ଏକ ଦିନ, କାଣ୍ବ କୁଳର ବୃହତ୍ ସଭାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁର ଯବ ଏବଂ ଗୋମାଁସ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ମହାବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସେମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତା ଓ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ, ସୋମର ଏକମାତ୍ର ପାନକାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସ୍ତିତିକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ କେବଳ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଲୋଭୀ କିମ୍ବା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ ଗୋମାନ୍ୟ ସହିତ ଆମକୁ ଶିକାରୀ ପରି ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡ ନେଇ ଆମ ପଛେ ପଛେ ଆସିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ଗୃହରେ ତିନି ଥର ସୋମ ଚାପି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ କରାଯାଉ; ତିନି ଘଡ଼ା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏକ ଆଧାର ଉପରେ ରଖାଯାଏ। ଏହି ସୋମ ଶୁଦ୍ଧ, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଦୁଧ ସହିତ ମିଶିତ, ଏବଂ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହଦାୟକ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ପାଇଁ ଚାପାଯାଇଛି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକେ ଏହି ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ସୋମ ଓ ହବି ଏକାଠି ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, କାରଣ ତୁମେ ଦାନରେ ଧନୀ ଅଟୁଟ ଶ୍ରୁତି ଅଛ। ଏହି ସୋମ ପାନ କରି, ଲୋକେ ମଦିରାପାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପରି ମଦାନ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଲୋକେ ଯେପରି ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଲାଫି ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଭଳି ଉତ୍ସାହରେ ଲଗି ଯାଆନ୍ତି। ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସକ ଧନୀ ହେଉ, ତାଙ୍କ ଦୟା ଲାଗି ଆମ ପାଇଁ ଆସ, ହେ ହରିତ ଦେହୀ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ। ଗୋମାତାର ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଗାୟତ୍ରୀ ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଅନୁଦିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ଯଦିଓ ଗାଇଯାଏ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେଉ ନାହିଁ, ଆମ ଦାନ କେହି ଛିନିନେଉ ନାହିଁ; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଆମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, କାଣ୍ବମାନେ ତୁମକୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ କେବେ କିଛି ଲାଭ କରିପାରିନାହାନ୍ତି; କେବଳ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ଏଠାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଦେବତାମାନେ ସୋମ ଚାପିଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କରନ୍ତି; ଅଲସ ଲୋକଙ୍କୁ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଉଦ୍ୟମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୃତଗତିରେ ଯାଆନ୍ତି। ବଡ଼ ଯୁବକ ପରି, ତୁମେ ଆମୁଠି ପୁରସ୍କାର ନେଇ ଆସ; କିଛି ରଖି ରଖି ଦିଅ ନାହିଁ। ଏହି ଦିନ ଯିଏ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି, ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରୁ ନାହିଁ, ଅପ୍ରିୟ ଜାମାତା ପରି। ଆମେ ଏହି ବୀର ଦେବତାଙ୍କ ଉଦାର କୃପାକୁ ଜାଣିଛୁ, ତିନି ସ୍ଥାନର ଜନ୍ମା, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାକୁ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। କାଣ୍ବ ଓ ଗାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ଧାରା ଦିଅ; ଏହି ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ବଳବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଚାପ; ଦାନ କର, ମହାନ ଜନେ ପାନ କରନ୍ତୁ। ସହାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଥିବା ଏହି ଦେବତା, ଗାୟକଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ଧନ, ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ଗୋ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ପରେ ଏକ, ଚାପକାରୀମାନେ ବଳବାନ, ମଦକର ସୋମ ପାଇଁ ଦୃତ ଚାପିଥାନ୍ତି। ଏଠି, ବୃତ୍ରଘ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ; ଏହା ପରେ ଶତଗୁଣ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ଧୌଳା ଘୋଡ଼ା ଏଠାରେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ମିତ୍ର, ଗୀତର ପ୍ରେମୀ, ଗୀତିକାର ପ୍ରିୟକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ମଧୁର ସୋମ ପାଇଁ ଆସ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଜିହ୍ୱା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ପରି ଏହି ସାଧାରଣ ଭୋଜନରେ ଆସ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଦାନ ଓ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, କର୍ମଶୀଳ କୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି। ତୁମ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୀତ, ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛି। ଏହି ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁରସ୍କାର ଦିଅନ୍ତି। ଅନେକ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷ ହସ୍ତରେ ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରନ୍ତି, ମହାଶକ୍ତିରେ ବଡ଼। ସମସ୍ତ ଜନ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଜରାଶୀଳ ଯାହାରେ ଅନୁସ୍ଥିତ, ଏହି ଉଦାର ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରିତ ଅଛି। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି, ଖ୍ୟାତିରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରସ୍କାର ଦେବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେ ଗୋଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରଥ ଚଲାନ୍ତି, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ନିରାପଦରେ ଆଣନ୍ତି, ଧନର ବହକ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରେରିତ ଜନେ ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥାନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ବୃତ୍ର ହନନ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ସୁରକ୍ଷକ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଫଳ କରନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ଉପହାର ଓ ଏକତା ମନସ୍କା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ସୋମରେ ସତ୍ୟ ହୋଇଥିବା, ଅପ୍ରମାଦୀ ଏହି ଦେବତା। କାଣ୍ବମାନେ ଗାଥଶ୍ରବସଙ୍କୁ ଗାଇଥାନ୍ତି, ଖ୍ୟାତି ଅଭିଲାଷୀ, ବିଶାଳ ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁରସ୍କାର ଜୟୀ। ସେ, ଅନୁରୋଧ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଘରୁ ଗୋ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ମିତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରି, ପାର୍ଥିବ ଓ ଦେବ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ହେ ପର୍ବତ ଭେଦକ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ କାଣ୍ବକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅତିଥି ପରି ରଖିଥିଲ, ମେଷ ପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଥିଲ। ହେ ବିଭିନ୍ଦୁ, ତାଙ୍କୁ ଚାରି ଦଶ ହଜାର ଦିଅ; ଏବଂ ତାହା ଉପରେ ଆଠ ହଜାର ଅଧିକ ଦିଅ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଧରେ ପୋଷିତ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଆନନ୍ଦ ଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉ ନାହିଁ; ଆମେ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନିଅ।