ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠି ମହାମହିମାଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଓ ଅଶ୍ୱିନ୍, ଆମ ପୂଜା ଓ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କର, ତୁମର କୃପା କେବେ ଅଟକି ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଯେଉଁଠି ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠିଠାରୁ, ଦୂର କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ତୁମେ ତୁମର ହଜାର ମାର୍ଗ ଥିବା ରଥ ଉପରେ ଆସ, ଓ ନାସତ୍ୟ, ଆମ ନିକଟକୁ ଆସ।” ଏଠି ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ସେଇ ଦୃଶ୍ୟନ୍ତା, ଯିଏ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ହଜାର ଗୃତପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ଦିଅ। ମୋତେ ଗୃତମୟ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ମୁଁ ତୁମର କୃପାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଧନ ଚାହୁଁଛି।” ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଓ ଦାନମୟ ଅଶ୍ୱିନ୍, ଆମ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର, ଆମକୁ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପହାର ଦିଅ।” ପ୍ରିୟମେଧ ନାମକ ଋଷି ସମସ୍ତ ଉପକାର ନେଇ ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, “ଓ ଯଜ୍ଞର ରାଜା, ଆମ ଆହ୍ୱାନରେ ଆସ। ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ନେଇ ଆସ, ତୁମର ଗୀତ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିବା ଆମ ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କର।” ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଗଲା, “ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କଣ୍ବ, ମେଧାତିଥି, ବଶା, ଦଶାବ୍ରଜ, ଓ ଗୋଶାର୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।” ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନି ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧନ ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ସେଉଁ ଶକ୍ତି ଆମ ପାଇଁ ଦିଅ। ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତ ଉପରେ ଉଠୁ, ଏହି ଅନେକ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହେଉଥିବା ତୁମେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନୀୟ ହେଉ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କର ତିନିଟି ପଦ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଗୁପ୍ତ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସତ୍ୟ ପଥରେ ଚଳି ଜୀବନ ପାରେ ଯାନ୍ତି।” ଏହି ସମୟରେ ପୁନି ଅନୁରୋଧ ହେଲା, “ଏବେ ଅଶ୍ୱିନ୍, ଏହି ଶିଶୁର ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଆସ; ତାଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ। ମଧ୍ୟାକାଶ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକ, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାହା ଦିଅ। ତୁମର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିବା ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଣ୍ବଙ୍କ ହିମ୍ନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁନ୍ତୁ।” ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗରମ ମଧୁର ସୋମ ରସ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ। ଜଳ, ଗଛ, ଔଷଧିରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଓ ନାସତ୍ୟ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଦେବ-ବୈଦ୍ୟ ରୂପେ ଅଛ, ଏହି ଶିଶୁ କେବଳ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପାଇପାରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଠି ତୁମେ ଯାଅ। ଏହି ସମୟରେ ଋଷି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ହିମ୍ନ ରଚନା କଲେ, ଏବଂ ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁର ଗରମ ସୋମ ପ୍ରବାହିତ କଲେ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା ତାଙ୍କର ତ୍ୱରିତ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ରଥ ଉପରେ ଆସିଲେ, ଏହି ସ୍ତୁତିମାନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଉଠୁଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶ କେବେ ଖସି ଯାଏନାହିଁ। ଏହି ଦିନ ଯେଉଁ କିଛି ପ୍ରଶଂସା କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ସେହି କଣ୍ବଙ୍କ ହିମ୍ନକୁ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ। କକ୍ଷୀବତ୍, ବ୍ୟଶ୍ୱ ଋଷି, ଦୀର୍ଘତମସ, କିମ୍ବା ବେନାପୁତ୍ର ପୃଥୀ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଯେଉଁଠି ଡାକିଥିଲେ, ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା ସେଉଁଠି ଜଣା ହେଲେ। ସେମାନେ ରକ୍ଷାଦାତା ଭାବେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ଶରୀର, ସଂସାର, ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା କେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକ ରଥରେ, କେବେ ବାୟୁଙ୍କ ସହ, କେବେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଋଭୁମାନେ ସହ, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଲାଗି ଡାକାଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁର୍ବଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ। ଏହି ଅର୍ପଣ ତୁମ ପାଇଁ, ଏହି ସୋମ ତୁର୍ବଶ ଏବଂ କଣ୍ବମାନେ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ତୁମେ ଆସ। ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସା ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଏବଂ ଶିଶୁକୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ ସହ ମୁଁ ପ୍ରଚୁର ହୋଇଛି; ଦେବୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଓ କୃପା ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ଓ ଦିବ୍ୟ, ଦୟାଳୁ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନ୍, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ; ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମହା ପ୍ରଭା ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତୁ। ଯେବେ ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଚମକି ଚାଲ, ତେବେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଙ୍କ ରଥ ମାନବମାନଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଥାଏ। ଯେବେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଇ ପରି ସୋମପାନ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଗାୟକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୌରବ, ଖ୍ୟାତି, ବୀରତା, ଦକ୍ଷତା ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ। କେବେ ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୟାଳୁ ବାଣୀ ସହ ବସ, ଏହି ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି—ଦୂର ଆକାଶରେ, ଦିବ୍ୟ ଦେବଲୋକେ, କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରପାର ଗୃହରେ—ସେଉଁଠିଠାରୁ ଆସନ୍ତୁ। ମନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କଣ୍ବଙ୍କ ଜାଗରଣ ପାଇଁ ଆସିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନ୍ଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଶଂସାରେ ଡାକାଯାଏ। ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି, ଗୃହରେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆସନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ପଣ ଯାହାଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସେଇ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ଅଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତା ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରିତୁଆଲରେ ମଧୁର ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଦୂରରୁ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରିବା ଭାବେ ଡାକାଯାଉଛ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତୁର୍ବଶ, କିମ୍ବା ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆସ। ତୁମେ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବେ କି, ଦୁଇ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିବେ କି, କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉଥିବେ, ଆମ ନିକଟକୁ ଆସ।