ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି, “ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଆହୁତିଗୁଡିକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅବିରତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଅ । ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁ । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଶକ୍ତି, ଭଲ ଇଚ୍ଛା, ଏବଂ ନ୍ୟାୟପଥରୁ ବଞ୍ଚିତ କରି ଦିଅନାହାଁ । ଆମକୁ ଭୂକ୍ଷା, ଅସୁର, ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କ ହାତରେ ଛାଡି ଦିଅନାହାଁ, ଚାହେଁ ଘରେ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟରେ । ଏବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି: “ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସ୍ଥିର କର । ତୁମେ ଦୟାଳୁ ଓ ଦାତାଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ଦେବତା । ଆମେ ଦେବା ଓ ନେବା ଦୁହିଁରେ ସଫଳ ହେଉ । ତୁମେ ସଦା ଆମକୁ କୁଶଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସହଜରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଥିବା । ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ସଦା ଆମ ସହିତ ରହୁ, ଆମକୁ ଅନ୍ୟ କାହାପାଇଁ ଛାଡି ଦିଅନାହାଁ । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଡ଼ ଦିଅନାହାଁ । ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପ୍ରଶଂସା କର । କୁ-ଚିନ୍ତାମାନେ ଯଦି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅଛି, ତଥାପି ସେମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବେ ନାହିଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କ ପୁତ୍ର । ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅମୃତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନ ପାଏ । ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦାନ ସେ ପାଏ, ଯାହାପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉପାସକ ଆସନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧିର ପଥ ଜାଣ, ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ଧନ ଆଣିଦିଅ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶକ୍ତିରେ ଶୁଭ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଓ ବିଜୟୀ ହେଉ । ଏବେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସ୍ଥିର କର । ଆମେ ଦେବା ଓ ନେବା ଦୁହିଁରେ ସଫଳ ହେଉ । ତୁମେ ସଦା ଆମକୁ କୁଶଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର । ଏହି ଦିନ ଆମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର, ଅଗ୍ନି । ତୁମ ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ, ପବିତ୍ର ଧୂଆଁ ଉଠୁ । ତୁମ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶିଖରକୁ ଛୁଅ, ସୂର୍ୟର କିରଣ ପ୍ରସାରିତ କର । ନରାଶଂସଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଆମେ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା । ସେଇ ଜ୍ଞାନୀ, ପବିତ୍ର ଓ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ଦେବତାମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି । ଅମେ ତୁମକୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉପାସନା କରୁଛୁ, ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେଶବାହକ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ କୌଶଳୀ । ମନୁଙ୍କ ପରି ଆମେ ତୁମକୁ ନିୟମିତ ଅଗ୍ନି ଜଳାଉଛୁ, ପୂଜାକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ । ଉପାସକମାନେ ଆହୁତି ନେଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ କୁଶ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି । ପୁରୋହିତମାନେ ଘୃତ ଆଣି, ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଆହୁତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ । ଯେମାନେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ନିୟମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବସ୍ଥଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଦେବତା ଲାଗି ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି । ଜଣେ ଶିଶୁ ମାଆଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଯେପରି, ସେମାନେ ସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଦେବୀ ଉଷା ଓ ରାତ୍ରି, ଦିଗନ୍ତ ପରି ବିଶାଳ, ଦୁଧର ଗାଈ ପରି ଦୟାଳୁ । ସେମାନେ ଦାନଶୀଳ ଓ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସି, ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ୍ତୁ । ପ୍ରେରିତମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଦେଖୁଛି, ଯୋଗ୍ୟ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା ହେଉଛି । ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଉଚ୍ଚ କର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅ । ଭାରତୀ ତାଙ୍କ ସହ ଭାରତୀମାନେ, ଇଳା ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କ ସହ ସରସ୍ୱତୀମାନେ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ; ଏହି ତିନି ଦେବୀ ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ । ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଦେବତା, ଆମ ପାଇଁ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତୁ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ । ସେଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ ଶୂରବୀର, କୌଶଳୀ, ଦେବତା ଲାଗି ଉତ୍ସୁକ୍ତ, କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ବନର ଦେବତା, ଆହୁତିକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଅ; ଅଗ୍ନି, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ଆହୁତି ବଣ୍ଟାଅ । ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣିଛି, ସେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ଦୂତମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ । ଅଦିତି ତାଙ୍କ ଶୁଭ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ; ଅମୃତ ଦେବମାନେ ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନେକ ଅଂଶ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଓ ସନ୍ଦେଶବାହକ କରନ୍ତି । ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ରକ୍ଷକ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପବିତ୍ର, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ । ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ପରି, ବାୟୁ ସହିତ ଚାଲିଯାଏ; ତାଙ୍କ କଳା ପଥ ଦେଖାଯାଏ । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ଅମର ଶିଖା ଚାରିଦିଗେ ଘୁରୁଥାଏ; ତୁମ ଲାଲ ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଉଠୁଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉଛ । ତୁମ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଆହୁତି ଭୋଗ କର; ସେନା ପରି ତୁମେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ, ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ତୁମ ଜିହ୍ବାରେ ଯବ ଚୟନ କର । ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ, ଲୋକେ ଅଗ୍ନିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଯେପରି ଘୋଡ଼ାକୁ ସଜାଉଛନ୍ତି; ସେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅତିଥି ପରି ଘରେ ଜ୍ୱାଳିଥାଏ । ସୁସ୍ନିଗ୍ଧ ମୁହଁ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ତୁମ ଶକ୍ତି ଆକାଶର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନିତ, ସୂର୍ୟ ପରି ତୁମେ ଆଲୋକ ପ୍ରକାଶ କର । ଅମେ ତୁମକୁ ଆହୁତି ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଘୃତରେ ସମୃଦ୍ଧ ଆହୁତି ସହିତ; ତୁମ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ ଶତ ଲୋହ ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର । ଯେଉଁ ଅଜୟ୍ୟ ଗୀତ ତୁମେ ଉପାସକ ପାଇଁ ରଖିଛ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅଛ, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଆମ ରକ୍ଷା କର, ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସ୍, ଆମ ଠାକୁର ଓ ଗାୟକମାନେ । କାଠରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଅଡ଼ି ଯେପରି ଚମକିଉଠେ, ସେପରି ତୁମେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଉଛ; ତୁମ ମାଆଙ୍କ ବିଶାଳ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପବିତ୍ର, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦେବପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ । ଅଗ୍ନି, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମକୁ ଦିଅ; ଆମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିବେକଶୀଳ ଶକ୍ତି ପାଉ । ସମସ୍ତ ଭଲ ବସ୍ତୁ ଗାୟକ ଓ ପ୍ରଶଂସକ ପାଉ । ତୁମେ ସଦା ଆମକୁ କୁଶଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର ।