ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଦେବୀ ଉଷା ଓ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର-ଵରୁଣଙ୍କର ମହିମା। ପ୍ରଭାତ ଦେବୀ ଉଷାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବସିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ମଧୁର କିରଣରେ ଆମ ଉପରେ ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଜଣେ ଜୀବନବର୍ଦ୍ଧିନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପରି, ଉଷା ଆମକୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଉଷାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ବସିଷ୍ଠମାନେ ଭାବନ୍ତି—ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ବ୍ୟାପକ ଧନ-ସମ୍ପଦ ମିଳୁ, ଏବଂ ସେ ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମ କିରଣ ଆସି, ଉଷାଙ୍କ ଆଲୋକ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି। ଦେବୀ ଉଷା ତାଙ୍କ ମହାନ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ବସି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଆଲୋକ ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି ଗାନ କରନ୍ତି, ଉଷା ତାଙ୍କ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଆଲୋକମୟ ଉଷାମାନେ ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦିତ କରିଥାନ୍ତି, ଅପଚାହିଦା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଦାନଶୀଳ କନ୍ୟା ଉଷା ଜାଗି ଉଠିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ରୂପକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂ-ଯୁକ୍ତ ରଥରେ, ସୁନିଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଆଗମନ ହୁଏ। ଏହି ଦିନ, ଆମେ ଓ ଦାନଶୀଳମାନେ ଭଲ ଭାବନା ସହ ଉଷାଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗୁ, ଉଷା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଉଷା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲିଦେଇଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ଜନପଦକୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରିଛନ୍ତି। ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିର ବୃଷ ଦ୍ୱାରା ଉଷା ଆଲୋକ ଆନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦିନା ଓ ରାତିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଉଷା ଆକାଶର ସୀମାନାରେ ଋତୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଯୋକ୍ତ ନାରୀମାନେ ଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେପରି ଉଷାମାନେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଗୋଧନ ଆନନ୍ତି, ଏବଂ ସବିତା ତାଙ୍କ କର ଆଲୋକରେ ସବୁକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ଉଷା ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଵରୂପ ଓ ଦାନଶୀଳ ହୋଇ ଦେବ-କନ୍ୟା ଅଙ୍ଗିରସ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଉଷା, ଯେଉଁପରି ତୁମ ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ଧନ ପାଇଥିଲେ, ସେପରି ଆମକୁ ମଧୁର ଧନ ଦିଅ। ତୁମେ ବୃଷ ରବେ ମେଘର ଦ୍ୱାର ଭାଙ୍ଗି ଆସିଥିଲ, ଦେବତାମାନେ ଉପହାର ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ, ତୁମେ ଆଲୋକରେ ଆମେ ଜ୍ଞାନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଗି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁ। ବସିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଉଷାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରିଥିଲେ; ତିନି ଜଗତକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରିଥିଲେ। ଉଷା ନୂତନ ଜୀବନ ନେଇ, ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକକୁ ଜାଗି ଉଠିଛନ୍ତି। ଯୁବତୀ ଲଜ୍ଜାହୀନ ରୂପରେ ସେ ଆଗକୁ ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦ୍ବୋଧିତ କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱ, ଗୋ, ବୀରରେ ଧନଶାଳି ଉଷାମାନେ ସଦା ଆମ ପାଇଁ ଉଦିଉ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘୃତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗ କନ୍ୟା ଉଷା ଚମକି ଦେଖାଦେଉଛନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ କିରଣ ସହ ଉଦିଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ତାରା ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛି; ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟକାଳରେ, ଆମେ ଆମ ଅଂଶ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁ। ଆମେ ଉଷାଙ୍କୁ, ସ୍ୱର୍ଗର ବୃଦ୍ଧ କନ୍ୟା, ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛୁ; ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅତିଚାହିଦା ଧନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି। ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ମାତୃସ୍ନେହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ। ସ୍ୱର୍ଗ କନ୍ୟା, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦିତ ଉପହାର ଆନନ୍ତୁ, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବା ଧନ ଦିଅ। ପ୍ରେରିତମାନେ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧନପାଇଁ ଉଷାଙ୍କୁ ଚାହୁଁ, ଆମ ପାଇଁ ଗୋଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ, ଦାନଶୀଳମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ଉଷା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଜନମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯେଉଁମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଉନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର-ଵରୁଣ, ଆଲୋକର ନାଥ, ବଡ଼ ଧନଦାତା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଜଳଙ୍କ ଶୟ୍ୟା ଖୋଦି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକାଶରେ ବସାଇଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲାସ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତନ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିସ୍ଵରୂପ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦାତା; ସମସ୍ତ ଧନର ନାଥ ହୋଇ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ, ମହାଶକ୍ତି ମାରୁତ ସହ ଭାଗ୍ୟ ଆନନ୍ତି। ବରୁଣଙ୍କ ପୁରସ୍କାର ବଡ଼, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ; ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରନ୍ତି, କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଚୟନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ବଗାମୀ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି, ଅପମଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ତ୍ରୁଟି ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ ନାହିଁ। ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଦିବ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ନିକଟକୁ ଆସ; ଏହି ଡାକକୁ ଶୁଣ, ଯଦି ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ; ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ, ମିତ୍ରତା ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅ, ଯାହା ଶୁଭ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧରେ, ତୁମେ ଆମ ନେତୃତ୍ୱ କର; ଯଦି ଦୁଇପକ୍ଷ ତୁମକୁ ଡାକିଥାଏ, ତେବେ ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଏବଂ ଅର୍ୟମା ଆମକୁ କୀର୍ତ୍ତି, ବଡ଼ ଓ ବ୍ୟାପକ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଆଦିତିର ଅଭିନ୍ନ ଆଲୋକ ଓ ସତ୍ୟ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ, ସବିତାର ସ୍ତୁତି କରିବା ପାଇଁ ମାନ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ପୁରାତନ ମିତ୍ରତା ଦେଖି, ପଶୁ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଗଲେ, ବିସ୍ତୃତ ସେନା ସହିତ। ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦାସ, ଵୃତ୍ର ଓ ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଝଣ୍ଡା ତୁଳି ଏକତ୍ରିତ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ, ଏହିଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ଆମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହନ୍ତୁ।