ଏହି ଦିନ ଏକ ପବିତ୍ର ସଭାରେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛି। ଆଗେ ଯେପରି ତାଙ୍କେ ଧନର ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ଗାଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୋମ ରସ ପାଇଁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ଏବଂ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ସୋଭରିଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥିଲେ, ସେହିପରି କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ କୃପା ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ, ଅମେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ରଥ ସୁନାର ଯୋକ, ସୁନାର ରାସି, ଏବଂ ସୁନାର ହାନ୍ଡିରେ ଶୋଭିତ। ସେମାନେ ଏହି ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରି, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଆନ୍ତି। ରଥର ଦଣ୍ଡ, ତାଳି, ଏବଂ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁନାର ନିର୍ମିତ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଉପରେ ଚଡ଼ି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦୂରରୁ ଆସନ୍ତି, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ସ୍ତୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଦୂର ଦେଶରୁ ଅନେକ ଉପହାର ଓ ପୋଷଣ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ଅମର ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଆମକୁ ଗୌରବ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଦେଖାଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠାରେ, ତାଙ୍କର ପଙ୍ଖୀ, ମେଘ ବର୍ଷା କରିଥିବା ଚିତ୍ରପକ୍ଷୀ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ନେଇଆସୁ। ଗୀତର ଶବ୍ଦରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥର ଚକ୍ର କେବେ ବି ଅଟକିଯାଏନାହିଁ। ସୁନାର ରଥ, ତୀବ୍ର ହସ୍ତ ଓ ଅଶ୍ୱ ସହିତ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ସଚେତନ ହରିଣ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଆମକୁ ପୋଷଣ ଓ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଠି ନୂତନ ଉପହାର ଦେଖ, ଯେପରି ଦାନଶୀଳ ଚୈଦିୟ ଏକ ଶତ କାମେଲ ଓ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦେଇଥିଲେ। ଯିଏ ମୋତେ ଦଶ ରାଜା ଦେଇଥିଲେ, ସେ କ୍ଷୀଣ ହେଉନାହିଁ; ଚୈଦିୟଙ୍କ ଅଧିନରେ ତାଙ୍କର ଜନତା ସମୃଦ୍ଧିରେ ଥିଲେ, ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ପଥରେ ମୋ ସହିତ କେହି ଯାଉନାହିଁ, କାରଣ ଚୈଦିୟମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଅଧିକ ଦାନ କରେ, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଶାଳ, ବର୍ଷାକାରୀ ପର୍ଜନ୍ୟ ପରି; ଗୋବତ୍ସର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଉଠିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅମରତ୍ୱର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟର ଯାନରେ ଚଲିଥିଲେ। କଣ୍ବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଦେଇ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରର ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଭାବେ ଡାକିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଜନ ଅଞ୍ଜଳି ମାରିଥିଲେ, ନଦୀମାନେ ଯେପରି ସାଗରକୁ ଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଚମକ ଅପାର, ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଚମଡ଼ି ପରି ଢାକିଦେଇଥିଲେ। ଶତ-ସନ୍ଧି ଭିମାନି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ବିପକ୍ଷୀ ବୃତ୍ରର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇଥିଲେ। ଆମେ ଏହି ଚିନ୍ତାମଣିମାନେ, ଅଗ୍ନି ଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ। ଏହି ଚିନ୍ତାମାନେ ଗୋପନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କଣ୍ବମାନେ ସତ୍ୟ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଗୋ-ଘୋଡ଼ାରେ ଧନ ଚାହୁଁ, ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁ। ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଅମରତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ପୁରାତନ ଚିନ୍ତାରେ, କଣ୍ବମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ମୁଁ ମୋ ଗୀତ ଶୋଭିତ କରିଛି। ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ନାହିଁ, ଓ ଯେଉଁମାନେ କଲେ, ମୋ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଉ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେଲାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ର ଓ ବାଧାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଜଳକୁ ସାଗରକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଶୁଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣାଯାଏ। ଆକାଶ, ମଧ୍ୟଭୂମି କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ କେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଟକାଇପାରେନାହିଁ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ମହାଜଳକୁ ବିରୋଧ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପଥରେ ଦଳିଦିଅନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ଦୁଇ ବିଶ୍ୱକୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚାଇଦେଇଥିଲେ। ଭୃଗୁମାନେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଚିତ୍ରା ଗାଁମାନେ ଶୀଘ୍ର ଘୃତ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯେଉଁମାନେ ସହଜ ଜନ୍ମ ଦେଇ ଅଣ୍ଡ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତାହାର ପଥରେ ଘେରିଥିଲେ। ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, କଣ୍ବମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି, ସୋମ ରସ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ତୁମର ପଥ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୁତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞ ତୁମ ପାଇଁ। ଆମକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୋଧନ ଯୁକ୍ତ ନଗର ପରି ମହା ପୋଷଣ, ସନ୍ତାନ ଓ ବୀର୍ୟ ଦିଅ। ନହୁଷଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ଦେହ ଯେପରି ଗୋତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଚମକିଥିଲା, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ଥାପନ କରିଛ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୂରଦର୍ଶୀ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ସୀମା ନିର୍ମାଣ କରିଛ। ତୁମର ଅପାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଜନମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କର, ସେତେବେଳେ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଅସୀମ ଓ ଅପାର।