ଏକ ପବିତ୍ର ସଭାରେ, ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଉପହାରର ରଥୀ ଭାବରେ ବସି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଛନ୍ତି। ଜାତବେଦସ୍, ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି, ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ଖୋଲା ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ଉପସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା କୌଣସି ଶତ୍ରୁ, ଚାଲାକ ମିତ୍ର ହେଉ କି ଖୋଲା ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଭିମାନୀ ବଳରେ ଦହିଯାଆନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯେଉଁ ମାନବ ନିବେଦନ, ଅଗ୍ନି ଶ୍ରୁତି, ଓ ନିବେଦନରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ଅମର ଜ୍ଞାନୀ ମାନବ ଧନ, ଯଶ, ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଡାକୁ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର। ତୁମ ଦେବୀ ଶିଖା ଓ ଶବ୍ଦରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେଥିରେ ଆମ ଷ୍ଟୁତିରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସହଯୋଗରେ ଆମେ ଆମ ଆଶା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଧନ, ପ୍ରଚୁର ଧନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ। ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ; ତୁମ ଅକ୍ଷୟ, ଅନଶ୍ୱର କୀର୍ତ୍ତି ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ। ନୂତନ ଷ୍ଟୁତିରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ନେଇ ଆସିଛି। ଦିବ୍ୟ ହୋତା, କଳା ପିଠ ଓ ଧଳା ଶରୀର ଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, କାଠ ଭାଗ କରି ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି, ଅନେକ ତଥା ବିଶାଳ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶିଖା, ପବନ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ଶୁଧ୍ଧ ଜ୍ଵାଳା ଦେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର, ଶୁଧ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୋଡା ତେଜରେ ଭୂମିରେ ବିସ୍ତାରିତ; ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ମେଘର ଶିରାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଜିଭା ତେଜରେ ଗାଁରେ ଶକ୍ତି ଦେଉଥିବା ଦହନ ଜ୍ଵାଳା ପ୍ରବଳ ହେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଭୂମି ଓ ପୁରାତନ ବସ୍ତୁକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆମ ଭୟକୁ ଦୂର କର, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଅନୁକ୍ରମରେ ଅବଦମ୍ବିତ କର। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ, ଅନେକ ଶୂରବିର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଅଗ୍ନି, ଦିବ୍ୟ ଶିର, ଭୂମିର ଅଜୟ, ସାର୍ବଜନୀନ ଏବଂ ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଋଷି, ସ୍ୱାମୀ, ଲୋକଙ୍କ ଅତିଥି—ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଯଥା ଏକ ପାତ୍ର। ଅଗ୍ନି ବେଦୀର ନାଭି, ଧନର ଆସନ, ମହାନ ଓ ପ୍ରବଳ—ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଆଗ୍ରହରେ ଉନ୍ମୁଖ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ରଥୀ ଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନିରୁ ଅନୁପ୍ରେରିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଅଗ୍ନିରୁ ଶୂରବିର, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ମାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବୈଶ୍ୱାନର, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ରଖ। ଅମର ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମ ଜନ୍ମରେ ଶିଶୁ ପରି ଆସନ୍ତି। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଅମରତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କଲା, ବୈଶ୍ୱାନର, ଦୁଇ ପିତାମାତା ରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ମହାନ ନୀତି କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନାହିଁ। ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କ ରାସ୍ତାରେ ଚିହ୍ନ ଖୋଜିଥିଲା। ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ମାପରେ ଦିବି ଶିଖର ଅମରତ୍ୱର ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ। ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ପକ୍ଷୀ ପରି ସାତ ଧାରା ବିସ୍ତାରିତ। ବୈଶ୍ୱାନର, ଜ୍ଞାନୀ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ମାପିଛନ୍ତି; ଋଷି ଦିବି ରାଜ୍ୟକୁ ମାପିଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି; ଅଜୟ, ଅମରତ୍ୱର ରକ୍ଷକ। ଏବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯେଉଁଠି ସେ ମହାନ, ଲାଲ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାତା, ଅନେକ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ। ମୋ ନୂତନ, ଶୁଧ୍ଧ ଚିନ୍ତା, ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ପରି, ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ବହିଯାଏ। ଉଚ୍ଚ ଦିବିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ବୈଶ୍ୱାନର ମଧ୍ୟକୁ ମାପି, ଦିବି ଶିଖରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ। ମିତ୍ର ଦେବତା ଦିବି ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆଲୋକ ହେଲା। ବୈଶ୍ୱାନର ଚମଡ଼ ପରି ଆବରଣ ଉତ୍ତଳ କରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଜଳର ଆଙ୍କ ଉପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଜନସମୁଦାୟର ରାଜାକୁ ଧରି, ଷ୍ଟୁତିବାହକଙ୍କ ସାଥିରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦୂତ ମାତରିଶ୍ୱନ୍ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଭିବସ୍ୱତ ପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଷ୍ଟୁତି କରୁଥିବାମାନେକୁ ଧନ ଓ ନୂତନ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅ। ଶୁଧ୍ଧ କଟାର, ଅମର, ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଦହିଦିଅ, କାଠ କଟିବାକୁ ଗଛ ଫଳିବା ପରି। ଅଗ୍ନି, ଦାନଶୀଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ଷୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଜୟ ଶୂରତ୍ୱ ରଖ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ସହଯୋଗରେ ବୈଶ୍ୱାନର, ଅନେକ ଧନ ଓ ହଜାର ଫଳ ଜିତିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ତୁମ ନିର୍ମଳ ରକ୍ଷକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଧନର ରକ୍ଷା କର, ତିନି ନିବେଦନ ବେଦୀରେ ବସି। ବୈଶ୍ୱାନର, ଶତ୍ରୁମାନେରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କର, ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ଅତିକ୍ରମ କର। ଦିନ ଓ ରାତି, କଳା ଓ ଧଳା, ନିଜ ଚିହ୍ନିତ ପଥରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି, ରାଜା ପରି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକରେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ ତାନ୍ତୁ, ନା ତାନ୍ତୁ ବନ୍ଧନ, ନା ନିପୁଣମାନେ ସଭାରେ କଣ ବନ୍ଧନ କରନ୍ତି। କେଉଁ ସନ୍ତାନ ଏଠାରେ ଏହି କଥା କହୁଛି? କେଉଁ ଉପରେ, କେଉଁ ତଳେ, ପିତା ସହ କହୁଛି? ଅଗ୍ନି ଏହି ତାନ୍ତୁ ଜାଣନ୍ତି, ଏହି ବନ୍ଧନ ଜାଣନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର କଥା କହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଜାଣନ୍ତି, ଅମରତ୍ୱର ରକ୍ଷକ, ସେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟରୁ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରଥମ ହୋତା, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଅମର ଆଲୋକ ଦେଖନ୍ତି। ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ, ଅମର ଭାବରେ, ନିଜ ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ଦୃଢ଼ ଆଲୋକ ଦେଖିବା ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି; ମନ ତେଜରେ ଭିତରେ ଉଡ଼ିଯାଏ।