ଏକ ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅନୁଗ୍ରହ ଆଶା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ର ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା କୃପାମୟୀ ସରସ୍ୱତୀ ଧନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ବା ଆଉ କେହି ଦେବତା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ସ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତି। ପର୍ଜନ୍ୟ ଭଳି ସେମାନେ ଅନେକ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଋଷି ଆଶ୍ୱିନୀକୁ ଡାକିଲେ, ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର ରଥ ଦ୍ୱାରା ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ। ଦୁଇ ଆଶ୍ୱିନୀ, ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ଭୁଜ୍ୟୁ, ଯିଏ ସଂଘର୍ଷରେ ପ୍ରଥମ, ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଶତ୍ରୁତା ଓ କ୍ଷତିରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ପାଇଥିଲେ। ଏହି ଦେବତା ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିକଟକୁ ଡାକାଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ଦୟାଳୁ ଓ ଦାନଶୀଳ, ତାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୂଜକଙ୍କ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଥର ଚକ୍ର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହୁଏ। ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗାଈ ଝିଅ ପାଖକୁ ଯିବା ପରି ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସେ। ତିନି ଚକ୍ର, ସୁନାର ରାଶି ଓ ରଥ ନେଇ, ଆଶ୍ୱିନୀ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଦୌଡ଼ନ୍ତି। ମନୁଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଦୟା ଦେଇଥିଲେ, ଆକାଶରେ ବଘା ସହ ବାର୍ଲି ଆଣିଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦୟା ଆଶା କରି, ପୂଜକ ଗୀତ ଗାଇ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସତ୍ୟର ପଥରେ, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାର ରଥରେ, ଆଶ୍ୱିନୀ ତ୍ରିଶିରାସ୍ ଓ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ପୂଜାରି ଘରେ ସୋମ ଚାପି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ସୋମପାନ କରନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଡାକି, ସେମାନେ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଚଢ଼ନ୍ତି, ସୁନାର ପେଟି ସହିତ। ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପକ୍ଥ, ଅଧ୍ରିଗୁ, ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତି ନେଇ ଆଶ୍ୱିନୀ ଆସନ୍ତି, ଆକ୍ରାନ୍ତଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି। ଅଧ୍ରିଗୁଙ୍କ ଗାଈ ଯେତେବେଳେ ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ, ଏହି ଗୀତରେ, ପୂଜକ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ନେଇ, ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ କୃବି ଉନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ, ତାହା ସହ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି। ପୂଜକ ନିତ୍ୟ ଏହି ଦୟା ଡାକନ୍ତି, ତାହାକୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ, ଯାତ୍ରାରେ, ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଦୟା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୌଣସି ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଶତ୍ରୁ ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ସହଜ ପଥରେ, ସକାଳେ, ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଏମିତି ଡାକାଯାଏ, ଯେପରି ଜଣେ ପ୍ରେମମୟ ପୁଅ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଡାକେ। ମନର ତୀବ୍ରତା ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ୱିନୀ ଦୟା ଓ ଅନେକ ଉପହାର ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଥ ନେଇ, ମଧୁପାନୀ, ଗାଈ ଓ ସୁନା ସହ, ଆଶ୍ୱିନୀ ଆସନ୍ତି। ଉତ୍ତମ ପୁରସ୍କାର, ଶୂରତା, ଧନ ନେଇ, ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ସହ ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପୂଜକ ଆଶା କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ପୂଜକମାନେ ଭୂମିର କୃପା ଆଶା କରନ୍ତି, ଝଟାବେଦାସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋମ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଧୂଆଁ ଚଳିଥାଏ, ଜ୍ୱାଳା ଅପରିଗ୍ରହ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଶାନ୍ତିକାରୀ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ମନର ଅଧିପତି, ଗୀତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରଥ ଉପରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଉଛନ୍ତି। ଯିଏ ଅବରୋଧ ନାହିଁ, ଯାହାର ପୋଷଣ ଅପରିମିତ, ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଧନ ମିଳେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା ଚିରଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅମୃତ; ସେ ଦେବସେନାର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପା ସହ ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ନିରନ୍ତର ଉପହାର ନେଇ ଆସନ୍ତି; ସେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଅଗ୍ନି, ମାନବଜାତିର ପୂରୋହିତ, ଗୀତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପୂଜିତ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନି, ଦୟାଳୁମାନେ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହର ସାଥୀ। ଯେଉଁମାନେ ଋତରେ ଅଟୁଟ, ଅମର, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ସେମାନେ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିକଟ କରନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ସଦୃଶ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଯାଉ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ପୂରୋହିତ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅମର ଜ୍ୱାଳା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ପରି। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଧନ ଓ ଶୂରତା ଦେଇ, ସନ୍ତାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେତେବେଳେ ତୁଷ୍ଟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଆପଦ ଦୂର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନୂତନ ସ୍ତୁତି ଶୁଣାଯାଉ, ତାଙ୍କ ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅସୁରମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଉ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେ କୌଣସି ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଜିତ ହେବେ ନାହିଁ। ଦୃଷ୍ଟା, ଧନ ଆଶା କରି, ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଧନଦାତା। ବଡ଼ ଧନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଏ। ଉଶନା କାବ୍ୟ ତୁମକୁ ପୂରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଚୟନ କରି, ପ୍ରଥମ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ମାନିଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଅମର, ଦୀପ୍ତିମାନ, କଳିମାନ୍ଚିତ, ଉଡ଼ୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଦୂତ କରିବା ଉଚିତ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଅଛୁ, ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ଓ ପବିତ୍ର ଜ୍ୱାଳା ସହ, ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ଅବିନାଶୀ, ପୂଜ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଋଷିମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ଦୟା, ରକ୍ଷା, ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ଆଶା କରି, ନିଜ ଗୀତ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିଥିଲେ।