ଏହି ପବିତ୍ର ମହାନ୍ତି ଋକ୍ମାନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି, କୃପା ଓ ଏହାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗୁଣର ବିରାଟ ଚିତ୍ର ଦେଖାନ୍ତି। ଆଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଯେପରି ଅନେକ ଅଗ୍ନି ନିଜ ନିବାସସ୍ଥଳରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୁଏ, ସେପରି ମାରୁତମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଥର ବଳବତୀ ହୋଇ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ଧୂଳି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଓ ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଅତିଶୟ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଯାନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପୁଅ, ଦୟାଳୁ ଓ ଧୃତିଶୀଳ, ନିଜ ମହାନ ମାଆଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ପୃଶ୍ନି ସେମାନଙ୍କ ଶୋଭା ପାଇଁ ଗର୍ଭାଧାନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କେବେ ନିଜ ମୂଳକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ, ଦୋଷରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦୁଧ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୋଭାୟମାନ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତି। ତେଜସ୍ୱୀ ନାମ 'ମାରୁତ' କୁ ଏହି ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଉଥିବା ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୱରିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତିରେ କେବେ ଥକି ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ; ଏଠିକି ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନେ ସେଇ ଭୟଙ୍କରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ମାରୁତମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସାହସରେ ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ସେମାନପାଇଁ ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଅଚଳ ରହେ; ଖ ଶୂନ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ। ମାରୁତମାନଙ୍କ ଗତି କେବେ ବାଧା ପାଉନାହିଁ; ସେମାନେ ଘୋଡ଼ା ବା ରଥ ବିନା, ବନ୍ଧନ ଓ ଦମନ ବିନା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଦିଗ-ପଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି। ଯାହାକୁ ମାରୁତମାନେ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରେନାହିଁ; ସେ ସନ୍ତାନ, ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରଜା ବା ଜଳ ଯେଉଁଥିରେ ହେଉ, ସେ ଅବରୋଧ ଭେଦ କରି ଆକାଶକୁ ପହଞ୍ଚେ। ମାରୁତମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଗାର କରି, ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ପୃଥିବୀ ଓ ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କ ଉପାସନାରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନି ଶିଖା ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ; ତିନିପ୍ରକାର ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି, ତାଙ୍କର ଗତି ନାୟକ ପରି, ଜନ୍ମକାଳରୁ ମାରୁତମାନେ ଅଜୟ ଓ ଶୋଭାୟମାନ। ଏହି ଦିପ୍ତିମାନ ଦୃଷ୍ଟିବାନ ମାରୁତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଡାକୁଛି। ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଦଳ; ମହାନ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଆମ ସ୍ତୁତିରେ ସେମାନେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନ୍ତୁ। ସେମାନେ କିରଣମାନେ ପରି ଏଇ ଜଗତର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବନ୍ଧନ କରନ୍ତି; ଦୁଇ ଜନ ଅସମାନ ଜନମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମୋର ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତା ସେମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆସନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ମିତ୍ର ବରୁଣ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବଚ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଓ ଅର୍ପଣରେ ଆସନ୍ତୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ; ଜନମାନେ ଯେପରି ଉତ୍ସାହରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେପରି ଆପଣମାନେ ଆସନ୍ତୁ। ଦୁଇ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ ପରି, ଯେତେବେଳେ ଅଦିତି ତତ୍ତ୍ୱର ଗର୍ଭାଧାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମହାନ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଶାସନ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନେ ଦିଗ୍ବ୍ୟାପି ହୋଇ ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦିନରେ ଦିନ ଏହି ଶାସନ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଆକାଶର ସୀମା ପରି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉପରେ ରହିଛି। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନୀତି ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରେ। ସେମାନେ ଗୃହବାସୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ନୂତନ ଧନ ଦେଇ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଯୁବତୀମାନେ ଅକ୍ଷିଣ ହୋଇ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଜ୍ଞାନର ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଯେତେବେଳେ ପୂରଣ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠି ବସୁନ୍ତୁ, ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ନୀତିକୁ ଯୁବମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; କେବଳ ଦେବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟ, ଅଯଜ୍ଞୀୟ, ବା ଜଳସନ୍ତାନ ତାହା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, କେହି ତାହା ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି, କେହି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି; ଆମେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଷ୍ଟୁତିକୁ ଘୋଷଣା କରିଥାଉ—ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସମାନ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ଏପରି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆମେ ସାର୍ଥକ ରକ୍ଷାକୁ ଡାକୁଛୁ; ତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ ଚାହୁଁଛୁ। ଯେପରି ଗାଈମାନେ କ୍ରମ୍ପିତ ହୋଇ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେପରି ବୀର ପୁରୁଷ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱକୁ ଯୋଜନ କରେ। ଏବେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ। ମନ୍ତ୍ରସହ ଦର୍ଭୀ ଛାତି ଦେଇ, ସେମାନେ ଆସି ଦୟା ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଇଜନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନାର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟରେ ବୃତ୍ରକୁ ଦଳନ କରନ୍ତି। ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର; ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ରଧାରୀ ବୃତ୍ରକୁ ହନନ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟଜଣ ଜ୍ଞାନରେ ଅପରାଜୟ। ଦେବୀ ଓ ମାନବମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ଏହି ଦୁଇଜନଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଯେ ନିଜ ଭକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବରୁଣଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି, ସେ ସତ୍ୟ ଦାତା; ସେମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତକୁ ଅନେକ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି ଧନ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଏହି ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ନୀତିର ରକ୍ଷକ, ଆମ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଆଣେ। ଆମେ ଏବେ ତୁମେ ଦୁଇଜନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଧନ ଦିଅ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରି, ଯେପରି ଜାହାଜ ଜଳ ଉପରେ ଚାଲିଯାଏ, ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ମୋର ସ୍ତୁତି ଏହି ସ୍ୱାମୀ, ବିଶାଳ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯାଉ; ସେ ଅମୃତ ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚମକିଉଠନ୍ତି।