦି ଆମର ଆଶା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଚାଲିଯାଇଛି, ତଥାପି ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ମୁଁ ଧନ, ସମ୍ପଦ, କୀର୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ତୁମ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ଓ ଗୀତପ୍ରିୟ ଦେବତା, ତୁମେ ଏହି ସବୁ ଦେବାରେ ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ।" ଏଠି, ଋଷି ସୋମ ରସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଲିପାରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, କାହିଁକିନା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧୁର ସୋମ ପାନ କରି ତାଙ୍କର ଦୟା ଦ୍ୱାରା ମହାନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଋଷି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନବିର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ ଗୀତ ଗାଇଥିବା ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଦେବତାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି, “ତୁମେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ନାୟକ, ତୁମ ତୁଳନାରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାୟକ ନାହିଁ—ଧନ, ଦାନ, କିମ୍ବା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ।" ଏବେ, ଓ ଅଗ୍ରହରି, ଋଷି ଖୁସି ଓ ଶକ୍ତିଦାୟକ ସୋମ ରସ ପାନ କରିବାକୁ ଉନ୍ମତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କହନ୍ତି, ଯେପରି ବିର ଦେବତା ସ୍ତୁତି ଅର୍ହ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଦେବତା, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ସ୍ତୁତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ପାଇଁ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗୀତ ଅଦମ୍ୟ ଭାବରେ ଉପରେ ଉଠେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ଡାକି ଚାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟଦିନ ବିଫଳ ନହେବା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏଠି ଋଷି ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ କହନ୍ତି, “ଏବେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି।” ଯିଏ ଗୋଧନ ଚାହିଁ, ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ ମଧୁର ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଦୟା କେଉଁଠି ଉପମା ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ଆଲୋକର ଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—ଘୋଡ଼ାମୁଖ, ତରଙ୍ଗ, ପୁରସ୍କୃତ, ନିୟମକ, ଯିଏ ଆର୍ୟ ପାଇଁ ଅଭିମାନୀଙ୍କର ଆୟୁ ଭାଗ କରିଥିବା। ତାପରି, ତିନି ବୟସ୍ବ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗୀତ କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଓ ମଘବନ୍, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶର ରାସ୍ତା ଜାଣ, ପ୍ରତିଦିନ ତୁମେ ପଦଚିହ୍ନର ଭଳି ପବିତ୍ର କର। ତୁମେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କର, କୁତ୍ସମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏବେ, ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନୂତନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଡାକି, ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ବିରୋଧକୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗନ୍ତି। ଯିଏ ଦୃଷ୍ଟ, ଦୁଃଖ ଓ ଅଭାବ ରୁ ସୁତନ୍ତୁ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସପ୍ତ ନଦୀରେ ଦାସ ନିହନ୍ତା ଭାବରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଯେପରି ବିଶିଷ୍ଟ ସୁଷାମନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ, ସେପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଅ, ସହଯୋଗୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଅଶ୍ୱଧାରୀଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଦୟାଳୁ ନାରୀ, ସୋମ ପିଡ଼ିବାର ଫଳ ଏଠି ଆସୁ, ଶତ ଓ ହଜାର ଗୋଧନ ସହିତ ଅପାର ସମ୍ପଦ ଦିଅ। ଚତୁର ଜ୍ଞାନୀ ଚାଲାକି ପାଇଁ ଚାଲାକି ଦ୍ୱାରା ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମାଗନ୍ତି, ଏଠି ଗୁପ୍ତ ଭଳା ଧନୀଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଛି। ଏବେ ଋଷି ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଦୁଇ ଦେବତା—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି। ସେ କହନ୍ତି, “ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା, ସମସ୍ତର ରକ୍ଷକ, ସତ୍ୟର ଉପାସକ, ଶୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ। ମିତ୍ର ରଥପୁତ୍ର ଭଳି, ବରୁଣ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ—ପୁରାତନ ସମୟରୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ନିଶ୍ଚୟ ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ।" ତାଙ୍କର ମାତା, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଦିତି ତାଙ୍କୁ ଶାସନର ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଧନୀ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ମହାନ, ଶାସକ, ସମ୍ପଦର ଅଧିପତି, ସତ୍ୟର ଉପାସକ, ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ତାଙ୍କର ମହାନ କୀର୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତି ଓ ବିଶିଷ୍ଟତାର ସନ୍ତାନ, କୌଶଳର ଉତ୍ତମ ଫଳ, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଦାନବିର, ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ଘରେ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦୁଇ ଦେବତା ଦେବୀୟ ଓ ପୃଥିବୀର ଧନକୁ ନିୟମିତ କର, ମେଘ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ ଚାଲିଯାଉ। ବିଶାଳ ଆକାଶରେ, ଗୋପାଳକ ଭଳି, ତୁମେ ଦୁଇ ଦେବତା ସତ୍ୟର ଉପାସକ, ଶାସକ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦୟାର ଆଶା ରଖୁଛି। ସତ୍ୟର ଉପାସକ ଦେବତା, ଶାସନ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନରେ ବସ, ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହ, ରାଜା ଭଳି ଶାସନ କର। ତୁମେ ଦୁଇ ଦେବତା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ରାସ୍ତା ଜାଣ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ନାହିଁ, ସଦା ଜାଗୃତ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରେ ନେଉନାହିଁ। ଦେବୀ ଆଦିତି ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ, ମାରୁତ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ଦେଉନ୍ତୁ। ଦୟାଳୁ ଦେବତା ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆମକୁ ନୌକାଭଳି ନିରାପଦ ଭାବରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଅପରିଘାତ ହୋଇ, ଆମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ଡାକିବା, ଏବଂ ଶିନ୍ଧୁ ଦେବୀ ଆମ ପୂର୍ବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆମେ ଉତ୍ତମ ଓ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ ସୁରକ୍ଷା ଚୟନ କରୁଛୁ, ଯାହାକୁ ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଆର୍ୟମାନ୍ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି। ଶିନ୍ଧୁ, ଜଳ, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଆକ୍ରମଣକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ତେଜସ୍ୱୀ ତରଙ୍ଗ ଭଳି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣକୁ ପଛୁଆଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଏକ ଦେବତା, ସମସ୍ତର ନାୟକ, ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଆମେ ତାଙ୍କର ନିୟମ ଅନୁସରେ ଚାଲୁଛୁ। ପୁରାତନ ଶାସନର ଶବ୍ଦ ଅନୁସରେ ଆମେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଛୁ। ଯିଏ ଆକାଶର ସୀମାକୁ ତାଙ୍କର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ମାପିଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀରୁ ଆକାଶକୁ ତାଙ୍କର ମହାନତାରେ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆକାଶର ଆଶ୍ରୟରେ ଆଲୋକ ଉଦୟ ହୋଇଛି, ସେହି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଜ୍ୱଳିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ପ୍ରବଳ ଓ ସ୍୫ସ୍ତ ବାଣୀର ଅଧିପତି, ଧନ ଓ ଗୋଧନର ଅଧିକାରୀ, ତିନି ପୋଷଣ ଓ ଚରାଗାହର ନାୟକ।