ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞର ମଝିରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଉଥିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁନିଯୋଜିତ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି। ଏହି ସ୍ତୁତି ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପା ରହେ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ନୂତନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଏହି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ମାଲିକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କିଏ ଜୟ କରିପାରିବ? ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଗି ଦୂର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ଦାନଶୀଳମାନେ ବୃତ୍ର ନିଧନରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ ଅଶ୍ୱାରୁଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ, ଆମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କଠିନତା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନ ତଳତମ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମଧ୍ୟମକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତି—କେହି ତାଙ୍କଠାରୁ ଗାଁମାନେ କିମ୍ବା ଧନ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ସମସ୍ତ ଧନର ପ୍ରଶଂସିତ ଦାତା, ଯାଁଠାରେ ବିଜୟୀମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ମାନବ ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ଲାଗି ଆସେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯେତେ ଶକ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାହିଁ ପାଇଁ ଆଶା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସକ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହେ—ତାଙ୍କ ଦାନ କ୍ରୁରମନ୍ୟଙ୍କୁ ନ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ଶିଖିବାକୁ ଚାହେ, ଧନ କେଉଁଠି ମିଳେ; କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ର ଛଡ଼ା, କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଧନର ସ୍ରୋତ ନାହିଁ, ବାପା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଦ୍ରୁତ ଚେଷ୍ଟାକର୍ତ୍ତା ପୁରନ୍ଧିର ସାହାଯ୍ୟରେ ଫଳ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୋର ଗୀତରେ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେପରି ଏକ ସୁନିର୍ମିତ ଚକ୍ର ତିଆରି ହୁଏ। ଅସତ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରି କେହି ଧନ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଳସ ଲୋକଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ସହଯୋଗ ଦେଉନାହିଁ; ଦାନଶୀଳ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଉଚିତ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଯଥାଯଥ। ଆମେ ତୁମକୁ ଏମିତି ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ, ଯେପରି ଅଦୁହି ଗାଁମାନେ ତାଙ୍କ ମାଲିକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତର ନାଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଲୋକ ଦ୍ରଷ୍ଟା। ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା, ନ ଦିବ୍ୟ, ନ ଭୂମିର, ନ ଜନ୍ମିତ, ନ ଅଜନ୍ମିତ ଅଛନ୍ତି; ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ତୁମକୁ ଅଶ୍ୱ, ବଳ, ଓ ଗାଁ ଲାଗି ଡାକୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ଶକ୍ତି ନିମ୍ନଙ୍କ ଉପରେ ଆଣ; ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ ସୁହୃଦ୍, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଘର୍ଷରେ ଅବାହ୍ୟ, ସଦା ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ। ଆମ ସତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ରହନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ସତ୍ୟ ଧନ ଦିଅ; ଆମ ସମୃଦ୍ଧିରେ ରକ୍ଷକ ହୁଅ, ଏବଂ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ବଳ ହୁଅ। ଏଇନ୍ଦ୍ର, ପିତା ଯେପରି ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଧୃଢତା ଆଣନ୍ତି, ତୁମେ ଆମକୁ ଧୃଢ ସଂକଳ୍ପ ଦିଅ; ଆମକୁ ଏହି ମାର୍ଗରେ ଶିଖାଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜୀବନ୍ତ ଆଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା। ଅଜଣା କିମ୍ବା ଶତୃମାନେ ଆମକୁ ଦଳିଦେଉ ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟତା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବସିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ନାୟକ ଥିଲେ, ଆମେ ସଦା ଗଭୀର ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା। ଏହି ସମୟରେ, ଧଳା ଚୁଡ଼ା ଓ ଡାହାଣ ଚୁଲି ଧାରଣ କରି, ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, କିଛି ପୂଜାରୀ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମିଧରୁ ଉଠି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି: "ଓ ବଶିଷ୍ଠମାନେ, ଦୂରରୁ ମୋ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ବଶିଷ୍ଠମାନେ ଦୂରରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଆଣିଥିଲେ, ଶତୃମାନେ ଓ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି। ପଶଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବଂଶର ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଶିଷ୍ଠମାନେକୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି, ବଶିଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ବାଧା ଭଙ୍ଗ କଲେ; ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ଦିଭୋଦାସଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦାସ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠମାନେ ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ; ମହାମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କରେ ବଳ ରଖିଥିଲେ। ତପ୍ତ ଜଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକମାନେପରି, ବଶିଷ୍ଠମାନେ ଦଶରାଜ୍ନଙ୍କ ରାଜା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣି ଟ୍ରିତ୍ସୁମାନେ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କଲେ। ସେଠାରେ, ଜନମାନେ କାଠିପରି ଥିଲେ, ଭାରତମାନେ ଯୁବା ଏବଂ ସୀମିତ; ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ, ଟ୍ରିତ୍ସୁ ଜନମାନେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲେ। ତିନିଜଣ ଜଗତରେ ବୀଜ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତିନି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ, ଆଲୋକର ନେତା; ତିନି ଦ୍ରବ୍ୟ ସକାଳକୁ ଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ମହତ୍ତ୍ୱ ସାଗର ପରି ଗଭୀର; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବାୟୁର ସନ୍ତାନ ପରି—ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରଶଂସା ଅନୁସରଣୀୟ ନୁହେଁ। ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱର ଅନୁଭୂତି ସହିତ, ବଶିଷ୍ଠମାନେ ଏକାଠି ଚାଲନ୍ତି, ହଜାର ଧାରାରେ; ଯମ ଦ୍ୱାରା ଖିଁଚାଯାଇଥିବା ସୀମାକୁ ବୁନି, ବଶିଷ୍ଠମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପାଖକୁ ଯାନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତୁମକୁ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଭାବେ, ମେଘ ପରି ଆବୃତ, ଦେଖିଥିଲେ; ସେହି ତୁମର ଜନ୍ମ ଥିଲା; ବଶିଷ୍ଠ ଋଷି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ବଶିଷ୍ଠ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ, ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ମନର ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ, ପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦିବ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ, ଦୁଇଟି ଜାଣିଥିବା, ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିବା, ହଜାର ଦାନର ଦାତା, ସଦା ଦାନଶୀଳ, ବଶିଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯମଙ୍କ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି। ସଭାରେ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଦରରେ ଏକ ଭାଣ୍ଡରେ ସମାନ ବୀଜ ଢେଲିଥିଲେ; ତାହାର ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଉଠିଲି, ଏହି ଜନ୍ମରୁ ମୋତେ ବଶିଷ୍ଠ ଋଷି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଉକ୍ଥ ଓ ସାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପାଷାଣ ବୋହନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ କଥା କହନ୍ତି; ଉତ୍ସାହ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଅ, କାରଣ ବଶିଷ୍ଠ ଦାନଶୀଳ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ଏବେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚିନ୍ତା ଆମ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଯାଉ, ଦୃତ ରଥ ପରି। ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ଶ୍ୱର୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣନ୍ତି; ନିମ୍ନେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥିବା ଜଳମାନେ ଶୁଣନ୍ତି।