ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ, ବେଦିର ପାଖରେ ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ପୂଜାରୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତା ଏବଂ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତ ଭାବରେ ରହୁଥିବା, ଚତୁର ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମନୁ ପରମ୍ପରାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତ କରି, ଯଜ୍ଞ ଉପକ୍ରମ କଲେ। ପୂଜାରୀମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଓ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କୁଶ ଶୂଯା ଆସନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ଆଣିଲେ। ଅଞ୍ଜଳି ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ହାତ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ। ମାଁଙ୍କ ଆଲିଂଗନରେ ଶିଶୁ ଯେପରି, ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଇ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଉଷା ଓ ରାତି, ଦୁଇ ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ, ଦୁଧରେ ଭରିଥିବା ଗାଈ ପରି ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଦିବ୍ୟା। ସେମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଶୂଯା ଉପରେ ବସି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆସିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଋଷିମାନେ ପୂଜାରୀ ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଞ୍ଜଳି ଏବଂ ନମସ୍କାର ଦେଇ, ଯଜ୍ଞକୁ ଉପରେ ଉଠାଇବାକୁ ଆଶା କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶା କରିଥିବା ଫଳ ପାଇଁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ଭାରତୀ ଦେବୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯାତୀ, ଇଳା ଦେବୀ ଦେବତା ଓ ମାନବଙ୍କ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସଂଗୀନୀ ସହିତ, ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଶୂଯା ଉପରେ ବସିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ। ପୋଷଣ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଚାହିଁଲେ ଆମେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ପନ୍ନତା ପାଇଁ। ତାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଶୂର ଏବଂ ପାରଙ୍ଗତ ଜନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅରଣ୍ୟ ଦେବତା ଯଜ୍ଞ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅଗ୍ନି ପାବକରେ ଅଞ୍ଜଳି ବିତରଣ କରନ୍ତି। ନିଜ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣିଥିବା ସତ୍ୟ ପୂଜାରୀ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ଦ୍ରୁତ ଦେବତାଙ୍କ ସଂଗେ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ଅଦିତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁଅମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଶୂଯା ଉପରେ ବସି, ଅଞ୍ଜଳି ସହିତ ଅମର ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି, ନିଜକୁ ଯଜ୍ଞର ପାଠକ ଏବଂ ଦୂତ ଭାବରେ ବସାଇଲେ। ସେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ରକ୍ଷକ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଘୃତରେ ପୋଷିତ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶିଖା, ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଯୁବା ତିରୁ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା ପରି, ବାୟୁକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ତାଙ୍କ କଳା ଦାଗ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ନବଜାତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଜଳି ଉଠିବା ସମୟରେ, ଅମର ଶିଖାମାନେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ଲାଲ ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ଦୂତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ଦାନ୍ତରେ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏକ ସେନା ପରି ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଜବା ଦାନାକୁ ଜିହ୍ବାରେ ଚୟନ କରନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ, ମାନବମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାକୁ ଚେନ୍ଦା କରିବା ପରି। ଅଗ୍ନି, ଗୃହର ଅତିଥି ପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖା ଦେଇ ଜଳିଉଠି। ଘୃତରେ ଅନୁଳିପ୍ତ ମୁହଁ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟରେ, ସୁନା ପରି ମଣ୍ଡପରେ ଚମକେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆକାଶର ତଡ଼ିତ ପରି ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖାଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ଅଞ୍ଜଳି ଓ ସ୍ତୁତି ଦେଇ, ଘୃତ ଭରି ଅଞ୍ଜଳି ସହିତ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦାସ୍, ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଜୟ ସ୍ତୁତି ଦେଉଛ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଜନମାନେ ଦେଉଛ, ସେଗୁଡ଼ିକରେ ଆମକୁ, ଆମ ମାନ୍ୟ ଓ ଗାୟକମାନେ ସଂରକ୍ଷଣ କର। କାଠରୁ ଚମକୁଥିବା ଧାରା ଧାରୀ କୁହୁଡ଼ି ପରି, ଅଗ୍ନି ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦେଖାଯିଅ। ତିନି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଗଭୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉ; ଆମେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ ପାଉ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗାୟନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭଲ ଦେଉ; ସମ୍ପଦ ସହିତ ସଂରକ୍ଷଣ କର। ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଞ୍ଜଳି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଏ; ତିନି ଦେବତା ଏବଂ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜୟୀ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନରେ ସବୁ ଦେବ ଓ ମାନବ ଜନମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ। ଅଗ୍ନି, ଯୁବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ରହନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠୁ ତିନି ନବଜାତ ମାତୃ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ତୁରନ୍ତ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ଜଳାଇ, ବହୁ ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ, ଯେଉଁଠି ମାନବମାନେ ଅସନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ଘୋଷଣା କରି, ଦୂର ଦେବତା ପାଇଁ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଦେଖାଯିଅ। ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଅମର ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି; ଆମେ ସଦା ଭଲ ମନ ରଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁପାତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଗର୍ଭରେ ବସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅମରମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଅନ୍ଧକାର, ଉଦ୍ଭିଦ, ଅରଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ। ଅଗ୍ନି ଅମର ସମ୍ପଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିରତାର ଦାତା; ଆମେ ସନ୍ତାନ ଓ ଶକ୍ତି ହୀନ ନ ହେଉ; ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଅରଣ୍ୟର ଅଖଣ୍ଡ ସମ୍ପଦର ନାୟକ; ଅନ୍ୟ ଜନମ ଅସ୍ମରଣୀ ପାଇଁ ନାହିଁ; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପଥରୁ ଅପଥକୁ ଚାଲିବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଧରିବା ସହଜ ନୁହେଁ; ଦୟାଳୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତଥାପି, ଅଗ୍ନି ଆଉଥରେ ଘରକୁ ଫେରେ; ନବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଅକ୍ଷତ ହେଇ ଆସୁ। ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ନିନ୍ଦାରୁ ଆମକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କର; ଧୂଆଁ ପରି ତୁମ ପଥ ଏକତ୍ର ହେଉ; ଚାହିଁଥିବା ଓ ବହୁ ସମ୍ପଦ ଏକତ୍ର ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉ; ଆମେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ହେଉ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦିଅ; ଏକତା ଓ ଭଲ ରଖି ସଂରକ୍ଷଣ କର। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତୁତି ଦିଅ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସହଯୋଗ ପାଇଁ।