ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ବୈଦିକ ଋଷି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ନିବେଦନ କରିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ — ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଧା ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ସକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିପକ୍ଷକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି। ଋଷି ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଦେଇ କହିଲେ, “ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମର ପ୍ରଶଂସା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଚିପି ଦିଆ ସୋମା ରସ ପିଇବାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ।” ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସାଧନ ଅଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାର, ସେଗୁଡିକୁ ଉପାସକଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଦିଅ। ଏହି ସାଧନ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସୋମା ଯଜ୍ଞକୁ ଆସନ୍ତୁ, ମଧୁର ସୋମା ପିଇବାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଝାଲା ଶିଖା ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲିଅଇ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କ ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟକୁ କଳା କରିଦେଇଛି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ଅଧିକ ଜଳ ଲାଭ କରେ। ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଦ୍ରୁତ, ପୁରସ୍କୃତ ଉପହାର ଆମର ଘୋଡାମାନେ ପୋଷଣ ପାଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ଦୃଶ୍ୟ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ, ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଧନ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ; ମିତ୍ରତା ଓ ସୁଖ ପାଇଁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମଧୁର ସୋମା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଋଷି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ — ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅବିଚଳ। ସେ ଦିଭୋଦାସ ଓ ବଦ୍ର୍ୟାଶ୍ୱକୁ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ, ଦୁର୍ଲଭ ପଣିମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଭାଗକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଉତ୍ପାତ ତରଙ୍ଗ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ମହା ମାୟାବୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ, ଭୂମିରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ନିଅଁ, ଅସମାନ ଭୂମିକୁ ଉପଜାଇଥିଲେ। ସରସ୍ୱତୀ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଚିନ୍ତାର ପ୍ରେରକ ଭାବରେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବିଘ୍ନ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଉ। ସରସ୍ୱତୀ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ପୁଷଣ ପରି ଦୟା କରନ୍ତୁ। ସରସ୍ୱତୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଥରେ ଚଲୁଥିବା, ବିଘ୍ନ ନାଶ କରନ୍ତୁ, ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଚାହିଁଥିବା। ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀର ଅନନ୍ତ, ଅବିରତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚଳିତ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଝରଣା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ସେ ନ୍ୟାୟବାନ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା। ସରସ୍ୱତୀ, ସପ୍ତ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ, ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଭୂମି, ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରି, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସେ ତିନି ଥାନରେ ଦେଉଁ, ସପ୍ତ ଉତ୍ସ, ପଞ୍ଚ ଜନ୍ମ, ଅବିରତ ବୃଦ୍ଧି; ଯେଉଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମେ ଡାକୁଛୁ। ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଚମକୁଥିବା ରଥ ପରି, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଦେବୀ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ନ ରୋକନ୍ତୁ, ମିତ୍ରତା ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ଯିବା ନ ପଡ଼ି। ଏବେ ଋଷି ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ତାଙ୍କ ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ହେଇ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଉଷାରେ, ଆଲୋକ ଆସିଲାବେଳେ, ଦୂର ଦୂରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ଦ୍ରୁତ ଚରଣେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଥ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଭ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଘୁଡ଼ିଯାଏ, ଶୂନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଆଲିଅଇ ଦେଇ, ଅନେକ ଭୂମିକୁ ମାପି, ନଦୀ ଓ ମରୁଭୂମିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂତିରେ ଉଠାଇ ଉପାସକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ଆଣନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନମାନେ, ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ, ବୃଦ୍ଧ ଗାୟକଙ୍କ ଶ୍ଲୋକକୁ ଶୁଭ କରନ୍ତି, ରଥ ଯୋଗ କରନ୍ତି, ଶୁଭ ବର୍ଷା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଆଣନ୍ତି, ହୋତାର ଆହ୍ୱାନରେ ଆସନ୍ତି। ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନ, ସୁନ୍ଦର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ, ପୁରୁଣା ଓ ନୂତନ ଶ୍ଲୋକରେ ଆମେ ଡାକୁଛୁ; ଗାୟକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ରଥ ଦ୍ୱାରା ଭୁଜ୍ୟୁ, ତୁଗ୍ର ପୁତ୍ରକୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥିଲେ; ଧୂଳି ନଥିବା ପଥରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଣିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଜୟୀ ରଥ ନେଇ, ବଧ୍ରିମତିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; ଶୟାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୟା କରି, ଗୋମାନେ ପୁରଣ କରି, ଭାଗ୍ୟ ଆଣିଦେଲେ। ଦେବମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦାନବ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପରି ଆକାଶରେ ଅଛି। ରାଜା ଯେଉଁ ଜଣେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସେ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ରକ୍ଷା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ତୀର୍ଥ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିମିତ୍ତେ ବି। ଅଶ୍ୱିନମାନେ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଆମ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ଶୁଭ୍ର ରଥ ନେଇ, ଶକ୍ତି ଦେଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ ଭୂମିରୁ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ; ଗାୟକ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋ ବନ୍ଧକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତାମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ଗାୟକ ଡାକୁଥିବା ସମୟରେ, ଅନୁପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ, ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପହାର ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ, ସୋମା ପିଇବାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଯାତ୍ରା ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେଉ, କୌଣସି ବାଧା ଆସୁନାହିଁ। ସୋମା ପିଇବାକୁ ପଥ ତିଆରି ହୋଇଯାଇଛି, କୁଶ ଛାଡ଼ି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଜାଯାଇଛି। ଯୁବକ ହାତ ଉଠାଇ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି; ପାଷାଣ ଚମକୁଥିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛି।