ବରୁଣଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ତ କରାଯାଇଛି—ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ପବନ, ତାଙ୍କର ଆଚ୍ଛାଦନ ହେଉଛି ଆକାଶ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ, ଯାହା ସଦା ନବୀନ ହୁଏ। ବରୁଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡା ପରି, ଏହି ବିଶାଳ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ରହିଛି। ଭୂମି ଓ ଆକାଶ—ଏହି ଦୁଇ ଜଗତ—ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା ଦେଖିଥାନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଭଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସତ୍ୟବାନ୍, ଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ବରୁଣ ଏକ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏକ ଗାଁ ପ୍ରକୃତିରେ ତିନିଥର ସାତଟି ନାମ ରଖିଛି। ଯିଏ ଏହି ଗୁପ୍ତ ପଥର ରହସ୍ୟ ଜାଣିଛି, ସେ ଏହା କହି ନାହିଁ; ଅନୁପ୍ରେରିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଆଗାମୀ ପିଢି ପାଇଁ ଶିଖିଥାନ୍ତି। ତିନି ଆକାଶ ଭିତରେ ଅଛି, ତିନି ଭୂମି ଉପରେ ଅଛି, ଏହି ଛଅଟି ଉପାଦାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ବରୁଣଙ୍କର ଏକ ସୁନା ଝୁଲା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଯାହା ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ବରୁଣ ଆକାଶ ପରି ନଦୀ ଉପରେ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ଭାବେ ଦ୍ୱିପ୍ତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏକ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍, ଦ୍ରୁତ, ଶ୍ୱେତ ପଶୁ ତାଙ୍କର; ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ଚାଲିଥାଏ। ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଶାସନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ରାଜା। ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବରୁଣ ଦୟା ଦେଇଥାନ୍ତି; ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନିରପରାଧ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ଆଦିତିର ନିୟମ ଅନୁସରି, ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ, ବରୁଣ ସଦା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ର ବରୁଣଙ୍କୁ ଅ捁ପନ କରେ—ସେ ଦାନଶୀଳ, ସମୀପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାନ। ତାଙ୍କର ଦ୍ରଷ୍ଟି ଦେଖି, ବସିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିର ସାନିଧ୍ୟ ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ପହଞ୍ଚିଛି; ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି, ପୋଷଣର ଲୋକେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ବରୁଣ ଓ ବସିଷ୍ଠ ନୌକାରେ ବସି, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯାଇଥିଲେ; ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ଝୁଲାକୁ ଝୁଲାଇଥିଲେ। ବରୁଣ ନୌକାରୁ ବସିଷ୍ଠକୁ ଦ୍ରଷ୍ଟା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଗାୟକ ବସିଷ୍ଠ, ଅନୁପ୍ରେରିତ ଓ ଶୁଭ ଦିନରେ ଅନୁଗୃହୀତ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ପ୍ରଭାତ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ବରୁଣଙ୍କ ସହ ବସିଷ୍ଠର ପୁରୁଣା ମିତ୍ରତା କେଉଁଠି ଅଛି? ବସିଷ୍ଠ ବରୁଣଙ୍କର ହଜାର ଦ୍ୱାରର ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ବରୁଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଯଦି କିଛି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ସେ ବରୁଣଙ୍କ ସହ ସାଥୀ ହେଉ; ଆମେ ଅପରାଧୀ ହେଇ ବରୁଣଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭୋଗିବା ନାହିଁ; ଗାୟକକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଆଶ୍ରୟରେ ନିବାସ କରିବା ସମୟରେ, ବରୁଣ ତାଙ୍କର ଫାନ୍ଦରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଦୟା ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ଆଦିତିର କୋଳକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ବରୁଣ ସଦା ଆମକୁ ଭଲରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। "ଓ ବରୁଣ, ଓ ରାଜା, ମୁଁ ମାଟିର ଘରକୁ ଯିବା ନାହିଁ; ଦୟା କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ, କୃପା କର।" "ଯଦି ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଚାଲିବି, ଅପକୃତ ପାତ୍ର ପରି, ଓ ଆସ୍ତି, ଦୟା କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ, କୃପା କର।" "ଯେତେବେଳେ ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ ନୁହେଁ, ମୁଁ ବିପଥ ଚାଲିଯିବି, ଓ ପବିତ୍ର, ଦୟା କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ, କୃପା କର।" "ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହେଉଛି, ଦୟା କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ, କୃପା କର।" "ମାନବ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ନିୟମରେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରାଯାଇଛି, ବରୁଣ, ଜଣା ଓ ଅଜଣା, ଏହି ପାପ ଆମକୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ।" ଏବେ ବାୟୁ ପାଇଁ ପବିତ୍ର, ମଧୁମୟ ଅର୍ପଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହରେ ପୁରୋହିତମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି; ବାୟୁ ତାଙ୍କର ଦଳ ସହ ଆସନ୍ତୁ, ସୋମ ରସ ପିଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ବାୟୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି ପବିତ୍ର ସୋମ; ସେ ଅର୍ପଣକାରୀକୁ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରତିଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦୁଇ ଜଗତ ଧନ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଦିବ୍ୟ ଧିଷଣା ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି; ବାୟୁଙ୍କୁ ଦଳଗୁଡିକ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି, ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ଧନ ଆଣିଥିବା ପଶୁ ଯୋଗ ହେଉଛି। ପ୍ରଭାତ ଉଠିଛି, ଶୁଭ ଦିନ ଆଣିଛି, ବିଶାଳ ଆଲୋକ ଦେଖାଉଛି; ଗାଁମାନେ ବିଶାଳ ପ୍ରସାର ରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି, ଜଳ ତାଙ୍କର ପଥରେ ବହୁଛି। ସେମାନେ, ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୋକ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କର ରଥକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ନାୟକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଦଳଗୁଡିକ ଶୀଘ୍ର ଯୋଗ ହେଉଛି। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗାଁ, ଘୋଡା, ଧନ, ସୁନାର ମାଲିକ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ଘୋଡା ଓ ନାୟକମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କରନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡା ପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ବସିଷ୍ଠମାନେ ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକିଛନ୍ତି—ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। କିଏ ଜାଣିଛି, ସେଇ ପୁରୁଣା ଦେବତାମାନେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମ୍ମାନରେ ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଭାତକୁ ବାୟୁ ଓ ମନୁ ପାଇଁ ଉଦୟ କରିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ। ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ଦୂତମାନେ, ଅପରାଜିତ ରକ୍ଷକ, ମାସ ଓ ବହୁ ଋତୁକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କର ଷ୍ଟୋତ୍ର ସଦା ନବୀନ, କୃପା ଓ ନୂତନ ଶ୍ରୀ ଆଶା କରିଛି। ଖାଦ୍ୟରେ ଧନବୃଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍, ଦଳମାନେ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେମାନେ ବାୟୁ ପାଇଁ ଏକତାରେ ଦ୍ୱିପ୍ତିତ ହୋଇଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କର ଲୋକପାଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛି, ଶକ୍ତି ଯେଉଁଠି ଅଛି, ଦ୍ୱିପ୍ତି ଯେଉଁଠି ଚମକେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ପବିତ୍ର ସୋମ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ; ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସନ୍ତୁ। ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ୍ ଦଳଗୁଡିକ ଯୋକ୍ତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ଏକ ରଥରେ ଆସନ୍ତୁ; ଏହି ମଧୁମୟ ଅର୍ପଣର ଉତ୍ତମ ଅଂଶ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଦୟା ଆମ ପାଖରେ ଆସୁ।