ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଚରଣ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ପଦକ୍ରମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଚରଣ ଗୁପ୍ତ ଅଛି। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରି, ଏହି ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରେ। ଏହି ସମୟରେ, କୌଣସି ଛୋଟ ମେଉଁଛୁଆ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—ତାଙ୍କୁ ଅପରିମିତ, ବିସ୍ତୃତ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂରେଇଦିଅନ୍ତୁ। ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଆକାଶର, ସ୍ୱର୍ଗର, କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦାନ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାର ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାଣ୍ବ କବିଙ୍କ ଷ୍ଟୁତିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି। ଏଠି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଛି ଗରମ ମଦିରା, ମଧୁର ସୋମରସ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବୁଝିପାରିଥିଲେ। ଜଳ, ଗଛ, ଔଷଧି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ନସତ୍ୟ, ତୁମେ ଦେବ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବରେ ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସା ଧାରଣ କର, ଏହି ଛୋଟ ଛୁଆ ମାନସିକ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ, ତୁମେ ଉତ୍ସର୍ଗକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ଏଠି କବି ଦେବଭାବରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ଷ୍ଟୁତି ରଚନା କରିଛନ୍ତି; ସେ, ଅଥର୍ବଣ ପାଇଁ ମଧୁରତମ ସୋମ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଚକ୍ରାବଳ ରଥ ଉପରେ ଆସନ୍ତି, କବିଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିଯାଏ, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗ କେବେ ଭଙ୍ଗ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଦିନ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଯେଉଁ ଷ୍ଟୁତି କିମ୍ବା ବାଣୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ। କକ୍ଷୀବତ୍, ବ୍ୟଶ୍ୱ କବି, ଦୀର୍ଘତମାସ କିମ୍ବା ବେନାପୁତ୍ର ପୃଥୀ ଯେଉଁଠି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠି ସଚେତନ ହୁଏ। ରକ୍ଷାଦାତା ଭାବରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତୁ, ଏହି ଜଗତ ଓ ଆମ ଶରୀରର ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମ ସନ୍ତାନ-ପରିବାର ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକ ରଥରେ ଯାଅ କିମ୍ବା ବାୟୁଙ୍କ ସହିତ ବସ, କିମ୍ବା ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଋଭୁମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତଥାପି ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନ ଶକ୍ତି ଲାଗି ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଟୁର୍ବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ଉପହାର ଉତ୍ସର୍ଗ ହୋଇଛି; ଏହି ସୋମ ଟୁର୍ବଶ ଓ କାଣ୍ବମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ନସତ୍ୟ, ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସା ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଖୁସି ଓ ଛୁଆକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦେବୀ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରଚୁରତା ପାଇଛି; ଏହି ଦେବୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଓ କୃପା ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ଏବେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତିଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଡାକାଯାଏ—ହେ ଦେବ, ହେ କୃପାମୟ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଠ, ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାମହିମା ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉଠନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଯାଅ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ରଥ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ, ଗାଈ ଦୁଧ ଦେବା ପରି, କିମ୍ବା ଗାୟକମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ସମ୍ମାନ, କୀର୍ତି, ନାୟକତ୍ୱର ସୁରକ୍ଷା, ଦକ୍ଷତା, ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୁତି। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସି ଚିନ୍ତନ କର, କିମ୍ବା କୃପାମୟ ବାଣୀ କହ, ତେବେ ମଧୁର ମନ୍ତ୍ର ହୁଏ। ଏବେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ଦୂର ନିଲିମାରେ, କିମ୍ବା ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ, କିମ୍ବା ସାଗର ଉପରେ ତିଆରି ଘରରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ମନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ, କିମ୍ବା କାଣ୍ବଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ମୁଁ ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ଡାକୁଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି, ଭଲ ପରାମର୍ଶ ଦେବାଳୁ, ଘରେ ବସିଥିବା ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଯାହାଙ୍କ ସହଏ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଓ ଉପହାର ନିର୍ଭର କରେ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୋମରସ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନ, ତୁମକୁ ଦୂରରୁ ଡାକିଥିଲେ କିମ୍ବା ତୁମେ ଘୋଡ଼ା ଦେବାଳୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଟୁର୍ବଶ କିମ୍ବା ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି, ଆସନ୍ତୁ। ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା କିମ୍ବା ଏହି ଦୁଇ ଜଗତ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏଠି ଆସନ୍ତି ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରତପାଳକ ଭାବରେ ଅସୀନ; ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ସଭାରେ ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସାରଥି। ଏହିପରି ଜାତବେଦସ୍, ଆମର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂରେଇଦିଅ; ଅଗ୍ନି, ଅଧର୍ମୀ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେଇଦିଅ। ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତା ନୁହଁ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମର ଅନେକ ନାମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ମୋର ମନ, ଏକ ଛୋଟ ଛୁଆ ପରି, ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତାରୁ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି; ମୋର କଣ୍ଠରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ତୁମେ ବହୁଠି ମିତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ, ଶକ୍ତି ଦେଇବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଯିଏ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ ହୋତାର; ତୁମର ସ୍ୱଭାବ ପୂରଣ କର, ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅ।