ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗୀତ ଓ ସୋମରସର ଆନନ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ବଳବାନ ବୃଷଭ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ସଦା ଉତ୍ସୁକ ଓ ସୋମପାନରେ ମଗ୍ନ, ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ୍ ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୁତିର ଅଧିପତି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ କ୍ରିୟାଶୀଳ ବୀର, ଉଚ୍ଚ ଜାତିର, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଯେଉଁଠାରେ ନମନ କରାଯାଏ ସେଠାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ଏହି ଭୂପାଳ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଗୌରବ ପାଆନ୍ତି। ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ଲୋକରେ ଏହି ଚକ୍ରର ଧୁରା ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାନତା ଦୁଇ ଜଗତରେ ବିସ୍ତାରିତ। ସେ ଅନେକ ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଭଳି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏକ ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ଭଳି ସବୁଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ—ଏହି ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼, ଅଟୁଟ, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବନ୍ଧା। ପଞ୍ଚମ ଶ୍ଲୋକରେ କୁହାଯାଏ, ଏକ ଦିନ କିଛି ଘଟେ, ଆଉ ଦିନ ଆଉ କିଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ସମୟ ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ପୂଷଣ, ଏବଂ ଆର୍ୟମାନ ଆମର ଧନର ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହାଯାଏ। ଷଷ୍ଠ ଓ ସପ୍ତମ ଶ୍ଲୋକରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରୁ ଜଳ ଗୀତ ଓ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ତୁତିମୟ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଶଂସାରେ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ସମୟ, ବର୍ଷ, ମାସ କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କରିପାରେ ନାହିଁ; ସେ ଜେତା, ତାଙ୍କର ଶରୀର ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଗୀତ ଏବଂ ସ୍ତୁତିରେ ସେ ପୂଜିତ। ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ଲୋକରେ, ଇନ୍ଦ୍ର କେବେ ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ଦୃଢ଼ କାହାକୁ ଆଞ୍ଚଳ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାକୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ। ସେ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି। ନବମ ଶ୍ଲୋକରେ, ତାଙ୍କ ଗଭୀର ଓ ବିସ୍ତୃତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁରସ୍କାର ଆଣନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ରାତିର ଆରମ୍ଭରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଦଶମ ଶ୍ଲୋକରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରେ ଆମକୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଘରେ କିମ୍ବା ବନ୍ୟପଥରେ ଆମ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆମେ ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ ନିକଟ, ଦୂର, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛି, ସେସବୁ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର ସଂହାରରେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ, ବିପକ୍ଷୀ, ଦାସ୍ୟୁମାନେ ଦୂର ହେଉନ୍ତୁ, ଆର୍ୟମାନେ ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବନତ କରନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ଚାହେ ଶିଶୁ, ପଶୁ, ସନ୍ତାନ କିମ୍ବା ଜଳରେ ହେଉ, ଦୁଇ ଜଗତ୍କୁ କମ୍ପିତ କରନ୍ତି। କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ, ବଳବାନ୍ କିମ୍ବା ଯୋଦ୍ଧା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକମାନେ ସଭାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଦୁଇପଟେ ଶେଷ ହୁଅନ୍ତି, ବୃତ୍ରବଧ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସିଲେ, ଜନମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ବୃତ୍ରବଧ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ବଳ, ପୂଜା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ଅପାର। ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମକୁ ଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଦେବୀମାନେ ଆନ୍ନଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଆମେ ଭାରଦ୍ୱାଜମାନେ ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଧନ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ଶକ୍ତିର ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆମକୁ ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁମାନେ ପୁରସ୍କାର ଚାହନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, ବୃତ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି। ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ କବିମାନେ ପ୍ରେରିତ, କୁତ୍ସ ପାଇଁ ଶୁଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଅତିଥିଗ୍ବ ପାଇଁ ଶିର କାଟିଥିଲେ। ସେ ରଥ, ଯୋଦ୍ଧା, ଦଶଦ୍ୟୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ, ଟୁଗ୍ର ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତୁଜିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ପର୍ବତରୁ ବଧ କରି, ଦିବୋଦାସଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସୋମରସରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କୁମୁରିଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ରାଜିଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରି ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଏକାସାଥିରେ ନିପାତ କରିଥିଲେ। ଆମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ବଳ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଦନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜସ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ପାନର ଆନନ୍ଦ ଓ ସାଖ୍ୟ ପାଇଁ। ସଭା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଥିଲେ କି, କିମ୍ବା ଏଵେ? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାନତା ଏପରି ଯେ, ତାଙ୍କର ଦାନର ସୀମା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବରଶିଖାଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂର ଅଂଶକୁ ଭାଗ କରିଥିଲେ। ହରିୟୂପୀୟାରେ ବୃଚୀବନ୍ତ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯବ୍ୟାବତରେ ତିନି ଶତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନିପାତ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରଞ୍ଜୟ ପାଇଁ ତୁର୍ବଶଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ବୃଚୀବନ୍ତ ପାଇଁ ଦୈବବାତରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଚାରିଶି ରଥୀ, ଗାଈ, ବଧୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଦାନ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଶେଷରେ, ଗାଈମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପକୃତ ହେଉନ୍ତୁ, ଦୁଧ ଦେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଭାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ବିପୁଳ ଧନ ଦିଅନ୍ତି, ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏହି ଗାଈମାନେ ନ ହରାଯାନ୍ତି, ନ ଚୋର କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ହାନି କରିପାରିବେ; ଏହି ଗାଈମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ନ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ, ନ ଦୂରସ୍ଥ ଶତ୍ରୁ ଏହି ଗାଈମାନେକୁ ହାନି କରିପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଚରାଇଁଥିବା ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ଗାଈ।