ବସିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମରୁଷି ଏକ ଅଷ୍ଟପଦୀ ସ୍ତୁତି ଗାଇଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ। ସେ ନିଜ ଓଫ୍ସ୍ପ୍ରିଂ ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ଆଶା କଲେ, ଏବଂ ମନୋରମ ଦାନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେବପୂଜାରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ବରୁଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବାକୁ। ବରୁଣଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଉପରେ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ତାରାମଣ୍ଡଳକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି। ବରୁଣ ନିଜ ରୂପରେ ସବୁକିଛି ସମ୍ବାଦ କରନ୍ତି; ବସିଷ୍ଠ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—କେବେ ସେ ବରୁଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରିପାରିବେ? କେଉଁ ଦାନ ବରୁଣ ଗ୍ରହଣ କରିବେ? କେବେ ସେ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଦେଇବେ? ବସିଷ୍ଠ ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି, ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ନିକଟକୁ ଯାଇ ଜିଜ୍ଞାସା କରନ୍ତି—ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି, ବରୁଣ ନିଜେ ପାପକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—ହେ ବରୁଣ, କଣ ସେ ପୁରୁଣା ଅପରାଧ ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମ ଭକ୍ତ, ମିତ୍ରକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଦୟାଳୁ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହିଦିଅ, ଏହି ଭୟ ଓ ସମ୍ମାନ ସହ ବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇ ଆସିଛି। ସେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କର, ଯେଉଁ ପାପ ଆମେ ନିଜ ଦେହରେ କରିଛୁ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ କର। ରାଜା ବରୁଣ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୋଷରୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯେପରି ଏକ ଛୁଆଁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, କିମ୍ବା ଜନ୍ତୁ ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ବରୁଣଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠ କହନ୍ତି—କୌଣସି ଜ୍ଞାନ, ଧୃତି, ଶୌର୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ। ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ସମ୍ମିଳିତ ରହେ; ନିଦ୍ରା ଓ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରବୃତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଆସେ। ବସିଷ୍ଠ କହନ୍ତି—ଏକ ଦାସ ଯେପରି ଦାନଶୀଳ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ କାମ କରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ପାଇଁ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେଉଛି, ଧନ ଆଶା କରୁଛି। ବିଦ୍ୱାନ୍ ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତନଶୀଳଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେନ୍ତି; ଉଚ୍ଚ ଦେବତା ଗାୟକକୁ ଧନ ଦେନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପହାର କରନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେ ଘରେ ଓ କର୍ମରେ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ବରୁଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ବରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ସଫା କରିଦେଇଛନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ର ସାନନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ହୋଇଯାଉଛି, ତାଙ୍କ ନିୟମ ପାଇଁ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ବରୁଣଙ୍କ ବାୟୁ ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କ ପୋଶାକ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ତୀବ୍ର। ବଡ଼ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆସନ ଅଛି। ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ବରୁଣଙ୍କ ନିୟମିତ ସୀମା ଦେଖିଥାଏ। ସତ୍ୟବାନ୍, ବିଦ୍ୱାନ୍, ଯଜ୍ଞିକ ଚିନ୍ତକମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। ବରୁଣ ଚିନ୍ତନଶୀଳଙ୍କୁ କହିଥିଲେ—ଗାଈ ତିନିଥର ସାତ ନାମ ଧାରଣ କରେ। ରହସ୍ୟ ପଥ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କହନ୍ତିନାହିଁ; ପ୍ରେରିତ ଜଣେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗ ପାଇଁ ଶିଖିଥାଏ। ତିନି ଆକାଶ ଭିତରେ, ତିନି ପୃଥିବୀ ଉପରେ, ଛଅ ଆକୃତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ବିଦ୍ୱାନ୍ ବରୁଣ ଏହି ସୁଉଜ୍ଝ୍ୱଳ ସ୍ୱିଙ୍ଗ ଆକାଶରେ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ବରୁଣ ଆକାଶ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ରହନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ପଶୁ ତାଙ୍କର, ତିନି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ସମସ୍ତ ବିସ୍ତାର ଦେଖନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶାସନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେ ସମସ୍ତର ରାଜା। ସେ ଅପରାଧୀକୁ ମଧ୍ୟ କୃପା କରନ୍ତି—ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟରେ ନିର୍ମଳ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଅଦିତିଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇ, ବରୁଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପ୍ରାର୍ଥନା। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି—ସେ ନିକଟରେ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ସହସ୍ରଦାନୀ, ପୂଜ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଆଉ, ଦେବଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବସିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ସେ ଦେବମୟ ଆହାର ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ବରୁଣ ଓ ବସିଷ୍ଠ ଏକ ନୌକାରେ ବସି, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ପାନିରେ ଓଅର୍ ଚଳାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱିଙ୍ଗ ଦୋଳାଇବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ବରୁଣ ନୌକାରୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଋଷି କରିଥିଲେ—ତାଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଗାୟକକୁ ଦିନମାନ୍ୟ କଲେ, ଯାହାକୁ ଦିବା ଓ ଦିନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲା। ବସିଷ୍ଠ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ସେଇ ମିତ୍ରତା କେଉଁଠି? ବରୁଣଙ୍କ ଶତଦ୍ୱାର ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଯଦି ଅପରାଧ କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମ ରୋଷ ଭୋଗ ନ କରିବା ପାଇଁ, ଗାୟକକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ସ୍ଥାୟୀ ନିବାସରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ବରୁଣ ତାଙ୍କ ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଦୟା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାମାନେ ଅଦିତିଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ; ସେ ସଦା ମଙ୍ଗଳରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ବସିଷ୍ଠ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—ମୋତେ କଦାପି ମୃତ୍ତିକା ଗୃହକୁ ଯିବାକୁ ଦିଅନାହଁ; ଦୟା କର, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ଷମା କର। ଯଦି ମୁଁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଗଡ଼ିଯାଏ, ଅଧପକା ଭାଣ୍ଡ ପରି, ତେବେ ଦୟା କର। ଯଦି ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ମୁଁ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଉଛି, ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କର। ଯଦି ମୁଁ ବୟସ୍କ ଓ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ଭାବେ ପାନିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦୟା କର। ଆମେ ମାନବ ଦେବନିୟମ ବିରୋଧରେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରୁଛୁ, ଜାଣି ବା ଅଜାଣି, ଏହି ପାପ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ କରୁ। ଏଠିଠାରେ ପୂଜାରୀମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମଧୁର ସୋମ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ବାୟୁଙ୍କୁ ଡାକିଛନ୍ତି—ତୁମ ଦଳ ସହ ଆସ, ଉତ୍ସାହରେ ସୋମ ପିଉ। ବାୟୁଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ଅର୍ପିତ—ସେ ତାଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ପୁରସ୍କାର ଦିଅନ୍ତି। ଦୁଇ ଜଗତ ଧନ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଧିଷଣା ଧନ ଦେଇଥାଏ; ବାୟୁଙ୍କୁ ଦଳ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନଦାୟିନୀ ଯୋଜିଥାଏ। ଉଷାମାନେ ଉଦୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶୁଭ ଦିନ ଆଣିଛନ୍ତି, ବ୍ୟାପକ ଆଲୋକ ଦେଖାଇଛନ୍ତି; ଗାଈମାନେ ବି ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରଦେଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜଳ ତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବହୁଛି।