ଏକ ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ର ସକାଳ, ଯେଉଁଠାରେ ବେଦମାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠି ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତା ସୋମରସ ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକି ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି—“ଏହି ମଧୁର ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏହି ତ୍ୟାଗ ଓ ଭକ୍ତିର ସ୍ଥଳରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଓ ଦୟାର କଥା ମଧ୍ୟ ଅମର ହୋଇ ରହିଛି। ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ, ଶକ୍ତିଶାଳି ଓ ଅଦମ୍ୟ, ଦିଭୋଦାସ ଓ ବଡ଼ ଦାତା ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କୁ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଲୋଭୀ ପଣିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଲୁଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦାନ ଅପାର। ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳକୁ ଫାଟି, ପଦ୍ମ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ନଦୀ ତରଙ୍ଗରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେ ମନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷ୍ଟୁତି ସହ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲୁ। ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ବିଶ୍ୱମାୟା ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ଅସମ ତଳରୁ, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଭୂମିରୁ ଜଳ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ, ଚିନ୍ତନର ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉ, ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ଆମକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସାହାଯ୍ୟ କର, ପୁଷଣଙ୍କ ଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା, ଶତ୍ରୁ ନାଶିନୀ ସରସ୍ୱତୀ ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ସେ ଅନନ୍ତ, ଅବିରତ, ତୀବ୍ର ଓ ଗଜ୍ଜନାଧ୍ୱନି ନଦୀ ଭଳି ଚାଲିଥିବା ଶକ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭଗିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ସପ୍ତ ସହୋଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ସରସ୍ୱତୀ ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ହେଉ। ତିନି ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସପ୍ତ ମୂଳ ଓ ପଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ସହିତ, ସରସ୍ୱତୀ ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳୀ। ମହାନତାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଚମତ୍କାର ରଥ ଭଳି, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ସରସ୍ୱତୀ ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଅବରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧିମୟ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆମେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ତ୍ୟାଗ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଡାକିଯାଉଛନ୍ତି। ବୟସ୍କ ଋଷି ନୂତନ ଓ ପୁରାତନ ଷ୍ଟୁତିରେ ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ଦ୍ରୁତ ଆଶ୍ୱିନୀକୁ ଡାକିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଉଷା ଅସିବା ସମୟରେ ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି। ଶୁଭ୍ର ଆଲୋକରେ ତାଙ୍କ ରଥ ଯଜ୍ଞରେ ଘୁରେ, ଅନେକ ଲୋକ ମେପି, ନଦୀ ଓ ମାରୁଭୂମି ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂତି ଭଳି ଦେଖି, ମନର ଗତିରେ ଉପାସକଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ପୁରାତନ ଓ ନୂତନ ଷ୍ଟୁତିରେ ଉପାସକ ତାଙ୍କୁ ଡାକି, ଶୁଭ ବର୍ଷା, ଅନ୍ନ ଓ ଶକ୍ତି ଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଆଶ୍ୱିନୀ, ତୁଗ୍ରପୁତ୍ର ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ରଥରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଉଡ଼ି ଦୂର ସ୍ଥାନରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ବିଜୟୀ ରଥରେ, ବଧ୍ରିମତୀଙ୍କ ଡାକରେ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଶୁଭ ଦୁଧ ଦେଇ ଧନ ଦାନ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ମହାତ୍ମ୍ୟ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଇ ଶସ୍ତ୍ର ଭଳି ଅସୁର ଉପରେ ଅପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଯେଉଁ ରାଜା ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଆଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ରରେ ଆସନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଦେଇ ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଗୋପନ ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ ତିନି ଲୋକରୁ ଆସି, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଧନର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ପରେ ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି—“ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ୱିନୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନର୍ହ ମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନୁହେଁ?” ଆଶ୍ୱିନୀ ଉପାସନାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସୋମ ଦାନରେ ଆସନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଣ୍ଡପ ତୟାରି, କୁଶ ଛାଡ଼ି, ଉପାସକ ହାତ ଉଠାଇ ସମ୍ମାନ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଉପଚାରରେ ଦୃଢ଼, ଘୃତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ହେଉଛି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକନ୍ୟା ଶତଶକ୍ତି ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ମାୟାବୀମାନେ ଚମତ୍କାର କରନ୍ତି, ନୃତ୍ୟକାରୀ ଉପାସକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶିଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଚାଲିଛି। ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଶିଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, ଉପାସକ ତାଙ୍କ ଦୟାର ଅନୁସରଣ କରି ଧନ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶତ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ, ଶତ ଧାନ ଦିଆଯାଇଛି; ଶଣ୍ଡା ଦାତା ଦଶ ମୋଟା ଗାଈ ଦେଇ ବଳବାନ୍ମାନେକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଶତ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି; ବର୍ଦ୍ଧନ୍ତୁ ଆଶ୍ୱିନୀ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ପରାଜିତ ହେଉ। ଆମେ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ବିସ୍ତୃତ ମାର୍ଗ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏହି ସମୟରେ ଉଷା ଦେବୀଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣ ବିକାଶିଛି, ଜଳ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଚମକୁଛି। ସେ ଭଲ ମାର୍ଗ ଏବଂ ସହଜ ଉପାୟ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି; ଦାନ ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ ହୋଇଯାଉଛି। ଉଷା ଦେବୀ ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ବିକାଶି, ତାଙ୍କ କିରଣ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି, ତାଙ୍କ ମହାନତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ରକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛି, ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇ। ନାୟକ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବାଣ ଭଳି ଦୂର କରି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ। ଏପରି ଭାବେ, ଦେବତାମାନେ ଉପାସନାର ଅର୍ପଣ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, ଉପାସକଙ୍କ ଜୀବନରେ ଶକ୍ତି, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭ ଦାନ କରୁଛନ୍ତି।