ଏକ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି; ମନ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଭିତରେ ଉଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଗଣ ଏକତାରେ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଉପରେ ଗତି କରିଛନ୍ତି। ମୋର କଣ ଦୁଇଟି ଦିଗରେ ଉଡ଼ିଯାଏ, ମୋର ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିପାରେ; ଏହି ଆଲୋକ ମୋର ହୃଦୟରେ ବସିଛି। ମୋର ମନ ଦୂର ଦୂର ଭ୍ରମଣ କରେ—ମୁଁ କଣ କହିବି, କଣ ଚିନ୍ତା କରିବି? ଅନ୍ଧକାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନମସ୍କାର କରିଛନ୍ତି। ଅମର ଭୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଅମର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏବେ, ତୁମେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣ। ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦସ୍, ଯଜ୍ଞ କ୍ରମକୁ ସଠିକ୍ କରିଥିବା ବିବେକୀ, ସେ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ଗାଉଛି। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋତାର ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତରେ ପରି। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଜଣେ ପ୍ରଶଂସିତ ଅଟୁଟ ଜ୍ଞାନୀ। ସେ ଦୀପ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନାରେ, ଗୋ-ଧନ ଦାନର ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ତରାଳକୁ ପୂରଣ କରିଛି, ଦୂରରୁ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖିଯାଏ, ଅନ୍ଧକାର ମାର୍ଗରେ। ଅନେକ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଶିଖାରେ ତରଙ୍ଗ ପାର କରି ଦେଖାଯାଏ। ଏବେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅନେକ ସାଧନା ସହିତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଧନ ଦିଅ; ଉଦାର ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଦାନ, ଖ୍ୟାତି ଓ ବୀରତାରେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରହୁନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଭାବରେ ବସାଉ; ବସି, ଅଫରିଂ ଦିଅ। ଭରଦ୍ୱାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା ବସାଇଛ, ଧନ ଲାଭରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ। ଘୃଣାକୁ ଦୂର କର, ଆମର ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଉ; ଆମେ ଶତଗୁଣ ବୀରତାରେ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ପାରିବା। ଅଗ୍ନି, ହୋତାର ଅନୁପ୍ରେରଣାରେ, ସର୍ବାଧିକ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ପୂଜା କର; ମାରୁତଙ୍କର ଆହ୍ୱାନ ବାଧା ପାଇଁ ଦିଅନାହିଁ। ମିତ୍ର, ଵରୁଣ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଦିବା-ପୃଥିବୀ, ହୋତାର ଭାବେ ଆମର ଅଫରିଂକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ତୁମେ ହୋତାର, ସର୍ବାଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଦାଚିତ ବିଫଳ ନୁହେଁ, ହେ ଦେବତା। ତୁମର ଦୀପ୍ତ ଜିଭାରେ, ଅଗ୍ନିରୂପେ, ଆସି ତୁମ ରୂପରେ ଯଜ୍ଞ କର। ପ୍ରେରିତ ପ୍ରାର୍ଥନା ତୁମକୁ ଖୋଜେ, କାରଣ ତୁମେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ; ଗାୟକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ପ୍ରେରଣାଦାୟକ, ମୂଦ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଅଫରିଂରେ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଅଗ୍ନି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚମକି ଉଠିଛି। ଆମେ ଦିବା-ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯଜ୍ଞ କର। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ଅଫରିଂ ଦେଇ ବିନୟରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ଜନମାନେ ଭଲ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଆସନ୍ତି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ବିନୟରେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ କୁଶ ତଳ ଏବଂ ଘୃତଯୁକ୍ତ ଚମଚ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ଷ୍ଟୁତି ଗଠନ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଗୃହ ଭୂମିପାଇଁ ଥିବା ଦୃଢ଼ ଆଧାର ପରି, ଯଜ୍ଞ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖେ। ହେ ପ୍ରାଚୀନ ହୋତାର ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିମାନେ ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଆମପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହୁଅ। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ, ଆମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାର ହେବା। ଗୃହରେ, କୁଶ ତଳରେ, ଅଗ୍ନି ହୋତାର ଭାବରେ ଦିବା-ପୃଥିବୀକୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଦୂରରୁ ତାଙ୍କ ଶିଖାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଶର୍ବଜ୍ଞ, ପୂଜ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାରେ ବସନ୍ତି—ହେ ରାଜା, ଦିବା ପରି ଉପସ୍ଥିତ। ସେ, ତିନି ଆସନରେ ବସି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରକାଶ ପରି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେଇଥିବା ଅଫରିଂ ଓ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଅରଣ୍ୟକୁ ଜୟ କରେ; ଅବିରାମ ଗୋଡ଼, ମାର୍ଗରେ ଚମକେ। ଅପରାଧ ନଥିବା, ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଦୃଷ୍ଟି କରେ; ଅମର, ଅନ୍ୟେର ଅପରେ ଉପେକ୍ଷିତ, ଉଦ୍ଭିଦରେ ବସିଥିବା। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ଆମର ଲୋକ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟେର ସହିତ ନୁହେଁ, ଗୃହରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅ, ସର୍ବଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ। ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନ କର, ଇଚ୍ଛାରେ ଜୟ କର, ପିତାପରି ତୁମ ଶିଖାରେ ଯଜ୍ଞ ଉପସ୍ଥାପନ କର। ତାଙ୍କ ରଶ୍ମିଗୁଡ଼ିକ ଭ୍ରମଣ କରେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଥାଏ, କାରିଗର ଅପରାଜିତ କୌଶଳରେ। ତାଙ୍କ ଧାରା ତୀବ୍ର ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ଦୂର ଦୂର କୁ ଯାଏ; ଋଣକୁ ଦାବି କରିଥିବା ଲୋକ ପରି, ମରୁଭୂମି ପାର କରେ। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ସର୍ବଦା ଉପସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନେ ସହିତ, ଆମପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ। ତୁମେ ଧନ ଦିଅ, ଅପସ୍ତି ବିପଦ ଦୂର କର; ଶତଗୁଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ ବୀରପୁତ୍ରମାନେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ କରିବା। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଭଲ ଫଳ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଗଛରୁ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିଯାଏ। ଶତ୍ରୁ ସହ ସଂଘର୍ଷରେ ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ସହଜରେ ଆସେ, ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପରି, ଜଳର ଧାରା ପରି। ତୁମେ ଭାଗ ପରି, ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଆଣିଦିଅ; ଅଦ୍ଭୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଧନ ବଣ୍ଟନ କର, ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ। ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର ପରି, ମହାନ୍ ନିୟମର ଧାରଣକାରୀ, ଏକ ସମୃଦ୍ଧିର ବଣ୍ଟନକାରୀ ଦେବତା। ସେ, ସତ୍ୟର ନାୟକ, ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନ କରେ; ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ, କୃପଣରୁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଯେଉଁଠି ତୁମେ, ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟ ଜନ୍ମର, ଧନ ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କର, ଜଳର ଉତ୍ପତ୍ତି ସହିତ। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦ, ସ୍ତୁତି, ଯଜ୍ଞରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସେ—ସେ, ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ, ଧନର ନାୟକ ହୁଏ, ଧନର ଶାସକ ହୁଏ। ଏହି ଭଲ ଫଳଗୁଡ଼ିକ, ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଖ୍ୟାତି ଓ ବୀରତା ପାଇଁ ଦିଅ।