ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ପୁରାତନ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ। ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଆମର ଭୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଦମନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସନ ଓ ଉତ୍କର୍ଷ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ, ଅନେକ ବୀରମାନେ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁପରେ ହେବନ୍ ର ମୁଣ୍ଡ ଓ ପୃଥିବୀର ଅଦମ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଜନ୍ମିତ, ସତ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ଋଷି, ରାଜା, ଲୋକମାନଙ୍କ ଅତିଥି; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆଣିଛନ୍ତି, ବାସନା ପାତ୍ର ଭଳି। ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ୱାନର, ଯଜ୍ଞର ନାଭି, ଧନର ଆସନ, ମହାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ରଥୀ, ଚିହ୍ନ ଭଳି। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରେରିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମିତ; ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥାନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାନର, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ ରଖ, ରାଜା, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ। ଅମର ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ଜନ୍ମିବା ସମୟରେ ଶିଶୁ ଭଳି ନିକଟ ଆସନ୍ତି। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ଦୁଇ ଜନକ ମଧ୍ୟରୁ ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଅମରତା ପାଇଥିଲା। ବିଶ୍ୱାନର, ତୁମ ମହାନ ନୀତିମାନେ କେହି ପରାଜିତ କରିପାରିନାହିଁ। ତୁମେ ଜନ୍ମିବା ସମୟରେ ତୁମ ଦୁଇ ଜନକଙ୍କ ପଥରେ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ସ୍ଥାନରେ। ବିଶ୍ୱାନର ଦୃଷ୍ଟିର ମାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରେ ଅମରତାର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ପକ୍ଷୀ ଭଳି ସାତ ଧାରା। ସୁବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱାନର ଦିଗମାନେ ମାପିଛନ୍ତି; ଋଷି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକାଶ ମାପିଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ଅଦମ୍ୟ, ଅମରତାର ରକ୍ଷକ। ଏବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଏହି ସଭାରେ। ମୋ ନୂତନ, ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତା, ସୋମର ଭଳି, ଅଗ୍ନିକୁ ଉପସ୍ତାପନ କରିଛି। ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମିତ, ଅଗ୍ନି, ନିୟମର ନିରୀକ୍ଷକ, ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାନର, ସୁବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟକୁ ମାପି, ମହାନତା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୁଡ଼ାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ। ମିତ୍ର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭିନ୍ନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଅନ୍ତରରେ ଆଲୋକ ଦେଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାନର ଚମଡ଼ ଭଳି ଆବରଣକୁ ମୁଡ଼ି ନେଇ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଜଳର କୋଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଲୋକଙ୍କ ରାଜାକୁ ଧରିଥିଲେ, ହ୍ୟମ୍ନ ବହିବାକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦୂତ ମାତରିଶ୍ୱାନ, ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ୱାନରକୁ ଦୂରରୁ ଭିବସ୍ୱତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ଅଗ୍ନି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଧନ ଓ ନୂତନ କୀର୍ତି ଦିଅ। ଶୁଧ୍ଧିକାରୀ ଭଳି, ରାଜା, ଅପରିସ୍କୃତ ଓ ଅଜର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କର, କାଠ କଟିବାକୁ କାଠକୁ କାଟିବା ଭଳି। ଅଗ୍ନି, ଦାନବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅକ୍ଷୟ ଶାସନ ଓ ଅବିନାଶୀ ବୀରତା ରକ୍ଷା କର। ବିଶ୍ୱାନର, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ଅଧିକ ଧନ ଓ ହଜାର ଉପହାର ଜିତିବାକୁ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଆମ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କର, ତିନି ଅଗ୍ନିବେଦୀରେ ବସି। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କର, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦୂର କର, ବିଶ୍ୱାନର; ପ୍ରଶଂସିତ, ତୁମେ ସମସ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କର। ଦିନ ଓ ରାତି, କଳା ଓ ଧଳା, ନିଜ ନିଜ ପଥରେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି, ରାଜା ଭଳି ଜନ୍ମିତ, ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଝାଲି, ତାନା, ଏବଂ କୁଶଳମାନେ ସଭାରେ କଣ ତାନିଛନ୍ତି ଜାଣିନାହିଁ। ଏଠାରେ କେଉଁ ପୁତ୍ର ଏହି କଥା କହୁଛି? କେଉଁ ଉପରେ, କେଉଁ ତଳେ, ତାଙ୍କର ପିତା ସହିତ କହୁଛି? ସେ ଝାଲି ଜାଣିଛି, ତାନା ଜାଣିଛି, କଥା ସଠିକ କହୁଛି। ଏହି ଜାଣିଥିବା ଅମରତାର ରକ୍ଷକ, ଅନ୍ୟରୁ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦ ଚଳିଥାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଥମ ହୋତାର, ସେ ମରଣଧାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଆଲୋକକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ସେ ଜନ୍ମିତ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଥିବା, ଅମର, ନିଜ ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା। ଦୃଢ଼ ଆଲୋକ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି; ମନ, ସବୁଠୁ ଶୀଘ୍ର, ଭିତରେ ଉଡ଼ିଯାଏ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି। ମୋ କାନ ଉଡ଼ିଯାଏ, ମୋ ଆଖି ଦେଖିଥାଏ; ଏହି ଆଲୋକ ମୋ ହୃଦୟରେ ବସିଛି। ମୋ ମନ ଦୂର ଦୂର ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ—ମୁଁ କଣ କହିବି, ଏବେ କଣ ଚିନ୍ତିବି? ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଭୟରେ, ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ଧାରରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାନର, ଅମର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଅମର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦିବ୍ୟ, ପ୍ରଶଂସିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଯଜ୍ଞରେ, ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆଣିବାକୁ କହାଯାଏ। ହ୍ୟମ୍ନ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କୁ ଆମ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବିବେକୀ ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଧାନ ହୋତାର, ଅଗ୍ନି, ମଣିଷମାନେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା, ପ୍ରଶଂସିତ। ହ୍ୟମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ଭାବରେ ବହିଯାଏ, ଶୁଧ୍ଧ ଘୃତର ଭଳି। ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଅଗ୍ନିକୁ ହ୍ୟମ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ କୀର୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉଥାନ୍ତି। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାହାୟ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୀପ୍ତିରେ, ସେ ପଶୁ-ଧନର ଉପହାର ପାଉଥାନ୍ତି। ଯେ ଜନ୍ମିବା ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଦୂରରୁ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ଅନ୍ଧାର ପଥରେ। ଏବଂ ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ, ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଶିଖାରେ ତରଙ୍ଗ ପାରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏବେ, ଅଗ୍ନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଧନ ଦିଅ, ଅନେକ ସାହାୟ୍ୟ ସହିତ; ଉଦାରମନ୍ଥି ଧନ ଦିଅ। ଯେ ଉପହାର, କୀର୍ତି ଓ ବୀରତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ, ସେମାନେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରୁହନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଶୁଭ କର; ବସି, ଅବଲା ଦିଅ। ଭରଦ୍ୱାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା ଦେଉଛ; ଧନ ଉପହାର ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ।