ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଶ୍ୱର ମହାଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଆର୍ୟମାନ୍—ମାନବ ଜୀବନକୁ ମହାନ ମହିମା ଓ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆଦିତିଙ୍କର ଅବିଚଳ ଆଲୋକ, ଯିଏ ସତ୍ୟର ଧାରଣା କରନ୍ତି, ଓ ସବିତା ଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ପ୍ରଶଂସାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଶିଖିଲୁ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା—ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ—ପୁରୁଣା ମିତ୍ରତାକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତୃତ ସେନା ସହିତ ଗୋଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦାସ ଓ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ, ଏବଂ ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହିଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସୀମା, ଯାହା ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଛି, ତାହା ଦୁଇଜଣେ ଦେଖିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଉଠିଥିଲା। ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚାଇ, ଆମ ଦାୟ ଶୁଣି, ନିକଟରେ ଏସି ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଅପରାଜିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସୁଦାସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତୃତ୍ସୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ପୂଜାକୁ ଗୃହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାସଂଘର୍ଷରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ମହାବଳ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଧନର ଅଧିପତି ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ସୁଦାସ ଦଶ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ତୃତ୍ସୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ସାଥି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦଶ ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ, ତଥାପି ସୁଦାସଙ୍କୁ ହରାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା। ଦଶପୁତ୍ର ସୁଦାସ ଚାରିପାଖରୁ ଆକ୍ରମିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ; ତୃତ୍ସୁମାନେ ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ୍ ପିନ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଓ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଜଣ ସଦା ବ୍ରତ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମହାନ୍ ବନ୍ଧନା ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଏ, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଆର୍ଯ୍ୟମାନ୍ ଆମକୁ ପୁନିଥରେ ମହାନ ମହିମା ଓ ବିସ୍ତୃତ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ; ଆଦିତିଙ୍କର ଅବିରୋଧିତ ଆଲୋକ ଓ ସବିତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଆମେ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଯଜ୍ଞରେ ଆମେ ଭକ୍ତି ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ; ଘୃତ ଧାରା ସେମାନଙ୍କ ଭୁଜା ଉପରେ ବହେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ଶାସନ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ସ୍ଥାୟୀ; ବରୁଣଙ୍କ ଦୋଷ ଆମ ପାଖକୁ ନ ଆସୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଜଗତକୁ ବିସ୍ତୃତ କରନ୍ତୁ। ଆମର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେଉ, ଆମର ସ୍ତୁତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉ, ଦେବମାନେ ସହ ଧନ ଆସୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ ସଫଳତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପାରିବା। ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ଆମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଅସତ୍ୟକୁ ଦୂର କରି ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଅଷ୍ଟପଦୀ ସ୍ତୁତି ଆମ ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ କୃତିକାମନାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ; ଆମେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଇ ଦିବ୍ୟପୂଜାକୁ ପହଁଚିବାକୁ ଚାହୁଁ। ମୁଁ ମୋର ଜ୍ଞାନମୟ ଚିନ୍ତାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସୋମ ଅର୍ପଣ କରେ; ଉଷା ଦେବୀ ପରି, ଘୃତ ଶୋଭାରେ ଆମ ପାଖକୁ ବିସ୍ତୃତ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଡାକାଯାନ୍ତି, ଧ୍ୱଜ ଉଠି ଝରିପଡ଼େ, ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରନ୍ତି। ପ୍ରବାହମୟ ଜଳ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମହିମାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି; ଜଣେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଜଣ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ପୂରୋହିତ, ସେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଡାକେ; ସେ ଦୟା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆସିଛି। ଏହି ଅଷ୍ଟପଦୀ ସ୍ତୁତି ଆମ ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରିତ; ଦେବତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉ। ବରୁଣଙ୍କ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ; ସେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ତାଳା ତୁଳି, ତାରାମାଳା ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାର କଲେ। ସେ ନିଜ ରୂପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ କଥା କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ସମୀପରେ ବସିପାରିବି? କେଉଁ ଅର୍ପଣ ସେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ? ଦୟାମୟ ବରୁଣ କେବେ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟିଦେଇବେ? ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ବରୁଣଙ୍କୁ କରୁଛି, ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି—ଏହି ବରୁଣ ପାପକୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ବରୁଣ, କଣ ସେଇ ପୁରୁଣା ଅପରାଧ ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ତୁମ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହୁଛ? ମୋତେ କହ, ମୁଁ ଭୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହ ତୁମେ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଦୋଷରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର, ନିଜ ଶରୀରରେ କରାଯାଇଥିବା ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କର। ରାଜା, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ କର, ବାଛଡ଼ା ପରି ଦୂର କର, ପଶୁ ପରି ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତ କର। କେବଳ ନିଜ କୌଶଳ, ଧୃଢତା, କ୍ଷମା, ବୁଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଅଧିକ ଓ କମ୍ ନିକଟତା ଅଛି, ନିଦ୍ରା ଓ ମିଥ୍ୟା ଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଆସେ। ମୁଁ ଦାସ ପରି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଷ୍ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ଧନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ; ଅଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତା ଚିନ୍ତନଶୀଳଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଗାୟକଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ପ୍ରଶଂସା ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପହାର, ଏହି ମୋ ହୃଦୟରେ ବସିଛି। ଆମ ଘରେ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ କୁଶଳ ହେଉ, ସେ ଦୟା ଦେଉ। ବରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଦେଇଥିଲେ; ନଦୀମାନେ ସାଗର ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ବରୁଣ ଝରଣା ପରି ତୀବ୍ର ଜଳକୁ ଚାଲିଥିଲେ, ସତ୍ୟ ପାଇଁ ମହାନଦୀ ଚଳାଇଦେଲେ।