ଏକ ଦିନ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ପୂଜାରେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—“ହେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଆପଣମାନେ ନିଜ ଦାୟାଳୁ ଉପହାର ନେଇ ରଥରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆମକୁ ବିପଦ ଓ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ମଧୁର ରକ୍ଷା ଆମ ଉପରେ ଥାଉ। ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଶୁଭ ଚିନ୍ତାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ସୁନ୍ଦର ସୁର୍ଯ୍ୟମୟ ରଥ ନେଇ ପ୍ରଭାତରେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ରାଜସିକ ତିନିଖୁଟି ରଥ ଧନ ଓ ଗୋଧନରେ ପ୍ରଚୁର, ଏହା ନେଇ ଆସିବେ, ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକକଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ। ଆପଣମାନେ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ାରେ ବୋସାଇ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଆପଣମାନେ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଜହୁଷଙ୍କୁ ଘର ଭିତରର ଶୀତରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା, ହେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ପର୍ବତକୁ ଉଠୁଥିବା ଏହି ସ୍ତୁତି ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଏହି ଯୁବ ସ୍ତୁତି ଓ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରି, ସଦା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଆହ୍ୱାନ କରି, କହିଲେ—“ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ଗୋଧନରେ ପ୍ରଚୁର ଆପଣଙ୍କର ରଥ ନେଇ, ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋକ୍ତ କରି, ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଉଜ୍ୱଳ ରହି, ଆସନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିକର ଚାରିପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆପଣମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଏକ୍ୟ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ସଂଗ ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କରୁ ଆସିଛି, ଆପଣମାନେ ଆମ ବନ୍ଧୁ, ଏହି ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ଧନ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ। ଆଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ଉଠୁଛି, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି। ପୁରୋହିତ ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି, ଦୁଇ ଜଗତ୍, ପବିତ୍ର ଆସନକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଉଷା ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛି, କବିମାନେ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ତୁତି ନେଇଆସୁଛନ୍ତି। ସବିତା ଦେବ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି, ମହା ଅଗ୍ନିମାନେ ଆଲୋକର ସାଥିରେ ଜ୍ୱଳିଉଛନ୍ତି। ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ପଛରୁ, ସାମ୍ନାରୁ, ତଳୁ ଓ ଉପରୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସନ୍ତୁ; ପଞ୍ଚ ଜନପଦର ଧନ ନେଇ ଆମକୁ ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ କହିଲେ—“ଆମେ ଅନ୍ଧକାର ଉପରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛୁ, ଆମର ସ୍ତୁତି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିଛୁ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ବହୁ ଦାତା, ପ୍ରାଚୀନ, ଅମର, ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଉଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ ମଧ୍ୟେ ରହି, ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ମଧୁ ପାନ କରନ୍ତୁ, ସଭାରେ ଆସନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କଥାହୁଏଁ। ଆମେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଆସିଛୁ, ମାର୍ଗ ଖୋଜୁଛୁ, ଏହି ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ବସିଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି, ସ୍ତୁତିରେ ବୟସ୍କ ହେଉଛନ୍ତି। ହେ ଅଶୁଭ ନାଶକ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଲୋକମାନେ ଏକାଠି କରନ୍ତୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ହାତରେ ଆସନ୍ତୁ। ଆମ ଅନ୍ଧତା ଦୂର କରନ୍ତୁ, କୃପାରେ ଆସନ୍ତୁ, କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ, ଶାନ୍ତି ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ପଛ, ସାମ୍ନା, ତଳ, ଉପର, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସି, ପଞ୍ଚ ଜନପଦର ଧନ ନେଇ ସଦା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଉଷା ଦେବୀ ଉଦୟ ହେଲେ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଡାକିଲେ। ପ୍ରଭାବାନ୍ତି ଦେବତାମାନେ ଲୋକେ ଡାକିଲେ—“ଆପଣମାନେ ଲୋକେ ଥିବା ଲୋକେ ଯାଆନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୃଦୁ ଭାଷା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକମନରେ ଆପଣଙ୍କ ରଥ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ, ମଧୁର ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଆସନ୍ତୁ, ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ମଧୁ ପାନ କରନ୍ତୁ, କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇ ଆସେ, ତ୍ୱରିତ ରେ ଦେବାଶ୍ୱିନୀ ଆସନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଆସି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକାଠି କରନ୍ତି। ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମହିମା ଓ ରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି, ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ଆମ ପାଇଁ। ଯେମାନେ କ୍ଷତିହୀନ ଭାବେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ରଥ ପରି, ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି। ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭାଗ୍ୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଉଷା ଦେବୀ ଉଦୟ ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର, ଶତ୍ରୁ ଓ କଠିନତାକୁ ଦୂର କରି, ମାର୍ଗ ଉଦ୍ଘାଟିତ କଲେ। “ଏ ଦିନ ଆମକୁ ସୁଖ ଦିଅ, ମହାଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ଉଷା, ଆମକୁ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଧନ ଦିଅ, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପାଇଁ।” ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅମର ଉଷାଙ୍କର କିରଣ ଆସି, ଦିବ୍ୟ ନୀତି ଦେଉଛି, ଆକାଶକୁ ପୂରି ଦେଉଛି। ଦୂରରୁ ଯୋକ୍ତ ହୋଇ, ଉଷା ଚାରିପାଖରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଘୂରିବା, ଲୋକମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗକନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅବଲୋକନ କରନ୍ତି। ଉଷା ଅଶ୍ୱସ୍ୱାମିନୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଧନରେ ପ୍ରଚୁର, ଦାନଶୀଳ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତି, ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଲ ଘୋଡ଼ା ଉଷାଙ୍କୁ ବୋସାଇ ଆଣନ୍ତି, ତିନି ଅଳଙ୍କୃତ ରଥରେ ଆସି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏ ଦେବୀ, ସତ୍ୟମୟ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ, ମହାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମହା, ଦେବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଗୋମାନେ ଉଷାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଏଠି, ଉଷା, ଆମକୁ ଗୋଧନ, ନାୟକ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଅନେକ ଉପହାର ଦିଅ, ଆମର କୁଶ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅମର ଆଲୋକ, ସବିତା ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉଦୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଉଷା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଦେବମାନଙ୍କର ମାର୍ଗ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଧନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଉଷାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ପଶ୍ଚିମରୁ ଆସି, ଘରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଅନେକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ବଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଉଦୟ ହେଉଛନ୍ତି; ପ୍ରେମିକା ପରି ଉଷା ଘୂରିବା, ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦେବସଭାରେ ବସିଥିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକ ଖୋଜି, ସତ୍ୟ କଥା କହି, ଉଷାକୁ ଉଦ୍ଘାଟିଥିଲେ।